ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ 6 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍

 ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ 

॥ ପ୍ରଥମଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ଯଥାବଦ୍ଭାଷିତଂ ବାକ୍ୟଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାମୋ ହନୂମତଃ ।

ଉବାଚାନନ୍ତରଂ ବାକ୍ୟଂ ହର୍ଷେଣ ମହତାବୃତଃ ॥ ୧॥

କାର୍ୟଂ କୃତଂ ହନୁମତା ଦେବୈରପି ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ।

ମନସାପି ଯଦନ୍ୟେନ ସ୍ମର୍ତୁଂ ଶକ୍ୟଂ ନ ଭୂତଲେ ॥ ୨॥

ଶତୟୋଜନବିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଲଙ୍ଘୟେତ୍କଃ ପୟୋନିଧିମ୍ ।

ଲଙ୍କାଂ ଚ ରାକ୍ଷସୈର୍ଗୁପ୍ତାଂ କୋ ବା ଧର୍ଷୟିତୁଂ କ୍ଷମଃ ॥ ୩॥

ଭୃତ୍ୟକାର୍ୟଂ ହନୁମତା କୃତଂ ସର୍ୱମଶେଷତଃ ।

ସୁଗ୍ରୀବସ୍ୟେଦୃଶୋ ଲୋକେ ନ ଭୂତୋ ନ ଭବିଷ୍ୟତି ॥ ୪॥

ଅହଂ ଚ ରଘୁବଂଶଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ କପୀଶ୍ୱରଃ ।

ଜାନକ୍ୟା ଦର୍ଶନେନାଦ୍ୟ ରକ୍ଷିତାଃ ସ୍ମୋ ହନୂମତା ॥ ୫॥

ସର୍ୱଥା ସୁକୃତଂ କାର୍ୟଂ ଜାନକ୍ୟାଃ ପରିମାର୍ଗଣମ୍ ।

ସମୁଦ୍ରଂ ମନସା ସ୍ମୃତ୍ୱା ସୀଦତୀବ ମନୋ ମମ ॥ ୬॥

କଥଂ ନକ୍ରଝଷାକୀର୍ଣଂ ସମୁଦ୍ରଂ ଶତୟୋଜନମ୍ ।

ଲଙ୍ଘୟିତ୍ୱା ରିପୁଂ ହନ୍ୟାଂ କଥଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି ଜାନକୀମ୍ ॥ ୭॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତୁ ରାମବଚନଂ ସୁଗ୍ରୀବଃ ପ୍ରାହ ରାଘବମ୍ ।

ସମୁଦ୍ରଂ ଲଙ୍ଘୟିଷ୍ୟାମୋ ମହାନକ୍ରଝଷାକୁଲମ୍ ॥ ୮॥

ଲଙ୍କାଂ ଚ ବିଧମିଷ୍ୟାମୋ ହନିଷ୍ୟାମୋଽଦ୍ୟ ରାବଣମ୍ ।

ଚିନ୍ତାଂ ତ୍ୟଜ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିନ୍ତା କାର୍ୟବିନାଶିନୀ ॥ ୯॥

ଏତାନ୍ ପଶ୍ୟ ମହାସତ୍ତ୍ୱାନ୍ ଶୂରାନ୍ ବାନରପୁଙ୍ଗବାନ୍ ।

ତ୍ୱତ୍ପ୍ରିୟାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ୟୁକ୍ତାନ୍ ପ୍ରବେଷ୍ଟୁମପି ପାବକମ୍ ॥ ୧୦॥

ସମୁଦ୍ରତରଣେ ବୁଦ୍ଧିଂ କୁରୁଷ୍ୱ ପ୍ରଥମଂ ତତଃ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଲଙ୍କାଂ ଦଶଗ୍ରୀବୋ ହତ ଇତ୍ୟେବ ମନ୍ମହେ ॥ ୧୧॥

ନହି ପଶ୍ୟାମ୍ୟହଂ କଞ୍ଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ରାଘବ ।

ଗୃହୀତଧନୁଷୋ ଯସ୍ତେ ତିଷ୍ଠେଦଭିମୁଖୋ ରଣେ ॥ ୧୨॥

ସର୍ୱଥା ନୋ ଜୟୋ ରାମ ଭବିଷ୍ୟତି ନ ସଂଶୟଃ ।

ନିମିତ୍ତାନି ଚ ପଶ୍ୟାମି ତଥା ଭୂତାନି ସର୍ୱଶଃ ॥ ୧୩॥

ସୁଗ୍ରୀବବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଭକ୍ତିବୀର୍ୟସମନ୍ୱିତମ୍ ।

ଅଙ୍ଗୀକୃତ୍ୟାବ୍ରବୀଦ୍ରାମୋ ହନୂମନ୍ତଂ ପୁରଃସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୧୪॥

ଯେନ କେନ ପ୍ରକାରେଣ ଲଙ୍ଘୟାମୋ ମହାର୍ଣବମ୍ ।

ଲଙ୍କାସ୍ୱରୂପଂ ମେ ବ୍ରୂହି ଦୁଃସାଧ୍ୟଂ ଦେବଦାନବୈଃ ॥ ୧୫॥

ଜ୍ଞାତ୍ୱା ତସ୍ୟ ପ୍ରତୀକାରଂ କରିଷ୍ୟାମି କପୀଶ୍ୱର ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାମସ୍ୟ ବଚନଂ ହନୂମାନ୍ ବିନୟାନ୍ୱିତଃ ॥ ୧୬॥

ଉବାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଦେବ ଯଥା ଦୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରବୀମି ତେ ।

ଲଙ୍କା ଦିବ୍ୟା ପୁରୀ ଦେବ ତ୍ରିକୂଟଶିଖରେ ସ୍ଥିତା ॥ ୧୭॥

ସ୍ୱର୍ଣପ୍ରାକାରସହିତା ସ୍ୱର୍ଣାଟ୍ଟାଲକସଂୟୁତା ।

ପରିଖାଭିଃ ପରିବୃତା ପୂର୍ଣାଭିର୍ନିର୍ମଲୋଦକୈଃ ॥ ୧୮॥

ନାନୋପବନଶୋଭାଢ୍ୟା ଦିବ୍ୟବାପୀଭିରାବୃତା ।

ଗୃହୈର୍ୱିଚିତ୍ରଶୋଭାଢ୍ୟୈର୍ମଣିସ୍ତମ୍ଭମୟୈଃ ଶୁଭୈଃ ॥ ୧୯॥

ପଶ୍ଚିମଦ୍ୱାରମାସାଦ୍ୟ ଗଜବାହାଃ ସହସ୍ରଶଃ ।

ଉତ୍ତରେ ଦ୍ୱାରି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସାଶ୍ୱବାହାଃ ସପତ୍ତୟଃ ॥ ୨୦॥

ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ୟର୍ବୁଦସଙ୍ଖ୍ୟାକାଃ ପ୍ରାଚ୍ୟାମପି ତଥୈବ ଚ ।

ରକ୍ଷିଣୋ ରାକ୍ଷସା ବୀରା ଦ୍ୱାରଂ ଦକ୍ଷିଣମାଶ୍ରିତାଃ ॥ ୨୧॥

ମଧ୍ୟକକ୍ଷେଽପ୍ୟସଙ୍ଖ୍ୟାତା ଗଜାଶ୍ୱରଥପତ୍ତୟଃ ।

ରକ୍ଷୟନ୍ତି ସଦା ଲଙ୍କାଂ ନାନାସ୍ତ୍ରକୁଶଲାଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨୨॥

ସଙ୍କ୍ରମୈର୍ୱିବିଧୈର୍ଲଙ୍କା ଶତଘ୍ନୀଭିଶ୍ଚ ସଂୟୁତା ।

ଏବଂ ସ୍ଥିତେଽପି ଦେବେଶ ଶୃଣୁ ମେ ତତ୍ର ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୨୩॥

ଦଶାନନବଲୌଘସ୍ୟ ଚତୁର୍ଥାଂଶୋ ମୟା ହତଃ ।

ଦଗ୍ଧ୍ୱା ଲଙ୍କାଂ ପୁରୀଂ ସ୍ୱର୍ଣପ୍ରାସାଦୋ ଧର୍ଷିତୋ ମୟା ॥ ୨୪॥

ଶତଘ୍ନ୍ୟଃ ସଙ୍କ୍ରମାଶ୍ଚୈବ ନାଶିତା ମେ ରଘୂତ୍ତମ ।

ଦେବ ତ୍ୱଦ୍ଦର୍ଶନାଦେବ ଲଙ୍କା ଭସ୍ମୀକୃତା ଭବେତ୍ ॥ ୨୫॥

ପ୍ରସ୍ଥାନଂ କୁରୁ ଦେବେଶ ଗଚ୍ଛାମୋ ଲବଣାମ୍ବୁଧେଃ ।

ତୀରଂ ସହ ମହାବୀରୈର୍ୱାନରୌଘୈଃ ସମନ୍ତତଃ ॥ ୨୬॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ହନୂମତୋ ବାକ୍ୟମୁବାଚ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।

ସୁଗ୍ରୀବ ସୈନିକାନ୍ ସର୍ୱାନ୍ ପ୍ରସ୍ଥାନାୟାଭିନୋଦୟ ॥ ୨୭॥

ଇଦାନୀମେବ ବିଜୟୋ ମୁହୁର୍ତଃ ପରିବର୍ତତେ ।

ଅସ୍ମିନ୍ମୁହୁର୍ତେ ଗତ୍ୱାହଂ ଲଙ୍କାଂ ରାକ୍ଷସସଙ୍କୁଲାମ୍ ॥ ୨୮॥

ସପ୍ରାକାରାଂ ସୁଦୁର୍ଧର୍ଷାଂ ନାଶୟାମି ସରାବଣାମ୍ ।

ଆନେଷ୍ୟାମି ଚ ସୀତାଂ ମେ ଦକ୍ଷିଣାକ୍ଷି ସ୍ଫୁରତ୍ୟଧଃ ॥ ୨୯॥

ପ୍ରୟାତୁ ବାହିନୀ ସର୍ୱା ବାନରାଣାଂ ତରସ୍ୱିନାମ୍ ।

ରକ୍ଷନ୍ତୁ ଯୂଥପାଃ ସେନାମଗ୍ରେ ପୃଷ୍ଠେ ଚ ପାର୍ଶ୍ୱୟୋଃ ॥ ୩୦॥

ହନୂମନ୍ତମଥାରୁହ୍ୟ ଗଚ୍ଛାମ୍ୟଗ୍ରେଽଙ୍ଗଦଂ ତତଃ ।

ଆରୁହ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଯାତୁ ସୁଗ୍ରୀବ ତ୍ୱଂ ମୟା ସହ ॥ ୩୧॥

ଗଜୋ ଗବାକ୍ଷୋ ଗବୟୋ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ୱିବିଦ ଏବ ଚ ।

ନଲୋ ନୀଲଃ ସୁଷେଣଶ୍ଚ ଜାମ୍ବବାଂଶ୍ଚ ତଥାପରେ ॥ ୩୨॥

ସର୍ୱେ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ସର୍ୱତ୍ର ସେନାୟାଃ ଶତ୍ରୁଘାତିନଃ ।

ଇତ୍ୟାଜ୍ଞାପ୍ୟ ହରୀନ୍ ରାମଃ ପ୍ରତସ୍ଥେ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ ୩୩॥

ସୁଗ୍ରୀବସହିତୋ ହର୍ଷାତ୍ସେନାମଧ୍ୟଗତୋ ବିଭୁଃ ।

ବାରଣେନ୍ଦ୍ରନିଭାଃ ସର୍ୱେ ବାନରାଃ କାମରୂପିଣଃ ॥ ୩୪॥

କ୍ଷ୍ୱେଲନ୍ତଃ ପରିଗର୍ଜନ୍ତୋ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ।

ଭକ୍ଷୟନ୍ତୋ ଯୟୁଃ ସର୍ୱେ ଫଲାନି ଚ ମଧୂନି ଚ ॥ ୩୫॥

ବ୍ରୁବନ୍ତୋ ରାଘବସ୍ୟାଗ୍ରେ ହନିଷ୍ୟାମୋଽଦ୍ୟ ରାବଣମ୍ ।

ଏବଂ ତେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ୟତୁଲବିକ୍ରମାଃ ॥ ୩୬॥

ହରିଭ୍ୟାମୁହ୍ୟମାନୌ ତୌ ଶୁଶୁଭାତେ ରଘୂତ୍ତମୌ ।

ନକ୍ଷତ୍ରୈଃ ସେବିତୌ ଯଦ୍ୱଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ୟାବିବାମ୍ବରେ ॥ ୩୭॥

ଆବୃତ୍ୟ ପୃଥିବୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଜଗାମ ମହତୀ ଚମୂଃ ।

ପ୍ରସ୍ଫୋଟୟନ୍ତଃ ପୁଚ୍ଛାଗ୍ରାନୁଦ୍ୱହନ୍ତଶ୍ଚ ପାଦପାନ୍ ॥ ୩୮॥

ଶୈଲାନାରୋହୟନ୍ତଶ୍ଚ ଜଗ୍ମୁର୍ମାରୁତବେଗତଃ ।

ଅସଙ୍ଖ୍ୟାତାଶ୍ଚ ସର୍ୱତ୍ର ବାନରାଃ ପରିପୂରିତାଃ ॥ ୩୯॥

ହୃଷ୍ଟାସ୍ତେ ଜଗ୍ମୁରତ୍ୟର୍ଥଂ ରାମେଣ ପରିପାଲିତାଃ ।

ଗତା ଚମୂର୍ଦିବାରାତ୍ରଂ କ୍ୱଚିନ୍ନାସଜ୍ଜତ କ୍ଷଣମ୍ ॥ ୪୦॥

କାନନାନି ବିଚିତ୍ରାଣି ପଶ୍ୟନ୍ମଲୟସହ୍ୟଯୋଃ ।

ତେ ସହ୍ୟଂ ସମତିକ୍ରମ୍ୟ ମଲୟଂ ଚ ତଥା ଗିରିମ୍ ॥ ୪୧॥

ଆୟଯୁଶ୍ଚାନୁପୂର୍ୱ୍ୟେଣ ସମୁଦ୍ରଂ ଭୀମନିଃସ୍ୱନମ୍ ।

ଅବତୀର୍ୟ ହନୂମନ୍ତଂ ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀବସଂୟୁତଃ ॥ ୪୨॥

ସଲିଲାଭ୍ୟାଶମାସାଦ୍ୟ ରାମୋ ବଚନମବ୍ରବୀତ୍ ।

ଆଗତାଃ ସ୍ମୋ ବୟଂ ସର୍ୱେ ସମୁଦ୍ରଂ ମକରାଲୟମ୍ ॥ ୪୩॥

ଇତୋ ଗନ୍ତୁମଶକ୍ୟଂ ନୋ ନିରୁପାୟେନ ବାନରାଃ ।

ଅତ୍ର ସେନାନିବେଶୋଽସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୟାମୋଽସ୍ୟ ତାରଣେ ॥ ୪୪॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାମସ୍ୟ ବଚନଂ ସୁଗ୍ରୀବଃ ସାଗରାନ୍ତିକେ ।

ସେନାଂ ନ୍ୟବେଶୟତ୍ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରକ୍ଷିତାଂ କପିକୁଞ୍ଜରୈଃ ॥ ୪୫॥

ତେ ପଶ୍ୟନ୍ତୋ ବିଷେଦୁସ୍ତଂ ସାଗରଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍ ।

ମହୋନ୍ନତତରଙ୍ଗାଢ୍ୟଂ ଭୀମନକ୍ରଭୟଙ୍କରମ୍ ॥ ୪୬॥

ଅଗାଧଂ ଗଗନାକାରଂ ସାଗରଂ ବୀକ୍ଷ୍ୟ ଦୁଃଖିତାଃ ।

ତରିଷ୍ୟାମଃ କଥଂ ଘୋରଂ ସାଗରଂ ବରୁଣାଲୟମ୍ ॥ ୪୭॥

ହନ୍ତବ୍ୟୋଽସ୍ମାଭିରଦ୍ୟୈବ ରାବଣୋ ରାକ୍ଷସାଧମଃ ।

ଇତି ଚିନ୍ତାକୁଲାଃ ସର୍ୱେ ରାମପାର୍ଶ୍ୱେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତାଃ ॥ ୪୮॥

ରାମଃ ସୀତାମନୁସ୍ମୃତ୍ୟ ଦୁଃଖେନ ମହତାବୃତଃ ।

ବିଲପ୍ୟ ଜାନକୀଂ ସୀତାଂ ବହୁଧା କାର୍ୟମାନୁଷଃ ॥ ୪୯॥

ଅଦ୍ୱିତୀୟଶ୍ଚିଦାତ୍ମୈକଃ ପରମାତ୍ମା ସନାତନଃ ।

ଯସ୍ତୁ ଜାନାତି ରାମସ୍ୟ ସ୍ୱରୂପଂ ତତ୍ତ୍ୱତୋ ଜନଃ ॥ ୫୦॥

ତଂ ନ ସ୍ପୃଶତି ଦୁଃଖାଦି କିମୁତାନନ୍ଦମବ୍ୟଯମ୍ ।

ଦୁଃଖହର୍ଷଭୟକ୍ରୋଧଲୋଭମୋହମଦାଦୟଃ ॥ ୫୧॥

ଅଜ୍ଞାନଲିଙ୍ଗାନ୍ୟେତାନି କୁତଃ ସନ୍ତି ଚିଦାତ୍ମନି ।

ଦେହାଭିମାନିନୋ ଦୁଃଖଂ ନ ଦେହସ୍ୟ ଚିଦାତ୍ମନଃ ॥ ୫୨॥

ସମ୍ପ୍ରସାଦେ ଦ୍ୱୟାଭାବାତ୍ସୁଖମାତ୍ରଂ ହି ଦୃଶ୍ୟତେ ।

ବୁଦ୍ଧ୍ୟାଦ୍ୟଭାବାତ୍ସଂଶୁଦ୍ଧେ ଦୁଃଖଂ ତତ୍ର ନ ଦୃଶ୍ୟତେ ।

ଅତୋ ଦୁଃଖାଦିକଂ ସର୍ୱଂ ବୁଦ୍ଧେରେବ ନ ସଂଶୟଃ ॥ ୫୩॥

ରାମଃ ପରାତ୍ମା ପୁରୁଷଃ ପୁରାଣୋ

         ନିତ୍ୟୋଦିତୋ ନିତ୍ୟସୁଖୋ ନିରୀହଃ ।

ତଥାପି ମାୟାଗୁଣସଙ୍ଗତୋଽସୌ

         ସୁଖୀବ ଦୁଃଖୀବ ବିଭାବ୍ୟତେଽବୁଧୈଃ ॥ ୫୪॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ପ୍ରଥମଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୧॥

॥ଦ୍ୱିତୀୟଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ଲଙ୍କାୟାଂ ରାବଣୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା କୃତଂ କର୍ମ ହନୂମତା ।

ଦୁଷ୍କରଂ ଦୈବତୈର୍ୱାଽପି ହ୍ରିୟା କିଞ୍ଚିଦବାଙ୍ମୁଖଃ ॥ ୧॥

ଆହୂୟ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ସର୍ୱାନିଦଂ ବଚନମବ୍ରବୀତ୍ ।

ହନୂମତା କୃତଂ କର୍ମ ଭବଦ୍ଭିର୍ଦୃଷ୍ଟମେବ ତତ୍ ॥ ୨॥

ପ୍ରବିଶ୍ୟ ଲଙ୍କାଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ସୀତାଂ ଦୁରାସଦାମ୍ ।

ହତ୍ୱା ଚ ରାକ୍ଷସାନ୍ ବୀରାନକ୍ଷଂ ମନ୍ଦୋଦରୀସୁତମ୍ ॥ ୩॥

ଦଗ୍ଧ୍ୱା ଲଙ୍କାମଶେଷେଣ ଲଙ୍ଘୟିତ୍ୱା ଚ ସାଗରମ୍ ।

ଯୁଷ୍ମାନ୍ ସର୍ୱାନତିକ୍ରମ୍ୟ ସ୍ୱସ୍ଥୋଽଗାତ୍ପୁନରେବ ସଃ ॥ ୪॥

କିଂ କର୍ତବ୍ୟମିତୋଽସ୍ମାଭିର୍ୟୂୟଂ ମନ୍ତ୍ରବିଶାରଦାଃ ।

ମନ୍ତ୍ରୟଧ୍ୱଂ ପ୍ରୟତ୍ନେନ ଯତ୍କୃତଂ ମେ ହିତଂ ଭବେତ୍ ॥ ୫॥

ରାବଣସ୍ୟ ବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାକ୍ଷସାସ୍ତମଥାବ୍ରୁବନ୍ ।

ଦେବ ଶଙ୍କା କୁତୋ ରାମାତ୍ତବ ଲୋକଜିତୋ ରଣେ ॥ ୬॥

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ବଦ୍ଧ୍ୱା ନିକ୍ଷିପ୍ତଃ ପୁତ୍ରେଣ ତବ ପତ୍ତନେ ।

ଜିତ୍ୱା କୁବେରମାନୀୟ ପୁଷ୍ପକଂ ଭୁଜ୍ୟତେ ତ୍ୱୟା ॥ ୭॥

ଯମୋ ଜିତଃ କାଲଦଣ୍ଡାଦ୍ଭୟଂ ନାଭୂତ୍ତବ ପ୍ରଭୋ ।

ବରୁଣୋ ହୁଙ୍କୃତେନୈବ ଜିତଃ ସର୍ୱେଽପି ରାକ୍ଷସାଃ ॥ ୮॥

ମୟୋ ମହାସୁରୋ ଭୀତ୍ୟା କନ୍ୟାଂ ଦତ୍ତ୍ୱା ସ୍ୱୟଂ ତବ ।

ତ୍ୱଦ୍ୱଶେ ବର୍ତତେଽଦ୍ୟାପି କିମୁତାନ୍ୟେ ମହାସୁରାଃ ॥ ୯॥

ହନୂମଦ୍ଧର୍ଷଣଂ ଯତ୍ତୁ ତଦବଜ୍ଞାକୃତଂ ଚ ନଃ ।

ବାନରୋଽୟଂ କିମସ୍ମାକମସ୍ମିନ୍ ପୌରୁଷଦର୍ଶନେ ॥ ୧୦॥

ଇତ୍ୟୁପେକ୍ଷିତମସ୍ମାଭିର୍ଧର୍ଷଣଂ ତେନ କିଂ ଭବେତ୍ ।

ବୟଂ ପ୍ରମତ୍ତାଃ କିଂ ତେନ ବଞ୍ଚିତାଃ ସ୍ମୋ ହନୂମତା ॥ ୧୧॥

ଜାନୀମୋ ଯଦି ତଂ ସର୍ୱେ କଥଂ ଜୀବନ୍ ଗମିଷ୍ୟତି ।

ଆଜ୍ଞାପୟ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନମବାନରମମାନୁଷମ୍ ॥ ୧୨॥

କୃତ୍ୱାୟାସ୍ୟାମହେ ସର୍ୱେ ପ୍ରତ୍ୟେକଂ ବା ନିୟୋଜୟ ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ତଦା ପ୍ରାହ ରାବଣଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱରମ୍ ॥ ୧୩॥

ଆରବ୍ଧଂ ଯତ୍ତ୍ୱୟା କର୍ମ ସ୍ୱାତ୍ମନାଶାୟ କେବଲମ୍ ।

ନ ଦୃଷ୍ଟୋଽସି ତଦା ଭାଗ୍ୟାତ୍ତ୍ୱଂ ରାମେଣ ମହାତ୍ମନା ॥ ୧୪॥

ଯଦି ପଶ୍ୟତି ରାମସ୍ତ୍ୱାଂ ଜୀବନ୍ନାୟାସି ରାବଣ ।

ରାମୋ ନ ମାନୁଷୋ ଦେବଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନାରାୟଣୋଽବ୍ୟଯଃ ॥ ୧୫॥

ସୀତା ଭଗବତୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରାମପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ୱିନୀ ।

ରାକ୍ଷସାନାଂ ବିନାଶାୟ ତ୍ୱୟାନୀତା ସୁମଧ୍ୟମା ॥ ୧୬॥

ବିଷପିଣ୍ଡମିବାଗୀର୍ୟ ମହାମୀନୋ ଯଥା ତଥା ।

ଆନୀତା ଜାନକୀ ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ୱୟା କିଂ ବା ଭବିଷ୍ୟତି ॥ ୧୭॥

ଯଦ୍ୟପ୍ୟନୁଚିତଂ କର୍ମ ତ୍ୱୟା କୃତମଜାନତା ।

ସର୍ୱଂ ସମଂ କରିଷ୍ୟାମି ସ୍ୱସ୍ଥଚିତ୍ତୋ ଭବ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୮॥

କୁମ୍ଭକର୍ଣବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ବାକ୍ୟମିନ୍ଦ୍ରଜିଦବ୍ରବୀତ୍ ।

ଦେହି ଦେବ ମମାନୁଜ୍ଞାଂ ହତ୍ୱା ରାମଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।

ସୁଗ୍ରୀବଂ ବାନରାଂଶ୍ଚୈବ ପୁନର୍ୟାସ୍ୟାମି ତେଽନ୍ତିକମ୍ ॥ ୧୯॥

ତତ୍ରାଗତୋ ଭାଗବତପ୍ରଧାନୋ

         ବିଭୀଷଣୋ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ବରିଷ୍ଠଃ ।

ଶ୍ରୀରାମପାଦଦ୍ୱୟ ଏକତାନଃ ।

       ପ୍ରଣମ୍ୟ ଦେବାରିମୁପୋପବିଷ୍ଟଃ ॥ ୨୦॥

ବିଲୋକ୍ୟ କୁମ୍ଭଶ୍ରବଣାଦିଦୈତ୍ୟାନ୍

       ମତ୍ତପ୍ରମତ୍ତାନତିବିସ୍ମୟେନ ।

ବିଲୋକ୍ୟ କାମାତୁରମପ୍ରମତ୍ତୋ

         ଦଶାନନଂ ପ୍ରାହ ବିଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିଃ ॥ ୨୧॥

ନ କୁମ୍ଭକର୍ଣେନ୍ଦ୍ରଜିତୌ ଚ ରାଜନ୍

         ତଥା ମହାପାର୍ଶ୍ୱମହୋଦରୌ ତୌ ।

ନିକୁମ୍ଭକୁମ୍ଭୌ ଚ ତଥାତିକାୟଃ

         ସ୍ଥାତୁଂ ନ ଶକ୍ତା ଯୁଧି ରାଘବସ୍ୟ ॥ ୨୨॥

ସୀତାଭିଧାନେନ ମହାଗ୍ରହେଣ

         ଗ୍ରସ୍ତୋଽସି ରାଜନ୍ ନ ଚ ତେ ବିମୋକ୍ଷଃ ।

ତାମେବ ସତ୍କୃତ୍ୟ ମହାଧନେନ

         ଦତ୍ତ୍ୱାଭିରାମାୟ ସୁଖୀ ଭବ ତ୍ୱମ୍ ॥ ୨୩॥

ଯାବନ୍ନ ରାମସ୍ୟ ଶିତାଃ ଶିଲୀମୁଖା

         ଲଙ୍କାମଭିବ୍ୟାପ୍ୟ ଶିରାଂସି ରକ୍ଷସାମ୍ ।

ଛିନ୍ଦନ୍ତି ତାବଦ୍ରଘୁନାୟକସ୍ୟ ଭୋ-

         ସ୍ତାଂ ଜାନକୀଂ ତ୍ୱଂ ପ୍ରତିଦାତୁମର୍ହସି ॥ ୨୪॥

ଯାବନ୍ନଗାଭାଃ କପୟୋ ମହାବଲା

         ହରୀନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟା ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରୟୋଧିନଃ ।

ଲଙ୍କାଂ ସମାକ୍ରମ୍ୟ ବିନାଶୟନ୍ତି ତେ

       ତାବଦ୍ଦ୍ରୁତଂ ଦେହି ରଘୂତ୍ତମାୟ ତାମ୍ ॥ ୨୫॥

ଜୀବନ୍ନ ରାମେଣ ବିମୋକ୍ଷ୍ୟସେ ତ୍ୱଂ

         ଗୁପ୍ତଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରୈରପି ଶଙ୍କରେଣ ।

ନ ଦେବରାଜାଙ୍କଗତୋ ନ ମୃତ୍ୟୋଃ

       ପାତାଲଲୋକାନପି ସମ୍ପ୍ରବିଷ୍ଟଃ ॥ ୨୬॥

ଶୁଭଂ ହିତଂ ପବିତ୍ରଂ ଚ ବିଭୀଷଣବଚଃ ଖଲଃ ।

ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ନୈବାସୌ ମ୍ରିୟମାଣ ଇବୌଷଧମ୍ ॥ ୨୭॥

କାଲେନ ନୋଦିତୋ ଦୈତ୍ୟୋ ବିଭୀଷଣମଥାବ୍ରବୀତ୍ ।

ମଦ୍ଦତ୍ତଭୋଗୈଃ ପୁଷ୍ଟାଙ୍ଗୋ ମତ୍ସମୀପେ ବସନ୍ନପି ॥ ୨୮॥

ପ୍ରତୀପମାଚରତ୍ୟେଷ ମମୈବ ହିତକାରିଣଃ ।

ମିତ୍ରଭାବେନ ଶତ୍ରୁର୍ମେ ଜାତୋ ନାସ୍ତ୍ୟତ୍ର ସଂଶୟଃ ॥ ୨୯॥

ଅନାର୍ୟେଣ କୃତଘ୍ନେନ ସଙ୍ଗତିର୍ମେ ନ ଯୁଜ୍ୟତେ ।

ବିନାଶମଭିକାଙ୍କ୍ଷନ୍ତି ଜ୍ଞାତୀନାଂ ଜ୍ଞାତୟଃ ସଦା ॥ ୩୦॥

ଯୋଽନ୍ୟସ୍ତ୍ୱେବମ୍ବିଧଂ ବ୍ରୂୟାଦ୍ୱାକ୍ୟମେକଂ ନିଶାଚରଃ ।

ହନ୍ମି ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଷଣେ ଏବ ଧିକ୍ ତ୍ୱାଂ ରକ୍ଷଃକୁଲାଧମମ୍ ॥ ୩୧॥

ରାବଣେନୈବମୁକ୍ତଃ ସନ୍ ପରୁଷଂ ସ ବିଭୀଷଣଃ ।

ଉତ୍ପପାତ ସଭାମଧ୍ୟାଦ୍ଗଦାପାଣିର୍ମହାବଲଃ ॥ ୩୨॥

ଚତୁର୍ଭିର୍ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଗଗନସ୍ଥୋଽବ୍ରବୀଦ୍ୱଚଃ ।

କ୍ରୋଧେନ ମହତାବିଷ୍ଟୋ ରାବଣଂ ଦଶକନ୍ଧରମ୍ ।

ମା ବିନାଶମୁପୈହି ତ୍ୱଂ ପ୍ରିୟବାଦିନମେବ ମାମ୍ ॥ ୩୩॥

ଧିକ୍କରୋଷି ତଥାପି ତ୍ୱଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ପିତୁଃ ସମଃ ।

କାଲୋ ରାଘବରୂପେଣ ଜାତୋ ଦଶରଥାଲୟେ ॥ ୩୪॥

କାଲୀ ସୀତାଭିଧାନେନ ଜାତା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ।

ତାବୁଭାବାଗତାବତ୍ର ଭୂମେର୍ଭାରାପନୁତ୍ତୟେ ॥ ୩୫॥

ତେନୈବ ପ୍ରେରିତସ୍ତ୍ୱଂ ତୁ ନ ଶୃଣୋଷି ହିତଂ ମମ ।

ଶ୍ରୀରାମଃ ପ୍ରକୃତେଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପରସ୍ତାତ୍ସର୍ୱଦା ସ୍ଥିତଃ ॥ ୩୬॥

ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ସମଃ ସର୍ୱତ୍ର ସଂସ୍ଥିତଃ ।

ନାମରୂପାଦିଭେଦେନ ତତ୍ତନ୍ମୟ ଇବାମଲଃ ॥ ୩୭॥

ଯଥା ନାନାପ୍ରକାରେଷୁ ବୃକ୍ଷେଷ୍ୱେକୋ ମହାନଲଃ ।

ତତ୍ତଦାକୃତିଭେଦେନ ଭିଦ୍ୟତେଽଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷାମ୍ ॥ ୩୮॥

ପଞ୍ଚକୋଶାଦିଭେଦେନ ତତ୍ତନ୍ମୟ ଇବାବଭୌ ।

ନୀଲପୀତାଦିୟୋଗେନ ନିର୍ମଲଃ ସ୍ଫଟିକୋ ଯଥା ॥ ୩୯॥

ସ ଏବ ନିତ୍ୟମୁକ୍ତୋଽପି ସ୍ୱମାୟାଗୁଣବିମ୍ବିତଃ ।

କାଲଃ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷୋଽବ୍ୟକ୍ତଂ ଚେତି ଚତୁର୍ୱିଧଃ ॥ ୪୦॥

ପ୍ରଧାନପୁରୁଷାଭ୍ୟାଂ ସ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନଂ ସୃଜତ୍ୟଜଃ ।

କାଲରୂପେଣ କଲନାଂ ଜଗତଃ କୁରୁତେଽବ୍ୟଯଃ ॥ ୪୧॥

କାଲରୂପୀ ସ ଭଗବାନ୍ ରାମରୂପେଣ ମାୟଯା ॥ ୪୨॥

ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ଦେବସ୍ତ୍ୱଦ୍ୱଧାର୍ଥମିହାଗତଃ ।

ତଦନ୍ୟଥା କଥଂ କୁର୍ୟାତ୍ସତ୍ୟସଙ୍କଲ୍ପ ଈଶ୍ୱରଃ ॥ ୪୩॥

ହନିଷ୍ୟତି ତ୍ୱାଂ ରାମସ୍ତୁ ସପୁତ୍ରବଲବାହନମ୍ ।

ହନ୍ୟମାନଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରାମେଣ ରାବଣ ॥ ୪୪॥

ତ୍ୱାଂ ରାକ୍ଷସକୁଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛାମି ରାଘବମ୍ ।

ମୟି ଯାତେ ସୁଖୀଭୂତ୍ୱା ରମସ୍ୱ ଭବନେ ଚିରମ୍ ॥ ୪୫॥

ବିଭୀଷଣୋ ରାବଣବାକ୍ୟତଃ କ୍ଷଣା-

         ଦ୍ୱିସୃଜ୍ୟ ସର୍ୱଂ ସପରିଚ୍ଛଦଂ ଗୃହମ୍ ।

ଜଗାମ ରାମସ୍ୟ ପଦାରବିନ୍ଦୟୋଃ

ସେବାଭିକାଙ୍କ୍ଷୀ ପରିପୂର୍ଣମାନସଃ ॥ ୪୬॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଦ୍ୱିତୀୟଃ

ସର୍ଗଃ ॥ ୨॥

॥ତୃତୀୟଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ବିଭୀଷଣୋ ମହାଭାଗଶ୍ଚତୁର୍ଭିର୍ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସହ ।

ଆଗତ୍ୟ ଗଗନେ ରାମସମ୍ମୁଖେ ସମବସ୍ଥିତଃ ॥ ୧॥

ଉଚ୍ଚୈରୁବାଚ ଭୋଃ ସ୍ୱାମିନ୍ ରାମ ରାଜୀବଲୋଚନ ।

ରାବଣସ୍ୟାନୁଜୋଽହଂ ତେ ଦାରହର୍ତୁର୍ୱିଭୀଷଣଃ ॥ ୨॥

ନାମ୍ନା ଭ୍ରାତ୍ରା ନିରସ୍ତୋଽହଂ ତ୍ୱାମେବ ଶରଣଂ ଗତଃ ।

ହିତମୁକ୍ତଂ ମୟା ଦେବ ତସ୍ୟ ଚାବିଦିତାତ୍ମନଃ ॥ ୩॥

ସୀତାଂ ରାମାୟ ବୈଦେହୀଂ ପ୍ରେଷୟେତି ପୁନଃ ପୁନଃ ।

ଉକ୍ତୋଽପି ନ ଶୃଣୋତ୍ୟେବ କାଲପାଶବଶଂ ଗତଃ ॥ ୪॥

ହନ୍ତୁଂ ମାଂ ଖଡ୍ଗମାଦାୟ ପ୍ରାଦ୍ରବଦ୍ରାକ୍ଷସାଧମଃ ।

ତତୋଽଚିରେଣ ସଚିବୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସହିତୋ ଭୟାତ୍ ॥ ୫॥

ତ୍ୱାମେବ ଭବମୋକ୍ଷାୟ ମୁମୁକ୍ଷୁଃ  ଶରଣଂ ଗତଃ ।

ବିଭୀଷଣବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ସୁଗ୍ରୀବୋ ବାକ୍ୟମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୬॥

ବିଶ୍ୱାସାର୍ହୋ ନ ତେ ରାମ ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସାଧମଃ ।

ସୀତାହର୍ତୁର୍ୱିଶେଷେଣ ରାବଣସ୍ୟାନୁଜୋ ବଲୀ ॥ ୭॥

ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସାୟୁଧୈରସ୍ମାନ୍ ବିବରେ ନିହନିଷ୍ୟତି ।

ତଦାଜ୍ଞାପୟ ମେ ଦେବ ବାନରୈର୍ହନ୍ୟତାମୟମ୍ ॥ ୮॥

ମମୈବଂ ଭାତି ମେ ରାମ ବୁଦ୍ଧ୍ୟା କିଂ ନିଶ୍ଚିତଂ ବଦ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ସୁଗ୍ରୀବବଚନଂ ରାମଃ ସସ୍ମିତମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୯॥

ଯଦୀଚ୍ଛାମି କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକାନ୍ ସର୍ୱାନ୍ ସହେଶ୍ୱରାନ୍ ।

ନିମିଷାର୍ଧେନ ସଂହନ୍ୟାଂ ସୃଜାମି ନିମିଷାର୍ଧତଃ ॥ ୧୦॥

ଅତୋ ମୟାଽଭୟଂ ଦତ୍ତଂ ଶୀଘ୍ରମାନୟ ରାକ୍ଷସମ୍ ॥ ୧୧॥

ସକୃଦେବ ପ୍ରପନ୍ନାୟ ତବାସ୍ମୀତି ଚ ଯାଚତେ ।

ଅଭୟଂ ସର୍ୱଭୂତେଭ୍ୟୋ ଦଦାମ୍ୟେତଦ୍ୱ୍ରତଂ ମମ ॥ ୧୨॥

ରାମସ୍ୟ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ସୁଗ୍ରୀବୋ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ ।

ବିଭୀଷଣମଥାନାୟ୍ୟ ଦର୍ଶୟାମାସ ରାଘବମ୍ ॥ ୧୩॥

ବିଭୀଷଣସ୍ତୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂ ପ୍ରଣିପତ୍ୟ ରଘୂତ୍ତମମ୍ ।

ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦୟା ବାଚା ଭକ୍ତ୍ୟା ଚ ପରୟାନ୍ୱିତଃ ॥ ୧୪॥

ରାମଂ ଶ୍ୟାମଂ ବିଶାଲାକ୍ଷଂ ପ୍ରସନ୍ନମୁଖପଙ୍କଜମ୍ ।

ଧନୁର୍ବାଣଧରଂ ଶାନ୍ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସମନ୍ୱିତମ୍ ॥ ୧୫॥

କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ୱା ସ୍ତୋତୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ ॥ ୧୬॥

         ବିଭୀଷଣ  ଉବାଚ ।

ନମସ୍ତେ ରାମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନମଃ ସୀତାମନୋରମ ।

ନମସ୍ତେ ଚଣ୍ଡକୋଦଣ୍ଡ ନମସ୍ତେ ଭକ୍ତବତ୍ସଲ ॥ ୧୭॥

ନମୋଽନନ୍ତାୟ ଶାନ୍ତାୟ ରାମାୟାମିତତେଜସେ ।

ସୁଗ୍ରୀବମିତ୍ରାୟ ଚ ତେ ରଘୂଣାଂ ପତୟେ ନମଃ ॥ ୧୮॥

ଜଗଦୁତ୍ପତ୍ତିନାଶାନାଂ କାରଣାୟ ମହାତ୍ମନେ ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟଗୁରବେଽନାଦିଗୃହସ୍ଥାୟ ନମୋ ନମଃ ॥ ୧୯॥

ତ୍ୱମାଦିର୍ଜଗତାଂ ରାମ ତ୍ୱମେବ ସ୍ଥିତିକାରଣମ୍ ।

ତ୍ୱମନ୍ତେ ନିଧନସ୍ଥାନଂ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରସ୍ତ୍ୱମେବ ହି ॥ ୨୦॥

ଚରାଚରାଣାଂ ଭୂତାନାଂ ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ରାଘବ ।

ବ୍ୟାପ୍ୟବ୍ୟାପକରୂପେଣ ଭବାନ୍ ଭାତି ଜଗନ୍ମୟଃ ॥୨୧॥

ତ୍ୱନ୍ମାୟଯା ହୃତଜ୍ଞାନା ନଷ୍ଟାତ୍ମାନୋ ବିଚେତସଃ ।

ଗତାଗତଂ ପ୍ରପଦ୍ୟନ୍ତେ ପାପପୁଣ୍ୟବଶାତ୍ସଦା ॥ ୨୨॥

ତାବତ୍ସତ୍ୟଂ ଜଗଦ୍ଭାତି ଶୁକ୍ତିକାରଜତଂ ଯଥା ।

ଯାବନ୍ନ ଜ୍ଞାୟତେ ଜ୍ଞାନଂ ଚେତସାନନ୍ୟଗାମିନା ॥୨୩॥

ତ୍ୱଦଜ୍ଞାନାତ୍ସଦା ଯୁକ୍ତାଃ ପୁତ୍ରଦାରଗୃହାଦିଷୁ ।

ରମନ୍ତେ ବିଷୟାନ୍ ସର୍ୱାନନ୍ତେ ଦୁଃଖପ୍ରଦାନ୍ ବିଭୋ ॥ ୨୪॥

ତ୍ୱମିନ୍ଦ୍ରୋଽଗ୍ନିର୍ୟମୋ ରକ୍ଷୋ ବରୁଣଶ୍ଚ ତଥାନିଲଃ ।

କୁବେରଶ୍ଚ ତଥା ରୁଦ୍ରସ୍ତ୍ୱମେବ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥  ୨୫॥

ତ୍ୱମଣୋରପ୍ୟଣୀୟାଂଶ୍ଚ ସ୍ଥୂଲାତ୍ ସ୍ଥୂଲତରଃ ପ୍ରଭୋ ।

ତ୍ୱଂ ପିତା ସର୍ୱଲୋକାନାଂ ମାତା ଧାତା ତ୍ୱମେବ ହି ॥ ୨୬॥

ଆଦିମଧ୍ୟାନ୍ତରହିତଃ ପରିପୂର୍ଣୋଽଚ୍ୟୁତୋଽବ୍ୟଯଃ ।

ତ୍ୱଂ ପାଣିପାଦରହିତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃଶ୍ରୋତ୍ରବିବର୍ଜିତଃ ॥ ୨୭॥

ଶ୍ରୋତା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଗ୍ରହୀତା ଚ ଜବନସ୍ତ୍ୱଂ ଖରାନ୍ତକ ।

କୋଶେଭ୍ୟୋ ବ୍ୟତିରିକ୍ତସ୍ତ୍ୱଂ ନିର୍ଗୁଣୋ ନିରୁପାଶ୍ରୟଃ ॥ ୨୮॥

ନିର୍ୱିକଲ୍ପୋ ନିର୍ୱିକାରୋ ନିରାକାରୋ ନିରୀଶ୍ୱରଃ ।

ଷଡ୍ଭାବରହିତୋଽନାଦିଃ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ ॥ ୨୯॥

ମାୟଯା ଗୃହ୍ୟମାଣସ୍ତ୍ୱଂ ମନୁଷ୍ୟ ଇବ ଭାବ୍ୟସେ ।

ଜ୍ଞାତ୍ୱା ତ୍ୱାଂ ନିର୍ଗୁଣମଜଂ ବୈଷ୍ଣବା ମୋକ୍ଷଗାମିନଃ ॥ ୩୦॥

ଅହଂ ତ୍ୱତ୍ପାଦସଦ୍ଭକ୍ତିନିଃଶ୍ରେଣୀଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ରାଘବ ।

ଇଚ୍ଛାମି ଜ୍ଞାନୟୋଗାଖ୍ୟଂ ସୌଧମାରୋଢୁମୀଶ୍ୱର ॥ ୩୧॥

ନମଃ ସୀତାପତେ ରାମ ନମଃ କାରୁଣିକୋତ୍ତମ ।

ରାବଣାରେ ନମସ୍ତୁଭ୍ୟଂ ତ୍ରାହି ମାଂ ଭବସାଗରାତ୍ ॥ ୩୨॥

ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନଃ ପ୍ରୋବାଚ ଶ୍ରୀରାମୋ ଭକ୍ତବତ୍ସଲଃ ।

ବରଂ ବୃଣୀଷ୍ୱ ଭଦ୍ରଂ ତେ ବାଞ୍ଛିତଂ  ବରଦୋଽସ୍ମ୍ୟହମ୍ ॥ ୩୩॥

         ବିଭୀଷଣ ଉବାଚ ।

ଧନ୍ୟୋଽସ୍ମି କୃତକୃତ୍ୟୋଽସ୍ମି କୃତକାର୍ୟୋଽସ୍ମି ରାଘବ ।

ତ୍ୱତ୍ପାଦଦର୍ଶନାଦେବ ବିମୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ନ ସଂଶୟଃ ॥ ୩୪॥

ନାସ୍ତି ମତ୍ସଦୃଶୋ ଧନ୍ୟୋ ନାସ୍ତି ମତ୍ସଦୃଶଃ ଶୁଚିଃ ।

ନାସ୍ତି ମତ୍ସଦୃଶୋ ଲୋକେ ରାମ ତ୍ୱନ୍ମୂର୍ତିଦର୍ଶନାତ୍ ॥ ୩୫॥

କର୍ମବନ୍ଧବିନାଶାୟ ତ୍ୱଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଭକ୍ତିଲକ୍ଷଣମ୍ ।

ତ୍ୱଦ୍ଧ୍ୟାନଂ ପରମାର୍ଥଂ ଚ ଦେହି ମେ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ ୩୬॥

ନ ଯାଚେ ରାମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୁଖଂ ବିଷୟସମ୍ଭବମ୍ ।

ତ୍ୱତ୍ପାଦକମଲେ ସକ୍ତା ଭକ୍ତିରେବ ସଦାସ୍ତୁ ମେ ॥ ୩୭॥

ଓମିତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା  ପୁନଃ ପ୍ରୀତୋ ରାମଃ ପ୍ରୋବାଚ ରାକ୍ଷସମ୍ ।

ଶୃଣୁ ବକ୍ଷ୍ୟାମି ତେ ଭଦ୍ରଂ ରହସ୍ୟଂ ମମ ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ ୩୮॥

ମଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ପ୍ରଶାନ୍ତାନାଂ ଯୋଗିନାଂ ବୀତରାଗିଣାମ୍ ।

ହୃଦୟେ ସୀତୟା ନିତ୍ୟଂ ବସାମ୍ୟତ୍ର ନ ସଂଶୟଃ ॥ ୩୯॥

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ୱଂ ସର୍ୱଦା ଶାନ୍ତଃ ସର୍ୱକଲ୍ମଷବର୍ଜିତଃ ।

ମାଂ ଧ୍ୟାତ୍ୱା ମୋକ୍ଷ୍ୟସେ ନିତ୍ୟଂ ଘୋରସଂସାରସାଗରାତ୍ ॥ ୪୦॥

ସ୍ତୋତ୍ରମେତତ୍ପଠେଦ୍ୟସ୍ତୁ ଲିଖେଦ୍ୟଃ ଶୃଣୁୟାଦପି ।

ମତ୍ପ୍ରୀତୟେ ମମାଭୀଷ୍ଟଂ ସାରୂପ୍ୟଂ ସମବାପ୍ନୁୟାତ୍ ॥ ୪୧॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରାହ ଶ୍ରୀରାମୋ ଭକ୍ତଭକ୍ତିମାନ୍ ।

ପଶ୍ୟତ୍ୱିଦାନୀମେବୈଷ ମମ ସନ୍ଦର୍ଶନେ ଫଲମ୍ ॥ ୪୨॥

ଲଙ୍କାରାଜ୍ୟେଽଭିଷେକ୍ଷ୍ୟାମି ଜଲମାନୟ ସାଗରାତ୍ ।

ଯାବଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ସୂର୍ୟଶ୍ଚ ଯାବତ୍ତିଷ୍ଠତି ମେଦିନୀ ॥ ୪୩॥

ଯାବନ୍ମମ କଥା ଲୋକେ ତାବଦ୍ରାଜ୍ୟଂ କରୋତ୍ୱସୌ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାମ୍ବୁ ହ୍ୟାନାୟ୍ୟ କଲଶେନ ତମ୍ ॥ ୪୪॥

ଲଙ୍କାରାଜ୍ୟାଧିପତ୍ୟାର୍ଥମଭିଷେକଂ ରମାପତିଃ ।

କାରୟାମାସ ସଚିବୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ବିଶେଷତଃ ॥ ୪୫॥

ସାଧୁ ସାଧ୍ୱିତି ତେ ସର୍ୱେ ବାନରାସ୍ତୁଷ୍ଟୁବୁର୍ଭୃଶମ୍ ।

ସୁଗ୍ରୀବୋଽପି ପରିଷ୍ୱଜ୍ୟ ବିଭୀଷଣମଥାବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୪୬॥

ବିଭୀଷଣ ବୟଂ ସର୍ୱେ ରାମସ୍ୟ ପରମାତ୍ମନଃ ।

କିଙ୍କରାସ୍ତତ୍ର ମୁଖ୍ୟସ୍ତ୍ୱଂ ଭକ୍ତ୍ୟା ରାମପରିଗ୍ରହାତ୍ ।

ରାବଣସ୍ୟ ବିନାଶେ ତ୍ୱଂ ସାହାୟ୍ୟଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ ୪୭॥

ବିଭୀଷଣ ଉବାଚ ।

ଅହଂ କିୟାନ୍ ସହାୟତ୍ୱେ ରାମସ୍ୟ ପରମାତ୍ମନଃ ।

କିଂ ତୁ ଦାସ୍ୟଂ କରିଷ୍ୟେଽହଂ ଭକ୍ତ୍ୟା ଶକ୍ତ୍ୟା ହ୍ୟମାୟଯା ॥ ୪୮॥

ଦଶଗ୍ରୀବେଣ ସନ୍ଦିଷ୍ଟଃ ଶୁକୋ ନାମ ମହାସୁରଃ ।

ସଂସ୍ଥିତୋ ହ୍ୟମ୍ବରେ ବାକ୍ୟଂ ସୁଗ୍ରୀବମିଦମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୪୯॥

ତ୍ୱାମାହ ରାବଣୋ ରାଜା ଭ୍ରାତରଂ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।

ମହାକୁଲପ୍ରସୂତସ୍ତ୍ୱଂ ରାଜାସି ବନଚାରିଣାମ୍ ॥ ୫୦॥

ମମ ଭ୍ରାତୃସମାନସ୍ତ୍ୱଂ ତବ ନାସ୍ତ୍ୟର୍ଥବିପ୍ଲବଃ ।

ଅହଂ ଯଦହରଂ ଭାର୍ୟାଂ ରାଜପୁତ୍ରସ୍ୟ କିଂ ତବ ॥ ୫୧॥

କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ଯାହି ହରିଭିର୍ଲଙ୍କା ଶକ୍ୟା ନ ଦୈବତୈଃ ।

ପ୍ରାପ୍ତୁଂ କିଂ ମାନବୈରଲ୍ପସତ୍ତ୍ୱୈର୍ୱାନରୟୂଥପୈଃ ॥ ୫୨॥

ତଂ ପ୍ରାପୟନ୍ତଂ ବଚନଂ ତୂର୍ଣମୁତ୍ପ୍ଲୁତ୍ୟ ବାନରାଃ ।

ପ୍ରାପଦ୍ୟନ୍ତ ତଦା କ୍ଷିପ୍ରଂ ନିହନ୍ତୁଂ ଦୃଢମୁଷ୍ଟିଭିଃ ॥ ୫୩॥

ବାନରୈର୍ହନ୍ୟମାନସ୍ତୁ ଶୁକୋ ରାମମଥାବ୍ରବୀତ୍ ।

ନ ଦୂତାନ୍ ଘ୍ନନ୍ତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବାନରାନ୍ ବାରୟ ପ୍ରଭୋ ॥ ୫୪॥

ରାମଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତଦା ବାକ୍ୟଂ ଶୁକସ୍ୟ ପରିଦେବିତମ୍ ।

ମା ବଧିଷ୍ଟେତି ରାମସ୍ତାନ୍ ବାରୟାମାସ ବାନରାନ୍ ॥ ୫୫॥

ପୁନରମ୍ବରମାସାଦ୍ୟ ଶୁକଃ ସୁଗ୍ରୀବମବ୍ରବୀତ୍ ।

ବ୍ରୂହି ରାଜନ୍ ଦଶଗ୍ରୀବଂ କିଂ ବକ୍ଷ୍ୟାମି ବ୍ରଜାମ୍ୟହମ୍ ॥ ୫୬॥

         ସୁଗ୍ରୀବ ଉବାଚ ।

ଯଥା ବାଲୀ ମମ ଭ୍ରାତା ତଥା ତ୍ୱଂ ରାକ୍ଷସାଧମ ।

ହନ୍ତବ୍ୟସ୍ତ୍ୱଂ ମୟା ଯତ୍ନାତ୍ସପୁତ୍ରବଲବାହନଃ ॥ ୫୭॥

ବ୍ରୂହି ମେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ଭାର୍ୟାଂ ହୃତ୍ୱା କ୍ୱ ଯାସ୍ୟସି ।

ତତୋ ରାମାଜ୍ଞୟା ଧୃତ୍ୱା ଶୁକଂ ବଧ୍ୱାନ୍ୱରକ୍ଷୟତ୍ ॥ ୫୮॥

ଶାର୍ଦୂଲୋଽପି ତତଃ ପୂର୍ୱଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା କପିବଲଂ ମହତ୍ ।

ଯଥାବତ୍କଥୟାମାସ ରାବଣାୟ ସ ରାକ୍ଷସଃ ॥ ୫୯॥

ଦୀର୍ଘଚିନ୍ତାପରୋ ଭୂତ୍ୱା ନିଃଶ୍ୱସନ୍ନାସ ମନ୍ଦିରେ ।

ତତଃ ସମୁଦ୍ରମାବେକ୍ଷ୍ୟ ରାମୋ ରକ୍ତାନ୍ତଲୋଚନଃ ॥ ୬୦॥

ପଶ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଷ୍ଟୋଽସୌ ବାରିଧିର୍ମାମୁପାଗତମ୍ ।

ନାଭିନନ୍ଦତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ମମାନଘ ॥ ୬୧॥

ଜାନାତି ମାନୁଷୋଽୟଂ ମେ କିଂ କରିଷ୍ୟତି ବାନରୈଃ ।

ଅଦ୍ୟ ପଶ୍ୟ ମହାବାହୋ ଶୋଷୟିଷ୍ୟାମି ବାରିଧିମ୍ ॥ ୬୨॥

ପାଦେନୈବ ଗମିଷ୍ୟନ୍ତି ବାନରା ବିଗତଜ୍ୱରାଃ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷ ଆରୋପିତଧର୍ନୁର୍ଧରଃ ॥ ୬୩॥

ତୂଣୀରାଦ୍ବାଣମାଦାୟ କାଲାଗ୍ନିସଦୃଶପ୍ରଭମ୍ ।

ସନ୍ଧାୟ ଚାପମାକୃଷ୍ୟ ରାମୋ ବାକ୍ୟମଥାବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୬୪॥

ପଶ୍ୟନ୍ତୁ ସର୍ୱଭୂତାନି ରାମସ୍ୟ ଶରବିକ୍ରମମ୍ ।

ଇଦାନୀଂ ଭସ୍ମସାତ୍କୁର୍ୟାଂ ସମୁଦ୍ରଂ ସରିତାଂ ପତିମ୍ ॥ ୬୫॥

ଏବଂ ବ୍ରୁବତି ରାମେ ତୁ ସଶୈଲବନକାନନା ।

ଚଚାଲ ବସୁଧା ଦ୍ୟୌଶ୍ଚ ଦିଶଶ୍ଚ ତମସାବୃତାଃ ॥ ୬୬॥

ଚୁକ୍ଷୁଭେ ସାଗରୋ ବେଲାଂ ଭୟାଦ୍ୟୋଜନମତ୍ୟଗାତ୍ ।

ତିମିନକ୍ରଝଷା ମୀନାଃ ପ୍ରତପ୍ତାଃ ପରିତତ୍ରସୁଃ ॥ ୬୭॥

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ସାକ୍ଷାତ୍ସାଗରୋ ଦିବ୍ୟରୂପଧୃକ୍ ।

ଦିବ୍ୟାଭରଣସମ୍ପନ୍ନଃ ସ୍ୱଭାସା ଭାସୟନ୍ ଦିଶଃ ॥ ୬୮॥

ସ୍ୱାନ୍ତଃସ୍ଥଦିବ୍ୟରତ୍ନାନି କରାଭ୍ୟାଂ ପରିଗୃହ୍ୟ ସଃ ।

ପାଦୟୋଃ ପୁରତଃ କ୍ଷିପ୍ତ୍ୱା ରାମସ୍ୟୋପାୟନଂ ବହୁ ॥ ୬୯॥

ଦଣ୍ଡବତ୍ପ୍ରଣିତ୍ୟାହ ରାମଂ ରକ୍ତାନ୍ତଲୋଚନମ୍ ।

ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ଜଗନ୍ନାଥ ରାମ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରକ୍ଷକ ॥ ୭୦॥

ଜଡୋଽହଂ ରାମ ତେ ସୃଷ୍ଟଃ ସୃଜତା ନିଖିଲଂ ଜଗତ୍ ।

ସ୍ୱଭାବମନ୍ୟଥା କର୍ତୁଂ କଃ ଶକ୍ତୋ ଦେବନିର୍ମିତମ୍ ॥ ୭୧॥

ସ୍ଥୂଲାନି ପଞ୍ଚଭୂତାନି ଜଡାନ୍ୟେବ ସ୍ୱଭାବତଃ ।

ସୃଷ୍ଟାନି ଭବତୈତାନି ତ୍ୱଦାଜ୍ଞାଂ ଲଙ୍ଘୟନ୍ତି ନ ॥ ୭୨॥

ତାମସାଦହମୋ ରାମ ଭୂତାନି ପ୍ରଭବନ୍ତି ହି ।

କାରଣାନୁଗମାତ୍ତେଷାଂ ଜଡତ୍ୱଂ ତାମସଂ ସ୍ୱତଃ ॥ ୭୩॥

ନିର୍ଗୁଣସ୍ତ୍ୱଂ ନିରାକାରୋ ଯଦା ମାୟାଗୁଣାନ୍ ପ୍ରଭୋ ।

ଲୀଲୟାଙ୍ଗୀକରୋଷି ତ୍ୱଂ ତଦା ବୈରାଜନାମବାନ୍ ॥ ୭୪॥

ଗୁଣାତ୍ମନୋ ବିରାଜଶ୍ଚ ସତ୍ତ୍ୱାଦ୍ଦେବା ବଭୂବିରେ ।

ରଜୋଗୁଣାତ୍ପ୍ରଜେଶାଦ୍ୟା ମନ୍ୟୋର୍ଭୂତପତିସ୍ତବ ॥ ୭୫॥

ତ୍ୱାମହଂ ମାୟଯା ଛନ୍ନଂ ଲୀଲୟା ମାନୁଷାକୃତିମ୍ ॥ ୭୬॥

ଜଡବୁଦ୍ଧିର୍ଜଡୋ ମୂର୍ଖଃ କଥଂ ଜାନାମି ନିର୍ଗୁଣମ୍ ।

ଦଣ୍ଡ ଏବ ହି ମୂର୍ଖାଣାଂ ସନ୍ମାର୍ଗପ୍ରାପକଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୭୭॥

ଭୂତାନାମମରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଶୂନାଂ ଲଗୁଡୋ ଯଥା ।

ଶରଣଂ ତେ ବ୍ରଜାମୀଶଂ ଶରଣ୍ୟଂ ଭକ୍ତବତ୍ସଲ ।

ଅଭୟଂ ଦେହି ମେ ରାମ ଲଙ୍କାମାର୍ଗଂ ଦଦାମି ତେ ॥ ୭୮॥

ଶ୍ରୀରାମ ଉବାଚ ।

ଅମୋଘୋଽୟଂ ମହାବାଣଃ କସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ନିପାତ୍ୟତାମ୍ ।

ଲକ୍ଷ୍ୟଂ ଦର୍ଶୟ ମେ ଶୀଘ୍ରଂ ବାଣସ୍ୟାମୋଘପାତିନଃ ॥ ୭୯॥

ରାମସ୍ୟ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା କରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ମହାଶରମ୍ ।

ମହୋଦଧିର୍ମହାତେଜା ରାଘବଂ ବାକ୍ୟମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୮୦॥

ରାମୋତ୍ତରପ୍ରଦେଶେ ତୁ ଦ୍ରୁମକୁଲ୍ୟ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ ।

ପ୍ରଦେଶସ୍ତତ୍ର ବହବଃ ପାପାତ୍ମାନୋ ଦିବାନିଶମ୍ ॥ ୮୧॥

ବାଧନ୍ତେ ମାଂ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ର ତେ ପାତ୍ୟତାଂ ଶରଃ ।

ରାମେଣ ସୃଷ୍ଟୋ ବାଣସ୍ତୁ କ୍ଷଣାଦାଭୀରମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୮୨॥

ହତ୍ୱା ପୁନଃ ସମାଗତ୍ୟ ତୂଣୀରେ ପୂର୍ୱବତ୍ସ୍ଥିତଃ ।

ତତୋଽବ୍ରବୀଦ୍ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସାଗରୋ ବିନୟାନ୍ୱିତଃ ॥ ୮୩॥

ନଲଃ ସେତୁଂ କରୋତ୍ୱସ୍ମିନ୍ ଜଲେ ମେ ବିଶ୍ୱକର୍ମଣଃ ।

ସୁତୋ ଧୀମାନ୍ ସମର୍ଥୋଽସ୍ମିନ୍ କାର୍ୟେ ଲବ୍ଧବରୋ ହରିଃ ॥ ୮୪॥

କୀର୍ତିଂ ଜାନନ୍ତୁ ତେ ଲୋକାଃ ସର୍ୱଲୋକମଲାପହାମ୍ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ରାଘବଂ ନତ୍ୱା ଯୟୌ ସିନ୍ଧୁରଦୃଶ୍ୟତାମ୍ ॥ ୮୫॥

ତତୋ ରାମସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀବଲକ୍ଷ୍ମଣାଭ୍ୟାଂ ସମନ୍ୱିତଃ ।

ନଲମାଜ୍ଞାପୟଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ବାନରୈଃ ସେତୁବନ୍ଧନେ ॥ ୮୬॥

ତତୋଽତିହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ଲବଗେନ୍ଦ୍ରୟୂଥପୈ-

         ର୍ମହାନଗେନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମୈର୍ୟୁତୋ ନଲଃ ।

ବବନ୍ଧ ସେତୁଂ ଶତୟୋଜନାୟତଂ

         ସୁବିସ୍ତୃତଂ ପର୍ୱତପାଦପୈର୍ଦୃଢମ୍ ॥ ୮୭॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ତୃତୀୟଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୩॥

॥ ଚତୁର୍ଥଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ସେତୁମାରଭମାଣସ୍ତୁ ତତ୍ର ରାମେଶ୍ୱରଂ ଶିବମ୍ ।

ସଂସ୍ଥାପ୍ୟ ପୂଜୟିତ୍ୱାହ ରାମୋ ଲୋକହିତାୟ ଚ ॥ ୧॥

ପ୍ରଣମେତ୍ସେତୁବନ୍ଧଂ ଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାମେଶ୍ୱରଂ ଶିବମ୍ ।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦିପାପେଭ୍ୟୋ ମୁଚ୍ୟତେ ମଦନୁଗ୍ରହାତ୍ ॥ ୨॥

ସେତୁବନ୍ଧେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ୱା ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାମେଶ୍ୱରଂ ହରମ୍ ।

ସଙ୍କଲ୍ପନିୟତୋ ଭୂତ୍ୱା ଗତ୍ୱା ବାରାଣସୀଂ ନରଃ ॥ ୩॥

ଆନୀୟ ଗଙ୍ଗାସଲିଲଂ ରାମେଶମଭିଷିଚ୍ୟ ଚ ।

ସମୁଦ୍ରେ କ୍ଷିପ୍ତତଦ୍ଭାରୋ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ୟସଂଶୟମ୍ ॥ ୪॥

କୃତାନି ପ୍ରଥମେନାହ୍ନା ଯୋଜନାନି ଚତୁର୍ଦଶ ।

ଦ୍ୱିତୀୟେନ ତଥା ଚାହ୍ନା ଯୋଜନାନି ତୁ ବିଂଶତିଃ ॥ ୫॥

ତୃତୀୟେନ ତଥା ଚାହ୍ନା ଯୋଜନାନ୍ୟେକବିଂଶତିଃ ।

ଚତୁର୍ଥେନ ତଥା ଚାହ୍ନା ଦ୍ୱାବିଂଶତିରିତି ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ ୬॥

ପଞ୍ଚମେନ ତ୍ରୟୋବିଂଶଦ୍ୟୋଜନାନି ସମନ୍ତତଃ ।

ବବନ୍ଧ ସାଗରେ ସେତୁଂ ନଲୋ ବାନରସତ୍ତମଃ ॥ ୭॥

ତେନୈବ ଜଗ୍ମୁଃ କପୟୋ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ଦ୍ରୁତମ୍ ।

ଅସଙ୍ଖ୍ୟାତାଃ ସୁବେଲାଦ୍ରିଂ ରୁରୁଧୁଃ ପ୍ଲବଗୋତ୍ତମାଃ ॥ ୮॥

ଆରୁହ୍ୟ ମାରୁତିଂ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପ୍ୟଙ୍ଗଦଂ ତଥା ।

ଦିଦୃକ୍ଷୂ ରାଘବୋ ଲଙ୍କାମାରୁରୋହାଚଲଂ ମହତ୍ ॥ ୯॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଲଙ୍କାଂ ସୁବିସ୍ତୀର୍ଣାଂ ନାନାଚିତ୍ରଧ୍ୱଜାକୁଲାମ୍ ।

ଚିତ୍ରପ୍ରାସାଦସମ୍ବାଧାଂ ସ୍ୱର୍ଣପ୍ରାକାରତୋରଣାମ୍ ॥ ୧୦॥

ପରିଖାଭିଃ ଶତଘ୍ନୀଭିଃ ସଙ୍କ୍ରମୈଶ୍ଚ ବିରାଜିତାମ୍ ।

ପ୍ରାସାଦୋପରି ବିସ୍ତୀର୍ଣପ୍ରଦେଶେ ଦଶକନ୍ଧରଃ ॥୧୧॥

ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସହିତୋ ବୀରୈଃ କିରୀଟଦଶକୋଜ୍ଜ୍ୱଲଃ ।

ନୀଲାଦ୍ରିଶିଖରାକାରଃ କାଲମେଘସମପ୍ରଭଃ ॥୧୨॥

ରତ୍ନଦଣ୍ଡୈଃ ସିତଚ୍ଛତ୍ରୈରନେକୈଃ ପରିଶୋଭିତଃ ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ବଦ୍ଧୋ ମୁକ୍ତୋ ରାମେଣ ବୈ ଶୁକଃ ॥ ୧୩॥

ବାନରୈସ୍ତାଡିତଃ ସମ୍ୟଗ୍ ଦଶାନନମୁପାଗତଃ ।

ପ୍ରହସନ୍ ରାବଣଃ ପ୍ରାହ ପୀଡିତଃ କିଂ ପରୈଃ ଶୁକ ॥୧୪॥

ରାବଣସ୍ୟ ବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଶୁକୋ ବଚନମବ୍ରବୀତ୍ ।

ସାଗରସ୍ୟୋତ୍ତରେ ତୀରେଽବ୍ରବଂ ତେ ବଚନଂ ଯଥା ।

ତତ ଉତ୍ପ୍ଲୁତ୍ୟ କପୟୋ ଗୃହୀତ୍ୱା ମାଂ କ୍ଷଣାତ୍ତତଃ ॥ ୧୫॥

ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ନଖଦନ୍ତୈଶ୍ଚ ହନ୍ତୁଂ ଲୋପ୍ତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ ।

ତତୋ ମାଂ ରାମ ରକ୍ଷେତି କ୍ରୋଶନ୍ତଂ ରଘୁପୁଙ୍ଗବଃ ॥ ୧୬॥

ବିସୃଜ୍ୟତାମିତି ପ୍ରାହ ବିସୃଷ୍ଟୋଽହଂ କପୀଶ୍ୱରୈଃ ।

ତତୋଽହମାଗତୋ ଭୀତ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ତଦ୍ୱାନରଂ ବଲମ୍ ॥ ୧୭॥

ରାକ୍ଷସାନାଂ ବଲୌଘସ୍ୟ ବାନରେନ୍ଦ୍ରବଲସ୍ୟ ଚ ।

ନୈତୟୋର୍ୱିଦ୍ୟତେ ସନ୍ଧିର୍ଦେବଦାନବୟୋରିବ ॥ ୧୮॥

ପୁରପ୍ରାକାରମାୟାନ୍ତି କ୍ଷିପ୍ରମେକତରଂ କୁରୁ ।

ସୀତାଂ ବାସ୍ମୈ ପ୍ରୟଚ୍ଛାଶୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ବା ଦୀୟତାଂ ପ୍ରଭୋ ॥୧୯॥

ମାମାହ ରାମସ୍ତ୍ୱଂ ବ୍ରୂହି ରାବଣଂ ମଦ୍ୱଚଃ ଶୁକ ।

ଯଦ୍ବଲଂ ଚ ସମାଶ୍ରିତ୍ୟ ସୀତାଂ ମେ ହୃତବାନସି ॥ ୨୦॥

ତଦ୍ଦର୍ଶୟ ଯଥାକାମଂ ସସୈନ୍ୟଃ ସହବାନ୍ଧବଃ ।

ଶ୍ୱଃକାଲେ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ସପ୍ରାକାରାଂ ସତୋରଣାମ୍ ॥ ୨୧॥

ରାକ୍ଷସଂ ଚ ବଲଂ ପଶ୍ୟ ଶରୈର୍ୱିଧ୍ୱଂସିତଂ ମୟା ।

ଘୋରରୋଷମହଂ ମୋକ୍ଷ୍ୟେ ବଲଂ ଧାରୟ ରାବଣ ॥ ୨୨॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱୋପରରାମାଥ ରାମଃ କମଲଲୋଚନଃ ।

ଏକସ୍ଥାନଗତା ଯତ୍ର ଚତ୍ୱାରଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ ॥ ୨୩॥

ଶ୍ରୀରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚୈବ ସୁଗ୍ରୀବଶ୍ଚ ବିଭୀଷଣଃ ।

ଏତ ଏବ ସମର୍ଥାସ୍ତେ ଲଙ୍କାଂ ନାଶୟିତୁଂ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨୪॥

ଉତ୍ପାଟ୍ୟ ଭସ୍ମୀକରଣେ ସର୍ୱେ ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ବାନରାଃ ।

ତସ୍ୟ ଯାଦୃଗ୍ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ରୂପଂ ପ୍ରହରଣାନି ଚ ॥ ୨୫॥

ବଧିଷ୍ୟତି ପୁରଂ ସର୍ୱମେକସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ତେ ତ୍ରୟଃ ।

ପଶ୍ୟ ବାନରସେନାଂ ତାମସଙ୍ଖ୍ୟାତାଂ ପ୍ରପୂରିତାମ୍  ॥ ୨୬॥

ଗର୍ଜନ୍ତି ବାନରାସ୍ତତ୍ର ପଶ୍ୟ ପର୍ୱତସନ୍ନିଭାଃ ।

ନ ଶକ୍ୟାସ୍ତେ ଗଣୟିତୁଂ ପ୍ରାଧାନ୍ୟେନ ବ୍ରବୀମି ତେ ॥ ୨୭॥

ଏଷ ଯୋଽଭିମୁଖୋ ଲଙ୍କାଂ ନଦଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ବାନରଃ ।

ଯୂଥପାନାଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଶତେନ ପରିବାରିତଃ ॥ ୨୮॥

ସୁଗ୍ରୀବସେନାଧିପତିର୍ନୀଲୋ ନାମାଗ୍ନିନନ୍ଦନଃ ।

ଏଷ ପର୍ୱତଶୃଙ୍ଗାଭଃ ପଦ୍ମକିଞ୍ଜଲ୍କସନ୍ନିଭଃ ॥ ୨୯॥

ସ୍ଫୋଟୟତ୍ୟଭିସଂରବ୍ଧୋ ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ।

ଯୁବରାଜୋଽଙ୍ଗଦୋ ନାମ ବାଲିପୁତ୍ରୋଽତିବୀର୍ୟବାନ୍ ॥ ୩୦॥

ଯେନ ଦୃଷ୍ଟା ଜନକଜା ରାମସ୍ୟାତୀବବଲ୍ଲଭା ।

ହନୂମାନେଷ ବିଖ୍ୟାତୋ ହତୋ ଯେନ ତବାତ୍ମଜଃ ॥  ୩୧॥

ଶ୍ୱେତୋ ରଜତସଙ୍କାଶୋ ମହାବୁଦ୍ଧିପରାକ୍ରମଃ ।

ତୂର୍ଣଂ ସୁଗ୍ରୀବମାଗତ୍ୟ ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ବାନରଃ ॥ ୩୨॥

ଯସ୍ତ୍ୱେଷ ସିଂହସଙ୍କାଶଃ ପଶ୍ୟତ୍ୟତୁଲବିକ୍ରମଃ ।

ରମ୍ଭୋ ନାମ ମହାସତ୍ତ୍ୱୋ ଲଙ୍କାଂ ନାଶୟିତୁଂ କ୍ଷମଃ ॥ ୩୩॥

ଏଷ ପଶ୍ୟତି ବୈ ଲଙ୍କାଂ ଦିଧକ୍ଷନ୍ନିବ ବାନରଃ ।

ଶରଭୋ ନାମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୋଟିୟୂଥପନାୟକଃ ॥ ୩୪॥

ପନସଶ୍ଚ ମହାବୀର୍ୟୋ ମୈନ୍ଦଶ୍ଚ ଦ୍ୱିବିଦସ୍ତଥା ।

ନଲଶ୍ଚ ସେତୁକର୍ତାଽସୌ ବିଶ୍ୱକର୍ମସୁତୋ ବଲୀ ॥ ୩୫॥

ବାନରାଣାଂ ବର୍ଣନେ ବା ସଙ୍ଖ୍ୟାନେ ବା କ ଈଶ୍ୱରଃ ।

ଶୂରାଃ ସର୍ୱେ ମହାକାୟାଃ ସର୍ୱେ ଯୁଦ୍ଧାଭିକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ॥ ୩୬॥

ଶକ୍ତାଃ ସର୍ୱେ ଚୂର୍ଣୟିତୁଂ ଲଙ୍କାଂ ରକ୍ଷୋଗଣୈଃ ସହ ।

ଏତେଷାଂ ବଲସଙ୍ଖ୍ୟାନଂ ପ୍ରତ୍ୟେକଂ ବଚ୍ମି ତେ ଶୃଣୁ ॥୩୭॥

ଏଷାଂ କୋଟିସହସ୍ରାଣି ନବ ପଞ୍ଚ ଚ ସପ୍ତ ଚ ।

ତଥା ଶଙ୍ଖସହସ୍ରାଣି  ତଥାର୍ବୁଦଶତାନି ଚ ॥ ୩୮॥

ସୁଗ୍ରୀବସଚିବାନାଂ ତେ ବଲମେତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ।

ଅନ୍ୟେଷାଂ ତୁ ବଲଂ ନାହଂ ବକ୍ତୁଂ ଶକ୍ତୋଽସ୍ମି ରାବଣ ॥୩୯॥

ରାମୋ ନ ମାନୁଷଃ ସାକ୍ଷାଦାଦିନାରାୟଣଃ ପରଃ ।

ସୀତା ସାକ୍ଷାଜ୍ଜଗଦ୍ଧେତୁଶ୍ଚିଚ୍ଛକ୍ତିର୍ଜଗଦାତ୍ମିକା ॥ ୪୦॥

ତାଭ୍ୟାମେବ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାବରଜଙ୍ଗମମ୍ ।

ତସ୍ମାଦ୍ରାମଶ୍ଚ ସୀତାଚ ଜଗତସ୍ତସ୍ଥୁଷଶ୍ଚ ତୌ ॥ ୪୧॥

ପିତରୌ ପୃଥିବୀପାଲ ତୟୋର୍ୱୈରୀ କଥଂ ଭବେତ୍ ।

ଅଜାନତା ତ୍ୱୟାନୀତା ଜଗନ୍ମାତୈବ ଜାନକୀ ॥ ୪୨॥

କ୍ଷଣନାଶିନି ସଂସାରେ ଶରୀରେ କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁରେ ।

ପଞ୍ଚଭୂତାତ୍ମକେ ରାଜଂଶ୍ଚତୁର୍ୱିଂଶତିତତ୍ତ୍ୱକେ ॥ ୪୩॥

ମଲମାଂସାସ୍ଥିଦୁର୍ଗନ୍ଧଭୂୟିଷ୍ଠେଽହଙ୍କୃତାଲୟେ ।

କୈବାସ୍ଥା ବ୍ୟତିରିକ୍ତସ୍ୟ କାୟେ ତବ ଜଡାତ୍ମକେ ॥ ୪୪॥  var  କୈବାସ୍ୟ

ଯତ୍କୃତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦିପାତକାନି କୃତାନି ଚ ।

ଭୋଗଭୋକ୍ତା ତୁ ଯୋ ଦେହଃ ସ ଦେହୋଽତ୍ର ପତିଷ୍ୟତି ॥ ୪୫॥

ପୁଣ୍ୟପାପେ ସମାୟାତୋ ଜୀବେନ ସୁଖଦୁଃଖୟୋଃ ।

କାରଣେ ଦେହୟୋଗାଦିନାଽଽତ୍ମନଃ କୁରୁତୋଽନିଶମ୍ ॥୪୬॥

ଯାବଦ୍ଦେହୋଽସ୍ମି କର୍ତାସ୍ମୀତ୍ୟାତ୍ମାହଙ୍କୁରୁତେଽବଶଃ ।

ଅଧ୍ୟାସାତ୍ତାବଦେବ ସ୍ୟାଜ୍ଜନ୍ମନାଶାଦିସମ୍ଭବଃ ॥ ୪୭॥

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ୱଂ ତ୍ୟଜ ଦେହାଦାବଭିମାନଂ ମହାମତେ ।

ଆତ୍ମାତିନିର୍ମଲଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ବିଜ୍ଞାନାତ୍ମାଽଚଲୋଽବ୍ୟଯଃ ॥ ୪୮॥

ସ୍ୱାଜ୍ଞାନବଶତୋ ବନ୍ଧଂ ପ୍ରତିପଦ୍ୟ ବିମୁହ୍ୟତି ।

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ୱଂ ଶୁଦ୍ଧଭାବେନ ଜ୍ଞାତ୍ୱାତ୍ମାନଂ ସଦା ସ୍ମର ॥ ୪୯॥

ବିରତିଂ ଭଜ ସର୍ୱତ୍ର ପୁତ୍ରଦାରଗୃହାଦିଷୁ ।

ନିରୟେଷ୍ୱପି ଭୋଗଃ ସ୍ୟାଚ୍ଛ୍ୱଶୂକରତନାବପି ॥ ୫୦॥

ଦେହଂ ଲବ୍ଧ୍ୱା ବିବେକାଢ୍ୟଂ ଦ୍ୱିଜତ୍ୱଂ ଚ ବିଶେଷତଃ ।

ତତ୍ରାପି ଭାରତେ ବର୍ଷେ କର୍ମଭୂମୌ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ॥ ୫୧ ॥

କୋ ବିଦ୍ୱାନାତ୍ମସାତ୍କୃତ୍ୱା ଦେହଂ ଭୋଗାନୁଗୋ ଭବେତ୍ ।

ଅତସ୍ତ୍ୱଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ୱା ପୌଲସ୍ତ୍ୟତନୟଶ୍ଚ ସନ୍ ॥ ୫୨॥

ଅଜ୍ଞାନୀବ ସଦା ଭୋଗାନନୁଧାବସି କିଂ ମୁଧା ।

ଇତଃ ପରଂ ବା ତ୍ୟକ୍ତ୍ୱା ତ୍ୱଂ ସର୍ୱସଙ୍ଗଂ ସମାଶ୍ରୟ ॥ ୫୩॥

ରାମମେବ ପରାତ୍ମନଂ ଭକ୍ତିଭାବେନ ସର୍ୱଦା ।

ସୀତାଂ ସମର୍ପ୍ୟ ରାମାୟ ତତ୍ପାଦାନୁଚରୋ ଭବ ॥ ୫୪॥

ବିମୁକ୍ତଃ ସର୍ୱପାପେଭ୍ୟୋ ବିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପ୍ରୟାସ୍ୟସି ।

ନୋ ଚେଦ୍ଗମିଷ୍ୟସେଽଧୋଽଧଃ ପୁନରାବୃତ୍ତିବର୍ଜିତଃ ।

ଅଙ୍ଗୀକୁରୁଷ୍ୱ ମଦ୍ୱାକ୍ୟଂ ହିତମେବ ବଦାମି ତେ ॥ ୫୫॥

ସତ୍ସଙ୍ଗତିଂ କୁରୁ ଭଜସ୍ୱ ହରିଂ ଶରଣ୍ୟଂ

         ଶ୍ରୀରାଘବଂ ମରକତୋପଲକାନ୍ତିକାନ୍ତମ୍ ।

ସୀତାସମେତମନିଶଂ ଧୃତଚାପବାଣଂ

       ସୁଗ୍ରୀବଲକ୍ଷ୍ମଣବିଭୀଷଣସେବିତାଙ୍ଘ୍ରିମ୍ ॥ ୫୬॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ଚତୁର୍ଥଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୪॥

॥ ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଶୁକମୁଖୋଦ୍ଗୀତଂ ବାକ୍ୟମଜ୍ଞାନନାଶନମ୍ ।

ରାବଣଃ କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ଦହନ୍ନିବ ତମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୧॥

ଅନୁଜୀବ୍ୟ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଗୁରୁବଦ୍ଭାଷସେ କଥମ୍ ।

ଶାସିତାହଂ ତ୍ରିଜଗତାଂ ତ୍ୱଂ ମାଂ ଶିକ୍ଷନ୍ନ ଲଜ୍ଜସେ ॥ ୨॥

ଇଦାନୀମେବ ହନ୍ମି ତ୍ୱାଂ କିନ୍ତୁ ପୂର୍ୱକୃତଂ ତବ ।

ସ୍ମରାମି ତେନ ରକ୍ଷାମି ତ୍ୱାଂ ଯଦ୍ୟପି ବଧୋଚିତମ୍ ॥ ୩॥

ଇତୋ ଗଚ୍ଛ ବିମୂଢ ତ୍ୱମେବଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ନ ମେ କ୍ଷମମ୍ ।

ମହାପ୍ରସାଦ ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ବେପମାନୋ ଗୃହଂ ଯୟୌ ॥ ୪॥

ଶୁକୋଽପି ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପୂର୍ୱଂ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମବିତ୍ତମଃ ।

ବାନପ୍ରସ୍ଥବିଧାନେନ ବନେ ତିଷ୍ଠନ୍ ସ୍ୱକର୍ମକୃତ୍ ॥ ୫॥

ଦେବାନାମଭିବୃଦ୍ଧ୍ୟର୍ଥଂ ବିନାଶାୟ ସୁରଦ୍ୱିଷାମ୍ ।

ଚକାର ଯଜ୍ଞବିତତିମବିଚ୍ଛିନ୍ନାଂ ମହାମତିଃ ॥ ୬॥

ରାକ୍ଷସାନାଂ ବିରୋଧୋଽଭୂଚ୍ଛୁକୋ ଦେବହିତୋଦ୍ୟତଃ ।

ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଇତି ଖ୍ୟାତସ୍ତତ୍ରୈକୋ ରାକ୍ଷସୋ ମହାନ୍ ॥ ୭॥

ଅନ୍ତରଂ ପ୍ରେପ୍ସୁରାତିଷ୍ଠଚ୍ଛୁକାପକରଣୋଦ୍ୟତଃ ।

କଦାଚିଦାଗତୋଽଗସ୍ତ୍ୟସ୍ତସ୍ୟାଶ୍ରମପଦଂ ମୁନେଃ ॥ ୮॥

ତେନ ସମ୍ପୂଜିତୋଽଗସ୍ତ୍ୟୋ ଭୋଜନାର୍ଥଂ ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ ।

ଗତେ ସ୍ନାତୁଂ ମୁନୌ କୁମ୍ଭସମ୍ଭବେ ପ୍ରାପ୍ୟ ଚାନ୍ତରମ୍ ॥ ୯॥

ଅଗସ୍ତ୍ୟରୂପଧୃକ୍ ସୋଽପି ରାକ୍ଷସଃ ଶୁକମବ୍ରବୀତ୍ ।

ଯଦି ଦାସ୍ୟସି ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଭୋଜନଂ ଦେହି ସାମିଷମ୍ ॥ ୧୦॥

ବହୁକାଲଂ ନ ଭୁକ୍ତଂ ମେ ମାଂସଂ ଛାଗାଙ୍ଗସମ୍ଭବମ୍ ।

ତଥେତି କାରୟାମାସ ମାଂସଭୋଜ୍ୟଂ ସବିସ୍ତରମ୍ ॥ ୧୧॥

ଉପବିଷ୍ଟେ ମୁନୌ ଭୋକ୍ତୁଂ ରାକ୍ଷସୋଽତୀବ ସୁନ୍ଦରମ୍ ।

ଶୁକଭାର୍ୟାବପୁର୍ଧୃତ୍ୱା ତାଂ ଚାନ୍ତର୍ମୋହୟନ୍ ଖଲଃ ॥ ୧୨॥

ନରମାଂସଂ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ସୁପକ୍ୱଂ ବହୁବିସ୍ତରମ୍ ।

ଦତ୍ତ୍ୱୈବାନ୍ତର୍ଦଧେ ରକ୍ଷସ୍ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଚୁକୋପ ସଃ ॥ ୧୩॥

ଅମେଧ୍ୟଂ ମାନୁଷଂ ମାଂସମଗସ୍ତ୍ୟଃ ଶୁକମବ୍ରବୀତ୍ ।

ଅଭକ୍ଷ୍ୟଂ ମାନୁଷଂ ମାଂସଂ ଦତ୍ତବାନସି ଦୁର୍ମତେ ॥ ୧୪॥

ମହ୍ୟଂ ତ୍ୱଂ ରାକ୍ଷସୋ ଭୂତ୍ୱା ତିଷ୍ଠ ତ୍ୱଂ ମାନୁଷାଶନଃ ।

ଇତି ଶପ୍ତଃ ଶୁକୋ ଭୀତ୍ୟା ପ୍ରାହାଗସ୍ତ୍ୟଂ ମୁନେ ତ୍ୱୟା ॥ ୧୫॥

ଇଦାନୀଂ ଭାଷିତଂ ମେଽଦ୍ୟ ମାଂସଂ ଦେହୀତି ବିସ୍ତରମ୍ ।

ତଥୈବ ଦତ୍ତଂ ଭୋ ଦେବ କିଂ ମେ ଶାପଂ ପ୍ରଦାସ୍ୟସି ॥ ୧୬॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଶୁକସ୍ୟ ବଚନଂ ମୁହୂର୍ତଂ ଧ୍ୟାନମାସ୍ଥିତଃ ।

ଜ୍ଞାତ୍ୱା ରକ୍ଷଃକୃତଂ ସର୍ୱଂ ତତଃ ପ୍ରାହ ଶୁକଂ ସୁଧୀଃ ॥ ୧୭॥

ତବାପକାରିଣା ସର୍ୱଂ ରାକ୍ଷସେନ କୃତଂ ତ୍ୱିଦମ୍ ।

ଅବିଚାର୍ୟୈବ ମେ ଦତ୍ତଃ ଶାପସ୍ତେ ମୁନିସତ୍ତମ ॥ ୧୮॥

ତଥାପି ମେ ବଚୋଽମୋଘମେବମେବ ଭବିଷ୍ୟତି ।

ରାକ୍ଷସଂ ବପୁରାସ୍ଥାୟ ରାବଣସ୍ୟ ସହାୟକୃତ୍ ॥ ୧୯॥

ତିଷ୍ଠ ତାବଦ୍ୟଦା ରାମୋ ଦଶାନନବଧାୟ ହି ।

ଆଗମିଷ୍ୟତି ଲଙ୍କାୟାଃ ସମୀପଂ ବାନରୈଃ ସହ ॥ ୨୦॥

ପ୍ରେଷିତୋ ରାବଣେନ ତ୍ୱଂ ଚାରୋ ଭୂତ୍ୱା ରଘୂତ୍ତମମ୍ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଶାପାଦ୍ୱିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବୋଧୟିତ୍ୱା ଚ ରାବଣମ୍ ॥ ୨୧॥

ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନଂ ତତୋ ମୁକ୍ତଃ ପରଂ ପଦମବାପ୍ସ୍ୟସି ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତୋଽଗସ୍ତ୍ୟମୁନିନା ଶୁକୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମଃ ॥ ୨୨॥

ବଭୂବ ରାକ୍ଷସଃ ସଦ୍ୟୋ ରାବଣଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ସଂସ୍ଥିତଃ ।

ଇଦାନୀଂ ଚାରରୂପେଣ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାମଂ ସହାନୁଜମ୍ ॥ ୨୩॥

ରାବଣଂ ତତ୍ତ୍ୱବିଜ୍ଞାନଂ ବୋଧୟିତ୍ୱା ପୁନର୍ଦ୍ରୁତମ୍ ।

ପୂର୍ୱବଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ୱା ସ୍ଥିତୋ ବୈଖାନସୈଃ ସହ ॥ ୨୪॥

ତତଃ ସମାଗମଦ୍ୱୃଦ୍ଧୋ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ରାକ୍ଷସୋ ମହାନ୍ ।

ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ନୀତିନିପୁଣୋ ରାଜ୍ଞୋ ମାତୁଃ ପ୍ରିୟଃ ପିତା ॥ ୨୫॥

ପ୍ରାହ ତଂ ରାକ୍ଷସଂ ବୀରଂ ପ୍ରଶାନ୍ତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ।

ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ ବଚୋ ମେଽଦ୍ୟ ଶ୍ରୁତ୍ୱା କୁରୁ ଯଥେପ୍ସିତମ୍ ॥ ୨୬॥

ଯଦା ପ୍ରବିଷ୍ଟା ନଗରୀଂ ଜାନକୀ ରାମବଲ୍ଲଭା ।

ତଦାଦି ପୁର୍ୟାଂ ଦୃଶ୍ୟନ୍ତେ ନିମିତ୍ତାନି ଦଶାନନ ॥ ୨୭॥

ଘୋରାଣି ନାଶହେତୂନି ତାନି ମେ ବଦତଃ ଶୃଣୁ ।

ଖରସ୍ତନିତନିର୍ଘୋଷା ମେଘା ଅତିଭୟଙ୍କରାଃ ॥ ୨୮॥

ଶୋଣିତେନାଭିବର୍ଷନ୍ତି ଲଙ୍କାମୁଷ୍ଣେନ ସର୍ୱଦା ।

ରୁଦନ୍ତି ଦେବଲିଙ୍ଗାନି ସ୍ୱିଦ୍ୟନ୍ତି ପ୍ରଚଲନ୍ତି ଚ ॥ ୨୯॥

କାଲିକା ପାଣ୍ଡୁରୈର୍ଦନ୍ତୈଃ ପ୍ରହସତ୍ୟଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତା ।

ଖରା ଗୋଷୁ ପ୍ରଜାୟନ୍ତେ ମୂଷକା ନକୁଲୈଃ ସହ ॥ ୩୦॥

ମାର୍ଜାରେଣ ତୁ ଯୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତି ପନ୍ନଗା ଗରୁଡେନ ତୁ ।

କରାଲୋ ବିକଟୋ ମୁଣ୍ଡଃ ପୁରୁଷଃ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲଃ ॥ ୩୧॥

କାଲୋ ଗୃହାଣି ସର୍ୱେଷାଂ କାଲେ କାଲେ ତ୍ୱବେକ୍ଷତେ ।

ଏତାନ୍ୟନ୍ୟାନି ଦୃଶ୍ୟନ୍ତେ ନିମିତ୍ତାନ୍ୟୁଦ୍ଭବନ୍ତି ଚ ॥ ୩୨॥

ଅତଃ କୁଲସ୍ୟ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଶାନ୍ତିଂ କୁରୁ ଦଶାନନ ।

ସୀତାଂ ସତ୍କୃତ୍ୟ ସଧନାଂ ରାମାୟାଶୁ ପ୍ରୟଚ୍ଛ  ଭୋଃ ॥ ୩୩॥

ରାମଂ ନାରାୟଣଂ ବିଦ୍ଧି ବିଦ୍ୱେଷଂ ତ୍ୟଜ ରାଘବେ ।

ଯତ୍ପାଦପୋତମାଶ୍ରିତ୍ୟ ଜ୍ଞାନିନୋ ଭବସାଗରମ୍ ॥ ୩୪॥

ତରନ୍ତି ଭକ୍ତିପୂତାନ୍ତାସ୍ତତୋ ରାମୋ ନ ମାନୁଷଃ ।

ଭଜସ୍ୱ ଭକ୍ତିଭାବେନ ରାମଂ ସର୍ୱହୃଦାଲୟମ୍ ॥ ୩୫॥

ଯଦ୍ୟପି ତ୍ୱଂ ଦୁରାଚାରୋ ଭକ୍ତ୍ୟା ପୂତୋ ଭବିଷ୍ୟସି ।

ମଦ୍ୱାକ୍ୟଂ କୁରୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁଲକୌଶଲହେତବେ ॥ ୩୬॥

ତତ୍ତୁ ମାଲ୍ୟବତୋ ବାକ୍ୟଂ ହିତମୁକ୍ତଂ ଦଶାନନଃ ।

ନ ମର୍ଷୟତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କାଲସ୍ୟ ବଶମାଗତଃ ॥ ୩୭॥

ମାନବଂ କୃପଣଂ ରାମମେକଂ ଶାଖାମୃଗାଶ୍ରୟମ୍ ।

ସମର୍ଥଂ ମନ୍ୟସେ କେନ ହୀନଂ ପିତ୍ରା ମୁନିପ୍ରିୟମ୍ ॥ ୩୮॥

ରାମେଣ ପ୍ରେଷିତୋ ନୂନଂ ଭାଷସେ ତ୍ୱମନର୍ଗଲମ୍ ।

ଗଚ୍ଛ ବୃଦ୍ଧୋଽସି ବନ୍ଧୁସ୍ତ୍ୱଂ ସୋଢଂ ସର୍ୱଂ ତ୍ୱୟୋଦିତମ୍ ॥ ୩୯॥

ଇତୋ ମତ୍କର୍ଣପଦବୀଂ ଦହତ୍ୟେତଦ୍ୱଚସ୍ତବ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ସର୍ୱସଚିବୈଃ ସହିତଃ ପ୍ରସ୍ଥିତସ୍ତଦା ॥ ୪୦॥

ପ୍ରାସାଦାଗ୍ରେ ସମାସୀନଃ ପଶ୍ୟନ୍ ବାନରସୈନିକାନ୍ ।

ଯୁଦ୍ଧାୟାୟୋଜୟତ୍ସର୍ୱରାକ୍ଷସାନ୍ ସମୁପସ୍ଥିତାନ୍ ॥ ୪୧॥

ରାମୋଽପି ଧନୁରାଦାୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସମାହୃତମ୍ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାବଣମାସୀନଂ କୋପେନ କଲୁଷୀକୃତଃ ॥ ୪୨॥

କିରୀଟିନଂ ସମାସୀନଂ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ପରିବେଷ୍ଟିତମ୍ ।

ଶଶାଙ୍କାର୍ଧନିଭେନୈବ ବାଣେନୈକେନ ରାଘବଃ ॥ ୪୩॥

ଶ୍ୱେତଚ୍ଛତ୍ରସହସ୍ରାଣି କିରୀଟଦଶକଂ ତଥା ।

ଚିଚ୍ଛେଦ ନିମିଷାର୍ଧେନ ତଦଦ୍ଭୁତମିବାଭବତ୍ ॥ ୪୪॥

ଲଜ୍ଜିତୋ ରାବଣସ୍ତୂର୍ଣଂ ବିବେଶ ଭବନଂ ସ୍ୱକମ୍ ।

ଆହୂୟ ରାକ୍ଷସାନ୍ ସର୍ୱାନ୍ ପ୍ରହସ୍ତପ୍ରମୁଖାନ୍ ଖଲଃ ॥ ୪୫॥

ବାନରୈଃ ସହ ଯୁଦ୍ଧାୟ ନୋଦୟାମାସ ସତ୍ୱରଃ ।

ତତୋ ଭେରୀମୃଦଙ୍ଗାଦ୍ୟୈଃ ପଣବାନକଗୋମୁଖୈଃ ॥ ୪୬॥

ମହିଷୋଷ୍ଟ୍ରୈଃ ଖରୈଃ ସିଂହୈର୍ଦ୍ୱୀପିଭିଃ କୃତବାହନାଃ ।

ଖଡ୍ଗଶୂଲଧନୁଃପାଶୟଷ୍ଟିତୋମରଶକ୍ତିଭିଃ ॥୪୭॥

ଲକ୍ଷିତାଃ ସର୍ୱତୋ ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱାରମୁପାୟଯୁଃ ।

ତତ୍ପୂର୍ୱମେବ ରାମେଣ ନୋଦିତା ବାନରର୍ଷଭାଃ ॥ ୪୮॥

ଉଦ୍ୟମ୍ୟ ଗିରିଶୃଙ୍ଗାଣି ଶିଖରାଣି ମହାନ୍ତି ଚ ।

ତରୂଂଶ୍ଚୋତ୍ପାଟ୍ୟ ବିବିଧାନ୍ ଯୁଦ୍ଧାୟ ହରିୟୂଥପାଃ ॥ ୪୯॥

ପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ରାବଣସ୍ୟ ତାନ୍ୟନୀକାନି ଭାଗଶଃ ।

ରାଘବପ୍ରିୟକାମାର୍ଥଂ ଲଙ୍କାମାରୁରୁହୁସ୍ତଦା ॥ ୫୦॥

ତେ ଦ୍ରୁମୈଃ ପର୍ୱତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚ ପ୍ଲବଙ୍ଗମାଃ ।

ତତଃ ସହସ୍ରୟୂଥାଶ୍ଚ କୋଟିୟୂଥାଶ୍ଚ ଯୂଥପାଃ ॥ ୫୧॥

କୋଟୀଶତୟୁତାଶ୍ଚାନ୍ୟେ ରୁରୁଧୁର୍ନଗରଂ ଭୃଶମ୍ ।

ଆପ୍ଲବନ୍ତଃ ପ୍ଲବନ୍ତଶ୍ଚ ଗର୍ଜନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲବଙ୍ଗମାଃ ॥ ୫୨॥

ରାମୋ ଜୟତ୍ୟତିବଲୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ।

ରାଜା ଜୟତି ସୁଗ୍ରୀବୋ ରାଘବେଣାନୁପାଲିତଃ ॥ ୫୩॥

ଇତ୍ୟେବଂ ଘୋଷୟନ୍ତଶ୍ଚ ସମଂ ଯୁୟୁଧିରେଽରିଭିଃ ।

ହନୂମାନଙ୍ଗଦଶ୍ଚୈବ କୁମୁଦୋ ନୀଲ ଏବ ଚ ॥ ୫୪॥

ନଲଶ୍ଚ ଶରଭଶ୍ଚୈବ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ୱିବିଦ ଏବ ଚ ।

ଜାମ୍ବବାନ୍ ଦଧିବକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ କେସରୀ ତାର ଏବ ଚ ॥ ୫୫॥

ଅନ୍ୟେ ଚ ବଲିନଃ ସର୍ୱେ ଯୂଥପାଶ୍ଚ ପ୍ଲବଙ୍ଗମାଃ ।

ଦ୍ୱାରାଣ୍ୟୁତ୍ପ୍ଲୁତ୍ୟ ଲଙ୍କାୟାଃ ସର୍ୱତୋ ରୁରୁଧୁର୍ଭୃଶମ୍ ।

ତଦା ବୃକ୍ଷୈର୍ମହାକାୟାଃ  ପର୍ୱତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ବାନରାଃ ॥ ୫୬॥

ନିଜଘ୍ନୁସ୍ତାନି ରକ୍ଷାଂସି ନଖୈର୍ଦନ୍ତୈଶ୍ଚ ବେଗିତାଃ ।

ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ତଦା ଭୀମା ଦ୍ୱାରେଭ୍ୟଃ ସର୍ୱତୋ ରୁଷା ॥ ୫୭॥

ନିର୍ଗତ୍ୟ ଭିନ୍ଦିପାଲୈଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗୈଃ ଶୂଲୈଃ ପରଶ୍ୱଧୈଃ ।

ନିଜଘ୍ନୁର୍ୱାନରାନୀକଂ ମହାକାୟା ମହାବଲାଃ ॥ ୫୮॥

ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚ ତଥା ଜଘ୍ନୁର୍ୱାନରା ଜିତକାଶିନଃ ।

ତଦା ବଭୂବ ସମରୋ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମଃ ॥ ୫୯॥

ରକ୍ଷସାଂ ବାନରାଣାଂ ଚ ସମ୍ବଭୂବାଦ୍ଭୁତୋପମଃ ।

ତେ ହୟୈଶ୍ଚ ଗଜୈଶ୍ଚୈବ ରଥୈଃ କାଞ୍ଚନସନ୍ନିଭୈଃ ॥ ୬୦॥

ରକ୍ଷୋବ୍ୟାଘ୍ରା ଯୁୟୁଧିରେ ନାଦୟନ୍ତୋ ଦିଶୋ ଦଶ ।

ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ କପୀନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ପରସ୍ପରଜୟୈଷିଣଃ ॥ ୬୧॥

ରାକ୍ଷସାନ୍ ବାନରା ଜଘ୍ନୁର୍ୱାନରାଂଶ୍ଚୈବ ରାକ୍ଷସାଃ ।

ରାମେଣ ବିଷ୍ଣୁନା ଦୃଷ୍ଟା ହରୟୋ ଦିବିଜାଂଶଜାଃ ॥ ୬୨॥

ବଭୂବୁର୍ବଲିନୋ ହୃଷ୍ଟାସ୍ତଦା ପୀତାମୃତା ଇବ ।

ସୀତାଭିମର୍ଶପାପେନ ରାବଣେନାଭିପାଲିତାନ୍ ॥ ୬୩॥

ହତଶ୍ରୀକାନ୍ ହତବଲାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଜଘ୍ନୁରୋଜସା ।

ଚତୁର୍ଥାଂଶାବଶେଷେଣ ନିହତଂ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍ ॥ ୬୪॥

ସ୍ୱସୈନ୍ୟଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ମେଘନାଦୋଽଥ ଦୁଷ୍ଟଧୀଃ ।

ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତବରଃ ଶ୍ରୀମାନନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତୋଽସୁରଃ ॥ ୬୫॥

ସର୍ୱାସ୍ତ୍ରକୁଶଲୋ ବ୍ୟୋମ୍ନି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣ ସମନ୍ତତଃ ।

ନାନାବିଧାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ବାନରାନୀକମର୍ଦୟନ୍ ॥ ୬୬॥

ବବର୍ଷ ଶରଜାଲାନି ତଦଦ୍ଭୁତମିବାଭବତ୍ ।

ରାମୋଽପି ମାନୟନ୍ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରବିଦାଂ ବରଃ ॥ ୬୭॥

କ୍ଷଣଂ ତୂଷ୍ଣୀମୁବାସାଥ ଦଦର୍ଶ ପତିତଂ ବଲମ୍ ।

ବାନରାଣାଂ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ଚୁକୋପାନଲସନ୍ନିଭଃ ॥ ୬୮॥

ଚାପମାନୟ ସୌମିତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣାସୁରଂ କ୍ଷଣାତ୍ ।

ଭସ୍ମୀକରୋମି ମେ ପଶ୍ୟ ବଲମଦ୍ୟ ରଘୂତ୍ତମ ॥ ୬୯॥

ମେଘନାଦୋଽପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ୱା ରାମବାକ୍ୟମତନ୍ଦ୍ରିତଃ ।

ତୂର୍ଣଂ ଜଗାମ ନଗରଂ ମାୟଯା ମାୟିକୋଽସୁରଃ ॥ ୭୦॥

ପତିତଂ ବାନରାନୀକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାମୋଽତିଦୁଃଖିତଃ ।

ଉବାଚ ମାରୁତିଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଗତ୍ୱା କ୍ଷୀରମହୋଦଧିମ୍ ॥ ୭୧॥

ତତ୍ର ଦ୍ରୋଣଗିରିର୍ନାମ ଦିବ୍ୟୌଷଧିସମୁଦ୍ଭବଃ ।

ତମାନୟ ଦ୍ରୁତଂ ଗତ୍ୱା ସଞ୍ଜୀବୟ ମହାମତେ ॥ ୭୨॥

ବାନରୌଘାନ୍ ମହାସତ୍ତ୍ୱାନ୍ କୀର୍ତିସ୍ତେ ସୁସ୍ଥିରା ଭବେତ୍ ।

ଆଜ୍ଞାପ୍ରମାଣମିତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ଜଗାମାନିଲନନ୍ଦନଃ ॥ ୭୩॥

ଆନୀୟ ଚ ଗିରିଂ ସର୍ୱାନ୍ ବାନରାନ୍ ବାନରର୍ଷଭଃ ।

ଜୀବୟିତ୍ୱା ପୁନସ୍ତତ୍ର ସ୍ଥାପୟିତ୍ୱାଽଽୟଯୌ ଦ୍ରୁତମ୍ ॥ ୭୪॥

ପୂର୍ୱବଦ୍ଭୈରବଂ ନାଦଂ ବାନରାଣାଂ ବଲୌଘତଃ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ବିସ୍ମୟମାପନ୍ନୋ ରାବଣୋ ବାକ୍ୟମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୭୫॥

ରାଘବୋ ମେ ମହାନ୍ ଶତ୍ରୁଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦେବବିନିର୍ମିତଃ ।

ହନ୍ତୁଂ ତଂ ସମରେ ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ମମ ଯୂଥପାଃ ॥ ୭୬॥

ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ବାନ୍ଧବାଃ ଶୂରା ଯେ ଚ ମତ୍ପ୍ରିୟକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ।

ସର୍ୱେ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧାୟ ତ୍ୱରିତଂ ମମ ଶାସନାତ୍ ॥ ୭୭॥

ଯେ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯୁଦ୍ଧାୟ ଭୀରବଃ ପ୍ରାଣବିପ୍ଲବାତ୍ ।

ତାନ୍ ହନିଷ୍ୟାମ୍ୟହଂ ସର୍ୱାନ୍ ମଚ୍ଛାସନପରାଙ୍ମୁଖାନ୍ ॥ ୭୮॥

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ୱା ଭୟସନ୍ତ୍ରସ୍ତା ନିର୍ଜଗ୍ମୂ ରଣକୋବିଦାଃ ।

ଅତିକାୟଃ ପ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ ମହାନାଦମହୋଦରୌ ॥ ୭୯॥

ଦେବଶତ୍ରୁର୍ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚ ଦେବାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ ।

ଅପରେ ବଲିନଃ ସର୍ୱେ ଯୟୁର୍ୟୁଦ୍ଧାୟ ବାନରୈଃ ॥ ୮୦॥

ଏତେ ଚାନ୍ୟେ ଚ ବହବଃ ଶୂରାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ ।

ପ୍ରବିଶ୍ୟ ବାନରଂ ସୈନ୍ୟଂ ମମନ୍ଥୁର୍ବଲଦର୍ପିତାଃ ॥ ୮୧॥

ଭୁଶୁଣ୍ଡୀଭିନ୍ଦିପାଲୈଶ୍ଚ ବାଣୈଃ ଖଡ୍ଗୈଃ ପରଶ୍ୱଧୈଃ ।

ଅନ୍ୟୈଶ୍ଚ ବିବିଧୈରସ୍ତ୍ରୈର୍ନିଜଘ୍ନୁର୍ହରିୟୂଥପାନ୍ ॥ ୮୨॥

ତେ ପାଦପୈଃ ପର୍ୱତାଗ୍ରୈର୍ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁଷ୍ଟିଭିଃ ।

ପ୍ରାଣୈର୍ୱିମୋଚୟାମାସୁଃ ସର୍ୱରାକ୍ଷସୟୂଥପାନ୍ ॥ ୮୩॥

ରାମେଣ ନିହତାଃ କେଚିତ୍ସୁଗ୍ରୀବେଣ ତଥାପରେ ।

ହନୂମତା ଚାଙ୍ଗଦେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହାତ୍ମନା ।

ଯୂଥପୈର୍ୱାନରାଣାଂ ତେ ନିହତାଃ ସର୍ୱରାକ୍ଷସାଃ ॥ ୮୪॥

ରାମତେଜଃ ସମାବିଶ୍ୟ ବାନରା ବଲିନୋଽଭବନ୍ ।

ରାମଶକ୍ତିବିହୀନାନାମେବଂ ଶକ୍ତିଃ କୁତୋ ଭବେତ୍ ॥ ୮୫॥

ସର୍ୱେଶ୍ୱରଃ ସର୍ୱମୟୋ ବିଧାତା

       ମାୟାମନୁଷ୍ୟତ୍ୱବିଡମ୍ବନେନ ।

ସଦା ଚିଦାନନ୍ଦମୟୋଽପି ରାମୋ

       ଯୁଦ୍ଧାଦିଲୀଲାଂ ବିତନୋତି ମାୟାମ୍ ॥ ୮୬॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୫॥

॥ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଯୁଦ୍ଧେ ବଲଂ ନଷ୍ଟମତିକାୟମୁଖଂ ମହତ୍ ।

ରାବଣୋ ଦୁଃଖସନ୍ତପ୍ତଃ କ୍ରୋଧେନ ମହତାଽଽବୃତଃ ॥ ୧॥

ନିଧାୟେନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ଲଙ୍କାରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ମହାଦ୍ୟୁତିଃ ।

ସ୍ୱୟଂ ଜଗାମ ଯୁଦ୍ଧାୟ ରାମେଣ ସହ ରାକ୍ଷସଃ ॥ ୨॥

ଦିବ୍ୟଂ ସ୍ୟନ୍ଦନମାରୁହ୍ୟ ସର୍ୱଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରସଂୟୁତମ୍ ।

ରାମମେବାଭିଦୁଦ୍ରାବ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ ॥ ୩॥

ବାନରାନ୍ ବହୁଶୋ ହତ୍ୱା ବାଣୈରାଶୀବିଷୋପମୈଃ ।

ପାତୟାମାସ ସୁଗ୍ରୀବପ୍ରମୁଖାନ୍ ଯୂଥନାୟକାନ୍ ॥ ୪॥

ଗଦାପାଣିଂ ମହାସତ୍ତ୍ୱଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ବିଭୀଷଣମ୍ ।

ଉତ୍ସସର୍ଜ ମହାଶକ୍ତିଂ ମୟଦତ୍ତାଂ ବିଭୀଷଣେ ॥ ୫॥

ତାମାପତନ୍ତୀମାଲୋକ୍ୟ ବିଭୀଷଣବିଘାତିନୀମ୍ ।

ଦତ୍ତାଭୟୋଽୟଂ ରାମେଣ ବଧାର୍ହୋ ନାୟମାସୁରଃ ॥ ୬॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଭୀମଂ ଚାପମାଦାୟ ବୀର୍ୟବାନ୍ ।

ବିଭୀଷଣସ୍ୟ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତୋଽକମ୍ପ ଇବାଚଲଃ ॥ ୭॥

ସା ଶକ୍ତିର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣତନୁଂ ବିବେଶାମୋଘଶକ୍ତିତଃ ।

ଯାବନ୍ତ୍ୟଃ ଶକ୍ତୟୋ ଲୋକେ ମାୟାୟାଃ ସମ୍ଭବନ୍ତି ହି ॥ ୮॥

ତାସାମାଧାରଭୂତସ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।

ମାୟାଶକ୍ତ୍ୟା ଭବେତ୍କିଂ ବା ଶେଷାଂଶସ୍ୟ ହରେସ୍ତନୋଃ ॥ ୯॥

ତଥାପି ମାନୁଷଂ ଭାବମାପନ୍ନସ୍ତଦନୁବ୍ରତଃ ।

ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ପତିତୋ ଭୂମୌ ତମାଦାତୁଂ ଦଶାନନଃ ॥ ୧୦॥

ହସ୍ତୈସ୍ତୋଲୟିତୁଂ ଶକ୍ତୋ ନ ବଭୂବାତିବିସ୍ମିତଃ ।

ସର୍ୱସ୍ୟ ଜଗତଃ ସାରଂ ବିରାଜଂ ପରମେଶ୍ୱରମ୍ ॥ ୧୧॥

କଥଂ ଲୋକାଶ୍ରୟଂ ବିଷ୍ଣୁଂ ତୋଲୟେଲ୍ଲଘୁରାକ୍ଷସଃ ।

ଗ୍ରହୀତୁକାମଂ ସୌମିତ୍ରିଂ ରାବଣଂ ବୀକ୍ଷ୍ୟ ମାରୁତିଃ ॥ ୧୨॥

ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଜ୍ରକଲ୍ପେନ ମୁଷ୍ଟିନା ।

ତେନ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରେଣ ଜାନୁଭ୍ୟାମପତଦ୍ଭୁବି ॥ ୧୩॥

ଆସ୍ୟୈଶ୍ଚ ନେତ୍ରଶ୍ରବଣୈରୁଦ୍ୱମନ୍ ରୁଧିରଂ ବହୁ ।

ବିଘୂର୍ଣମାନନୟନୋ ରଥୋପସ୍ଥ ଉପାବିଶତ୍ ॥ ୧୪॥

ଅଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣମାଦାୟ ହନୂମାନ୍ ରାବଣାର୍ଦିତମ୍ ।

ଆନୟଦ୍ରାମସାମୀପ୍ୟଂ ବାହୁଭ୍ୟାଂ ପରିଗୃହ୍ୟ ତମ୍ ॥ ୧୫॥

ହନୂମତଃ ସୁହୃତ୍ତ୍ୱେନ ଭକ୍ତ୍ୟା ଚ ପରମେଶ୍ୱରଃ ।

ଲଘୁତ୍ୱମଗମଦ୍ଦେବୋ ଗୁରୂଣାଂ ଗୁରୁରପ୍ୟଜଃ ॥ ୧୬॥

ସା ଶକ୍ତିରପି ତଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ୱା ଜ୍ଞାତ୍ୱା ନାରାୟଣାଂଶଜମ୍ ।

ରାବଣସ୍ୟ ରଥଂ ପ୍ରାଗାଦ୍ରାବଣୋଽପି ଶନୈସ୍ତତଃ ॥ ୧୭॥

ସନ୍ଜ୍ଞାମବାପ୍ୟ ଜଗ୍ରାହ ବାଣାସନମଥୋ ରୁଷା ।

ରାମମେବାଭିଦୁଦ୍ରାବ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାମୋଽପି ତଂ କ୍ରୁଧା ॥ ୧୮॥

ଆରୁହ୍ୟ ଜଗତାଂ ନାଥୋ ହନୂମନ୍ତଂ ମହାବଲମ୍ ।

ରଥସ୍ଥଂ ରାବଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଅଭିଦୁଦ୍ରାବ ରାଘବଃ ॥ ୧୯॥

ଜ୍ୟାଶବ୍ଦମକରୋତ୍ତୀବ୍ରଂ ବଜ୍ରନିଷ୍ପେଷନିଷ୍ଠୁରମ୍ ।

ରାମୋ ଗମ୍ଭୀରୟା ବାଚା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମୁବାଚ ହ ॥ ୨୦॥

ରାକ୍ଷସାଧମ ତିଷ୍ଠାଦ୍ୟ କ୍ୱ ଗମିଷ୍ୟସି ମେ ପୁରଃ ।

କୃତ୍ୱାପରାଧମେବଂ ମେ ସର୍ୱତ୍ର ସମଦର୍ଶିନଃ ॥ ୨୧॥

ଯେନ ବାଣେନ ନିହତା ରାକ୍ଷସାସ୍ତେ ଜନାଲୟେ ।

ତେନୈବ ତ୍ୱାଂ ହନିଷ୍ୟାମି ତିଷ୍ଠାଦ୍ୟ ମମ ଗୋଚରେ ॥ ୨୨॥

ଶ୍ରୀରାମସ୍ୟ ବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାବଣୋ ମାରୁତାତ୍ମଜମ୍ ।

ବହନ୍ତଂ ରାଘବଂ ସଙ୍ଖ୍ୟେ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରତାଡୟତ୍ ॥ ୨୩॥

ହତସ୍ୟାପି ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ୱାୟୁସୂନୋଃ ସ୍ୱତେଜସା ।

ବ୍ୟବର୍ଧତ ପୁନସ୍ତେଜୋ ନନର୍ଦ ଚ ମହାକପିଃ ॥ ୨୪॥

ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ହନୂମନ୍ତଂ ସବ୍ରଣଂ ରଘୁସତ୍ତମଃ ।

କ୍ରୋଧମାହାରୟାମାସ କାଲରୁଦ୍ର ଇବାପରଃ ॥ ୨୫॥

ସାଶ୍ୱଂ ରଥଂ ଧ୍ୱଜଂ ସୂତଂ ଶସ୍ତ୍ରୌଘଂ ଧନୁରଞ୍ଜସା ।

ଛତ୍ରଂ ପତାକାଂ ତରସା ଚିଚ୍ଛେଦ ଶିତସାୟକୈଃ ॥ ୨୬॥

ତତୋ ମହାଶରେଣାଶୁ ରାବଣଂ ରଘୁସତ୍ତମଃ ।

ବିବ୍ୟାଧ ବଜ୍ରକଲ୍ପେନ ପାକାରିରିବ ପର୍ୱତମ୍ ॥ ୨୭॥

ରାମବାଣହତୋ ବୀରଶ୍ଚଚାଲ ଚ ମୁମୋହ ଚ ।

ହସ୍ତାନ୍ନିପତିତଶ୍ଚାପସ୍ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ରଘୂତ୍ତମଃ ॥ ୨୮॥

ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ତତ୍କିରୀଟଂ ରବିପ୍ରଭମ୍ ।

ଅନୁଜାନାମି ଗଚ୍ଛ ତ୍ୱମିଦାନୀଂ ବାଣପୀଡିତଃ ॥ ୨୯॥

ପ୍ରବିଶ୍ୟ ଲଙ୍କାମାଶ୍ୱାସ୍ୟ ଶ୍ୱଃ ପଶ୍ୟସି ବଲଂ ମମ ।

ରାମବାଣେନ ସମ୍ବିଦ୍ଧୋ ହତଦର୍ପୋଽଥ ରାବଣଃ ॥ ୩୦॥

ମହତ୍ୟା ଲଜ୍ଜୟା ଯୁକ୍ତୋ ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରାବିଶଦାତୁରଃ ।

ରାମୋଽପି ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ମୂର୍ଚ୍ଛିତଂ ପତିତଂ ଭୁବି ॥ ୩୧॥

ମାନୁଷତ୍ୱମୁପାଶ୍ରିତ୍ୟ ଲୀଲୟାନୁଶୁଶୋଚ ହ ।

ତତଃ ପ୍ରାହ ହନୂମନ୍ତଂ ବତ୍ସ ଜୀବୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ ୩୨॥

ମହୌଷଧୀଃ ସମାନୀୟ ପୂର୍ୱବଦ୍ୱାନରାନପି ।

ତଥେତି ରଘବେଣୋକ୍ତୋ ଜଗାମାଶୁ ମହାକପିଃ ॥ ୩୩॥

ହନୂମାନ୍ ବାୟୁବେଗେନ କ୍ଷଣାତ୍ତୀର୍ତ୍ୱା ମହୋଦଧିମ୍ ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଚାରା ରାବଣାୟ ନ୍ୟବେଦୟନ୍ ॥ ୩୪॥

ରାମେଣ ପ୍ରେଷିତୋ ଦେବ ହନୂମାନ୍ କ୍ଷୀରସାଗରମ୍ ।

ଗତୋ ନେତୁଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ଜୀବନାର୍ଥଂ ମହୌଷଧୀଃ ॥ ୩୫॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତଚ୍ଚାରବଚନଂ ରାଜା ଚିନ୍ତାପରୋଽଭବତ୍ ।

ଜଗାମ ରାତ୍ରାବେକାକୀ କାଲନେମିଗୃହଂ କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୩୬॥

ଗୃହାଗତଂ ସମାଲୋକ୍ୟ ରାବଣଂ ବିସ୍ମୟାନ୍ୱିତଃ ।

କାଲନେମିରୁବାଚେଦଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୟବିହ୍ୱଲଃ ।

ଅର୍ଘ୍ୟାଦିକଂ ତତଃ କୃତ୍ୱା ରାବଣସ୍ୟାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୩୭॥

କିଂ ତେ କରୋମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର କିମାଗମନକାରଣମ୍ ।

କାଲନେମିମୁବାଚେଦଂ ରାବଣୋ ଦୁଃଖପୀଡିତଃ ॥ ୩୮॥

ମମାପି କାଲବଶତଃ କଷ୍ଟମେତଦୁପସ୍ଥିତମ୍ ।

ମୟା ଶକ୍ତ୍ୟା ହତୋ ବୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପତିତୋ ଭୁବି ॥ ୩୯॥

ତଂ ଜୀବୟିତୁମାନେତୁମୋଷଧୀର୍ହନୁମାନ୍ ଗତଃ ।

ଯଥା ତସ୍ୟ ଭବେଦ୍ୱିଘ୍ନସ୍ତଥା କୁରୁ ମହାମତେ ॥ ୪୦॥

ମାୟଯା ମୁନିବେଷେଣ ମୋହୟସ୍ୱ ମହାକପିମ୍ ।

କାଲାତ୍ୟଯୋ ଯଥା ଭୂୟାତ୍ତଥା କୃତ୍ୱୈହି ମନ୍ଦିରେ ॥ ୪୧॥

ରାବଣସ୍ୟ ବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା କାଲନେମିରୁବାଚ ତମ୍ ।

ରାବଣେଶ ବଚୋ ମେଽଦ୍ୟ ଶୃଣୁ ଧାରୟ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ॥ ୪୨॥

ପ୍ରିୟଂ ତେ କରବାଣ୍ୟେବ ନ ପ୍ରାଣାନ୍ ଧାରୟାମ୍ୟହମ୍ ।

ମାରୀଚସ୍ୟ ଯଥାରଣ୍ୟେ ପୁରାଭୂନ୍ମୃଗରୂପିଣଃ ॥ ୪୩॥

ତଥୈବ ମେ ନ ସନ୍ଦେହୋ ଭବିଷ୍ୟତି ଦଶାନନ ।

ହତାଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ବାନ୍ଧବା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ତେ ॥ ୪୪॥

ଘାତୟିତ୍ୱାଽସୁରକୁଲଂ ଜୀବିତେନାପି କିଂ ତବ ।

ରାଜ୍ୟେନ ବା ସୀତୟା ବା କିଂ ଦେହେନ ଜଡାତ୍ମନା ॥ ୪୫॥

ସୀତାଂ ପ୍ରୟଚ୍ଛ ରାମାୟ ରାଜ୍ୟଂ ଦେହି ବିଭୀଷଣେ ।

ବନଂ ଯାହି ମହାବାହୋ ରମ୍ୟଂ ମୁନିଗଣାଶ୍ରୟମ୍ ॥ ୪୬॥

ସ୍ନାତ୍ୱା ପ୍ରାତଃ ଶୁଭଜଲେ କୃତ୍ୱା ସନ୍ଧ୍ୟାଦିକାଃ କ୍ରିୟାଃ ।

ତତ ଏକାନ୍ତମାଶ୍ରିତ୍ୟ ସୁଖାସନପରିଗ୍ରହଃ ॥ ୪୭॥

ବିସୃଜ୍ୟ ସର୍ୱତଃ ସଙ୍ଗମିତରାନ୍ ବିଷୟାନ୍ ବହିଃ ।

ବହିଃପ୍ରବୃତ୍ତାକ୍ଷଗଣଂ ଶନୈଃ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ ପ୍ରବାହୟ ॥ ୪୮॥

ପ୍ରକୃତେର୍ଭିନ୍ନମାତ୍ମାନଂ ବିଚାରୟ ସଦାନଘ ।

ଚରାଚରଂ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନଂ ଦେହବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିୟାଦିକମ୍ ॥ ୪୯॥

ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ୟନ୍ତଂ ଦୃଶ୍ୟତେ ଶ୍ରୂୟତେ ଚ ଯତ୍ ।

ସୈଷା ପ୍ରକୃତିରିତ୍ୟୁକ୍ତା ସୈବ ମାୟେତି କୀର୍ତିତା ॥ ୫୦॥

ସର୍ଗସ୍ଥିତିବିନାଶାନାଂ ଜଗଦ୍ୱୃକ୍ଷସ୍ୟ କାରଣମ୍ ।

ଲୋହିତଶ୍ୱେତକୃଷ୍ଣାଦି ପ୍ରଜାଃ ସୃଜତି ସର୍ୱଦା ॥ ୫୧॥

କାମକ୍ରୋଧାଦିପୁତ୍ରାଦ୍ୟାନ୍ ହିଂସାତୃଷ୍ଣାଦିକନ୍ୟକାଃ ।

ମୋହୟନ୍ତ୍ୟନିଶଂ ଦେବମାତ୍ମାନଂ ସ୍ୱୈର୍ଗୁଣୈର୍ୱିଭୁମ୍ ॥ ୫୨॥

କର୍ତୃତ୍ୱଭୋକ୍ତୃତ୍ୱମୁଖାନ୍ ସ୍ୱଗୁଣାନାତ୍ମନୀଶ୍ୱରେ ।

ଆରୋପ୍ୟ ସ୍ୱବଶଂ କୃତ୍ୱା ତେନ କ୍ରୀଡତି ସର୍ୱଦା ॥ ୫୩॥

ଶୁଦ୍ଧୋଽପ୍ୟାତ୍ମା ଯୟା ଯୁକ୍ତଃ ପଶ୍ୟତୀବ ସଦା ବହିଃ ।

ବିସ୍ମୃତ୍ୟ ଚ ସ୍ୱମାତ୍ମାନଂ ମାୟାଗୁଣବିମୋହିତଃ ॥ ୫୪॥

ଯଦା ସଦ୍ଗୁରୁଣା ଯୁକ୍ତୋ ବୋଧ୍ୟତେ ବୋଧରୂପିଣା ।

ନିବୃତ୍ତଦୃଷ୍ଟିରାତ୍ମାନଂ ପଶ୍ୟତ୍ୟେବ ସଦା ସ୍ଫୁଟମ୍ ॥ ୫୫॥

ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତଃ ସଦା ଦେହୀ ମୁଚ୍ୟତେ ପ୍ରାକୃତୈର୍ଗୁଣୈଃ ।

ତ୍ୱମପ୍ୟେବଂ ସଦାତ୍ମାନଂ ବିଚାର୍ୟ ନିୟତେନ୍ଦ୍ରିୟଃ ॥ ୫୬॥

ପ୍ରକୃତେରନ୍ୟମାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ୱା ମୁକ୍ତୋ ଭବିଷ୍ୟସି ।

ଧ୍ୟାତୁଂ ଯଦ୍ୟସମର୍ଥୋଽସି ସଗୁଣଂ ଦେବମାଶ୍ରୟ ॥ ୫୭॥

ହୃତ୍ପଦ୍ମକର୍ଣିକେ ସ୍ୱର୍ଣପୀଠେ ମଣିଗଣାନ୍ୱିତେ ।

ମୃଦୁଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣତରେ ତତ୍ର ଜାନକ୍ୟା ସହ ସଂସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୫୮॥

ବୀରାସନଂ ବିଶାଲାକ୍ଷଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପୁଞ୍ଜନିଭାମ୍ବରମ୍ ।

କିରୀଟହାରକେୟୂରକୌସ୍ତୁଭାଦିଭିରନ୍ୱିତମ୍ ॥ ୫୯॥

ନୂପୁରୈଃ କଟକୈର୍ଭାନ୍ତଂ ତଥୈବ ବନମାଲୟା ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଧନୁର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକରେଣ ପରିସେବିତମ୍ ॥ ୬୦॥

ଏବଂ ଧ୍ୟାତ୍ୱା ସଦାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ସର୍ୱହୃଦି ସ୍ଥିତମ୍ ।

ଭକ୍ତ୍ୟା ପରମୟା ଯୁକ୍ତୋ ମୁଚ୍ୟତେ ନାତ୍ର ସଂଶୟଃ ॥ ୬୧॥

ଶୃଣୁ ବୈ ଚରିତଂ ତସ୍ୟ ଭକ୍ତୈର୍ନିତ୍ୟମନନ୍ୟଧୀଃ ।

ଏବଂ ଚେତ୍କୃତପୂର୍ୱାଣି ପାପାନି ଚ ମହାନ୍ତ୍ୟପି ।

କ୍ଷଣାଦେବ ବିନଶ୍ୟନ୍ତି ଯଥାଗ୍ନେସ୍ତୂଲରାଶୟଃ ॥ ୬୨॥

ଭଜସ୍ୱ ରାମଂ ପରିପୂର୍ଣମେକଂ

       ବିହାୟ ବୈରଂ ନିଜଭକ୍ତିୟୁକ୍ତଃ ।

ହୃଦା ସଦା ଭାବିତଭାବରୂପଂ

       ଅନାମରୂପଂ ପୁରୁଷଂ ପୁରାଣମ୍ ॥ ୬୩॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠଃ

ସର୍ଗଃ ॥ ୬॥

॥ସପ୍ତମଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

କାଲନେମିବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାବଣୋଽମୃତସନ୍ନିଭମ୍ ।

ଜଜ୍ୱାଲ କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ସର୍ପିରଦ୍ଭିରିବାଗ୍ନିମତ୍ ॥ ୧॥

ନିହନ୍ମି ତ୍ୱାଂ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ମଚ୍ଛାସନପରାଙ୍ମୁଖମ୍ ।

ପରୈଃ କିଞ୍ଚିଦ୍ଗୃହୀତ୍ୱା ତ୍ୱଂ ଭାଷସେ ରାମକିଙ୍କରଃ ॥ ୨॥

କାଲନେମିରୁବାଚେଦଂ ରାବଣଂ ଦେବ କିଂ କ୍ରୁଧା ।

ନ ରୋଚତେ ମେ ବଚନଂ ଯଦି ଗତ୍ୱା କରୋମି ତତ୍ ॥ ୩॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ପ୍ରୟଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ ।

ନୋଦିତୋ ରାବଣେନୈବ ହନୂମଦ୍ୱିଘ୍ନକାରଣାତ୍ ॥ ୪॥

ସ ଗତ୍ୱା ହିମବତ୍ପାର୍ଶ୍ୱଂ ତପୋବନମକଲ୍ପୟତ୍ ।

ତତ୍ର ଶିଷ୍ୟୈଃ ପରିବୃତୋ ମୁନିବେଷଧରଃ ଖଲଃ ॥ ୫॥

ଗଚ୍ଛତୋ ମାର୍ଗମାସାଦ୍ୟ ବାୟୁସୂନୋର୍ମହାତ୍ମନଃ ।

ତତୋ ଗତ୍ୱା ଦଦର୍ଶାଥ ହନୂମାନାଶ୍ରମଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୬॥

ଚିନ୍ତୟାମାସ ମନସା ଶ୍ରୀମାନ୍ ପବନନନ୍ଦନଃ ।

ପୁରା ନ ଦୃଷ୍ଟମେତନ୍ମେ ମୁନିମଣ୍ଡଲମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୭॥

ମାର୍ଗୋ ବିଭ୍ରଂଶିତୋ ବା ମେ ଭ୍ରମୋ ବା ଚିତ୍ତସମ୍ଭବଃ ।

ଯଦ୍ୱାଽଽବିଶ୍ୟାଶ୍ରମପଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ମୁନିମଶେଷତଃ ॥ ୮॥

ପୀତ୍ୱା ଜଲଂ ତତୋ ଯାମି ଦ୍ରୋଣାଚଲମନୁତ୍ତମମ୍ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ପ୍ରବିବେଶାଥ ସର୍ୱତୋ ଯୋଜନାୟତମ୍ ॥ ୯॥

ଆଶ୍ରମଂ କଦଲୀଶାଲଖର୍ଜୂରପନସାଦିଭିଃ ।

ସମାବୃତଂ ପକ୍ୱଫଲୈର୍ନମ୍ରଶାଖୈଶ୍ଚ ପାଦପୈଃ ॥ ୧୦॥

ବୈରଭାବବିନିର୍ମୁକ୍ତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ନିର୍ମଲଲକ୍ଷଣମ୍ ।

ତସ୍ମିନ୍ମହାଶ୍ରମେ ରମ୍ୟେ କାଲନେମିଃ ସ ରାକ୍ଷସଃ ॥ ୧୧॥

ଇନ୍ଦ୍ରୟୋଗଂ ସମାସ୍ଥାୟ ଚକାର ଶିବପୂଜନମ୍ ।

ହନୂମାନଭିବାଦ୍ୟାହ ଗୌରବେଣ ମହାସୁରମ୍ ॥ ୧୨॥

ଭଗବନ୍ ରାମଦୂତୋଽହଂ ହନୂମାନ୍ନାମ ନାମତଃ ।

ରାମକାର୍ୟେଣ ମହତା କ୍ଷୀରାବ୍ଧିଂ ଗନ୍ତୁମୁଦ୍ୟତଃ ॥ ୧୩॥

ତୃଷା ମାଂ ବାଧତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନୁଦକଂ କୁତ୍ର ବିଦ୍ୟତେ ।

ଯଥେଚ୍ଛଂ ପାତୁମିଚ୍ଛାମି କଥ୍ୟତାଂ ମେ ମୁନୀଶ୍ୱର ॥ ୧୪॥

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ୱା ମାରୁତେର୍ୱାକ୍ୟଂ କାଲନେମିସ୍ତମବ୍ରବୀତ୍ ।

କମଣ୍ଡଲୁଗତଂ ତୋୟଂ ମମ ତ୍ୱଂ ପାତୁମର୍ହସି ॥ ୧୫॥

ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ୱ ଚେମାନି ପକ୍ୱାନି ଫଲାନି ତଦନନ୍ତରମ୍ ।

ନିବସସ୍ୱ ସୁଖେନାତ୍ର ନିଦ୍ରାମେହି ତ୍ୱରାସ୍ତୁ ମା ॥ ୧୬॥

ଭୂତଂ ଭବ୍ୟଂ ଭବିଷ୍ୟଂ ଚ ଜାନାମି ତପସା ସ୍ୱୟମ୍ ।

ଉତ୍ଥିତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସର୍ୱେ ବାନରା ରାମବୀକ୍ଷିତାଃ ॥ ୧୭॥

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ୱା ହନୁମାନାହ କମଣ୍ଡଲୁଜଲେନ ମେ ।

ନ ଶାମ୍ୟତ୍ୟଧିକା ତୃଷ୍ଣା ତତୋ ଦର୍ଶୟ ମେ ଜଲମ୍ ॥ ୧୮॥

ତଥେତ୍ୟାଜ୍ଞାପୟାମାସ ବଟୁଂ ମାୟାବିକଲ୍ପିତମ୍ ।

ବଟୋ ଦର୍ଶୟ ବିସ୍ତୀର୍ଣଂ ବାୟୁସୂନୋର୍ଜଲାଶୟମ୍ ॥ ୧୯॥

ନିମୀଲ୍ୟ ଚାକ୍ଷିଣୀ ତୋୟଂ ପୀତ୍ୱାଗଚ୍ଛ ମମାନ୍ତିକମ୍ ।

ଉପଦେକ୍ଷ୍ୟାମି ତେ ମନ୍ତ୍ରଂ ଯେନ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସି ଚୌଷଧୀଃ ॥ ୨୦॥

ତଥେତି ଦର୍ଶିତଂ ଶୀଘ୍ରଂ ବଟୁନା ସଲିଲାଶୟମ୍ ।

ପ୍ରବିଶ୍ୟ ହନୁମାଂସ୍ତୋୟମପିବନ୍ମୀଲିତେକ୍ଷଣଃ ॥ ୨୧॥

ତତଶ୍ଚାଗତ୍ୟ ମକରୀ ମହାମାୟା ମହାକପିମ୍ ।

ଅଗ୍ରସତ୍ତଂ ମହାବେଗାନ୍ମାରୁତିଂ ଘୋରରୂପିଣୀ ॥ ୨୨॥

ତତୋ ଦଦର୍ଶ ହନୁମାନ୍ ଗ୍ରସନ୍ତୀଂ ମକରୀଂ ରୁଷା ।

ଦାରୟାମାସ ହସ୍ତାଭ୍ୟାଂ ବଦନଂ ସା ମମାର ହ ॥ ୨୩॥

ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଦଦୃଶେ ଦିବ୍ୟରୂପଧରାଙ୍ଗନା ।

ଧାନ୍ୟମାଲୀତି ବିଖ୍ୟାତା ହନୂମନ୍ତମଥାବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୨୪॥

ତ୍ୱତ୍ପ୍ରସାଦାଦହଂ ଶାପାଦ୍ୱିମୁକ୍ତାସ୍ମି କପୀଶ୍ୱର ।

ଶପ୍ତାହଂ ମୁନିନା ପୂର୍ୱମପ୍ସରା କାରଣାନ୍ତରେ ॥ ୨୫॥

ଆଶ୍ରମେ ଯସ୍ତୁ ତେ ଦୃଷ୍ଟଃ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ ।

ରାବଣପ୍ରହିତୋ ମାର୍ଗେ ବିଘ୍ନଂ କର୍ତୁଂ ତବାନଘ ॥ ୨୬॥

ମୁନିବେଷଧରୋ ନାସୌ  ମୁନିର୍ୱିପ୍ରବିହିଂସକଃ ।

ଜହି ଦୁଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ଦ୍ରୋଣାଚଲମନୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୨୭॥

ଗଚ୍ଛାମ୍ୟହଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତ୍ୱତ୍ସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଧତକଲ୍ମଷା ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ସା ଯୟୌ ସ୍ୱର୍ଗଂ ହନୂମାନପ୍ୟଥାଶ୍ରମମ୍ ॥ ୨୮॥

ଆଗତଂ ତଂ ସମାଲୋକ୍ୟ କାଲନେମିରଭାଷତ ।

କିଂ ବିଲମ୍ବେନ ମହତା ତବ ବାନରସତ୍ତମ ॥ ୨୯॥

ଗୃହାଣ ମତ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ରାଂସ୍ତ୍ୱଂ ଦେହି ମେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣାମ୍ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତୋ ହନୁମାନ୍ମୁଷ୍ଟିଂ ଦୃଢଂ ବଦ୍ଧ୍ୱାହ ରାକ୍ଷସମ୍ ॥ ୩୦॥

ଗୃହାଣ ଦକ୍ଷିଣାମେତାମିତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ନିଜଘାନ ତମ୍ ।

ବିସୃଜ୍ୟ ମୁନିବେଷଂ ସ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ ॥ ୩୧॥

ଯୁୟୁଧେ ବାୟୁପୁତ୍ରେଣ ନାନାମାୟାବିଧାନତଃ ।

ମହାମାୟିକଦୂତୋଽସୌ ହନୂମାନ୍ମାୟିନାଂ ରିପୁଃ ॥ ୩୨॥

ଜଘାନ ମୁଷ୍ଟିନା ଶୀର୍ଷ୍ଣି ଭଗ୍ନମୂର୍ଧା ମମାର ସଃ ।

ତତଃ କ୍ଷୀରନିଧିଂ ଗତ୍ୱା ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଦ୍ରୋଣଂ ମହାଗିରିମ୍ ॥ ୩୩॥

ଅଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଚୌଷଧୀସ୍ତତ୍ର ଗିରିମୁତ୍ପାଟ୍ୟ ସତ୍ୱରଃ ।

ଗୃହୀତ୍ୱା ବାୟୁବେଗେନ ଗତ୍ୱା ରାମସ୍ୟ ସନ୍ନିଧିମ୍ ॥ ୩୪॥

ଉବାଚ ହନୁମାନ୍ ରାମମାନୀତୋଽୟଂ ମହାଗିରିଃ ।

ଯଦ୍ୟୁକ୍ତଂ କୁରୁ ଦେବେଶ ବିଲମ୍ବୋ ନାତ୍ର ଯୁଜ୍ୟତେ ॥ ୩୫॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ହନୂମତୋ ବାକ୍ୟଂ ରାମଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟମାନସଃ ।

ଗୃହୀତ୍ୱା ଚୌଷଧୀଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସୁଷେଣେନ ମହାମତିଃ ॥ ୩୬॥

ଚିକିତ୍ସାଂ କାରୟାମାସ ଲକ୍ଷ୍ମଣାୟ ମହାତ୍ମନେ ।

ତତଃ ସୁପ୍ତୋତ୍ଥିତ ଇବ ବୁଦ୍ଧ୍ୱା ପ୍ରୋବାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ ୩୭॥

ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠ କ୍ୱ ଗନ୍ତାସି ହନ୍ମୀଦାନୀଂ ଦଶାନନ ।

ଇତି ବ୍ରୁବନ୍ତମାଲୋକ୍ୟ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ୟବଘ୍ରାୟ ରାଘବଃ ॥ ୩୮॥

ମାରୁତିଂ ପ୍ରାହ ବତ୍ସାଦ୍ୟ ତ୍ୱତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାକପେ ।

ନିରାମୟଂ ପ୍ରପଶ୍ୟାମି ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଭ୍ରାତରଂ ମମ ॥ ୩୯॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ବାନରୈଃ ସାର୍ଧଂ ସୁଗ୍ରୀବେଣ ସମନ୍ୱିତଃ ।

ବିଭୀଷଣମତେନୈବ ଯୁଦ୍ଧାୟ ସମବସ୍ଥିତଃ ॥ ୪୦॥

ପାଷାଣୈଃ ପାଦପୈଶ୍ଚୈବ ପର୍ୱତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ବାନରାଃ ।

ଯୁଦ୍ଧାୟାଭିମୁଖା ଭୂତ୍ୱା ଯୟୁଃ ସର୍ୱେ ଯୁୟୁତ୍ସବଃ ॥ ୪୧॥

ରାବଣୋ ବିବ୍ୟଥେ ରାମବାଣୈର୍ୱିଦ୍ଧୋ ମହାସୁରଃ ।

ମାତଙ୍ଗ ଇବ ସିଂହେନ ଗରୁଡେନେବ ପନ୍ନଗଃ ॥ ୪୨॥

ଅଭିଭୂତୋଽଗମଦ୍ରାଜା ରାଘବେଣ ମହାତ୍ମନା ।

ସିଂହାସନେ ସମାବିଶ୍ୟ ରାକ୍ଷସାନିଦମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୪୩॥

ମାନୁଷେଣୈବ ମେ ମୃତ୍ୟୁମାହ ପୂର୍ୱଂ ପିତାମହଃ ।

ମାନୁଷୋ ହି ନ ମାଂ ହନ୍ତୁଂ ଶକ୍ତୋଽସ୍ତି ଭୁବି କଶ୍ଚନ ॥ ୪୪॥

ତତୋ ନାରାୟଣଃ ସାକ୍ଷାନ୍ମାନୁଷୋଽଭୂନ୍ନ ସଂଶୟଃ ।

ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ଭୂତ୍ୱା ମାଂ ହନ୍ତୁଂ ସମୁପସ୍ଥିତଃ ॥ ୪୫॥

ଅନରଣ୍ୟେନ ଯତ୍ପୂର୍ୱଂ ଶପ୍ତୋଽହଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ।

ଉତ୍ପତ୍ସ୍ୟତେ ଚ ମଦ୍ୱଂଶେ ପରମାତ୍ମା ସନାତନଃ ॥ ୪୬॥

ତେନ ତ୍ୱଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଶ୍ଚ  ବାନ୍ଧବୈଶ୍ଚ ସମନ୍ୱିତଃ ।

ହନିଷ୍ୟସେ ନ ସନ୍ଦେହ ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ମାଂ ଦିବଂ ଗତଃ ॥ ୪୭॥

ସ ଏବ ରାମଃ ସଞ୍ଜାତୋ ମଦର୍ଥେ ମାଂ ହନିଷ୍ୟତି ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ତୁ ମୂଢାତ୍ମା ସଦା ନିଦ୍ରାବଶଂ ଗତଃ ॥ ୪୮॥

ତଂ ବିବୋଧ୍ୟ ମହାସତ୍ତ୍ୱମାନୟନ୍ତୁ ମମାନ୍ତିକମ୍ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତାସ୍ତେ ମହାକାୟାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଗତ୍ୱା ତୁ ଯତ୍ନତଃ ॥ ୪୯॥

ବିବୋଧ୍ୟ କୁମ୍ଭଶ୍ରବଣଂ ନିନ୍ୟୂ ରାବଣସନ୍ନିଧିମ୍ ।

ନମସ୍କୃତ୍ୟ ସ ରାଜାନମାସନୋପରି ସଂସ୍ଥିତଃ ॥ ୫୦॥

ତମାହ ରାବଣୋ ରାଜା ଭ୍ରାତରଂ ଦୀନୟା ଗିରା ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣ ନିବୋଧ ତ୍ୱଂ ମହତ୍କଷ୍ଟମୁପସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୫୧॥

ରାମେଣ ନିହତାଃ ଶୂରାଃ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରୌତ୍ରାଶ୍ଚ ବାନ୍ଧବାଃ ।

କିଂ କର୍ତବ୍ୟମିଦାନୀଂ ମେ ମୃତ୍ୟୁକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ ॥ ୫୨॥

ଏଷ ଦାଶରଥୀ ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀବସହିତୋ ବଲୀ ।

ସମୁଦ୍ରଂ ସବଲସ୍ତୀର୍ତ୍ୱା ମୂଲଂ ନଃ ପରିକୃନ୍ତତି ॥ ୫୩॥

ଯେ ରାକ୍ଷସା ମୁଖ୍ୟତମାସ୍ତେ ହତା ବାନରୈର୍ୟୁଧି ।

ବାନରାଣାଂ କ୍ଷୟଂ ଯୁଦ୍ଧେ ନ ପଶ୍ୟାମି କଦାଚନ ॥ ୫୪॥

ନାଶୟସ୍ୱ ମହାବାହୋ ଯଦର୍ଥଂ ପରିବୋଧିତଃ ।

ଭ୍ରାତୁରର୍ଥେ ମହାସତ୍ତ୍ୱ କୁରୁ କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ॥ ୫୫॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତଦ୍ରାବଣେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବଚନଂ ପରିଦେବିତମ୍ ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ଜହାସୋଚ୍ଚୈର୍ୱଚନଂ ଚେଦମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୫୬॥

ପୁରା ମନ୍ତ୍ରବିଚାରେ ତେ ଗଦିତଂ ଯନ୍ମୟା ନୃପ ।

ତଦଦ୍ୟ ତ୍ୱାମୁପଗତଂ ଫଲଂ ପାପସ୍ୟ କର୍ମଣଃ ॥ ୫୭॥

ପୂର୍ୱମେବ ମୟା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ରାମୋ ନାରାୟଣଃ ପରଃ ।

ସୀତା ଚ ଯୋଗମାୟେତି ବୋଧିତୋଽପି ନ ବୁଧ୍ୟସେ ॥ ୫୮॥

ଏକଦାହଂ ବନେ ସାନୌ ବିଶାଲାୟାଂ ସ୍ଥିତୋ ନିଶି ।

ଦୃଷ୍ଟୋ ମୟା ମୁନିଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନାରଦୋ ଦିବ୍ୟଦର୍ଶନଃ ॥ ୫୯॥

ତମବ୍ରବଂ ମହାଭାଗ କୁତୋ ଗନ୍ତାସି ମେ ବଦ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତୋ ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ଦେବାନାଂ ମନ୍ତ୍ରଣେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୬୦॥

ତତ୍ରୋତ୍ପନ୍ନମୁଦନ୍ତଂ ତେ ବକ୍ଷ୍ୟାମି ଶୃଣୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ।

ଯୁବାଭ୍ୟାଂ ପୀଡିତା ଦେବାଃ ସର୍ୱେ ବିଷ୍ଣୁମୁପାଗତାଃ ॥ ୬୧॥

ଊଚୁସ୍ତେ ଦେବଦେବେଶଂ ସ୍ତୁତ୍ୱା ଭକ୍ତ୍ୟା ସମାହିତାଃ ।

ଜହି ରାବଣମକ୍ଷୋଭ୍ୟଂ ଦେବ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟକଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୬୨॥

ମାନୁଷେଣ ମୃତିସ୍ତସ୍ୟ କଲ୍ପିତା ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା ।

ଅତସ୍ତ୍ୱଂ ମାନୁଷୋ ଭୂତ୍ୱା ଜହି ରାବଣକଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୬୩॥

ତଥେତ୍ୟାହ ମହାବିଷ୍ଣୁଃ ସତ୍ୟସଙ୍କଲ୍ପ ଈଶ୍ୱରଃ ।

ଜାତୋ ରଘୁକୁଲେ ଦେବୋ ରାମ ଇତ୍ୟଭିବିଶ୍ରୁତଃ ॥ ୬୪॥

ସ ହନିଷ୍ୟତି ବଃ ସର୍ୱାନିତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ପ୍ରୟଯୌ ମୁନିଃ ।

ଅତୋ ଜାନୀହି ରାମଂ ତ୍ୱଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ॥ ୬୫॥

ତ୍ୟଜ ବୈରଂ ଭଜସ୍ୱାଦ୍ୟ ମାୟାମାନୁଷବିଗ୍ରହମ୍ ।

ଭଜତୋ ଭକ୍ତିଭାବେନ ପ୍ରସୀଦତି ରଘୂତ୍ତମଃ ॥ ୬୬॥

ଭକ୍ତିର୍ଜନିତ୍ରୀ ଜ୍ଞାନସ୍ୟ ଭକ୍ତିର୍ମୋକ୍ଷପ୍ରଦାୟିନୀ ।

ଭକ୍ତିହୀନେନ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍କୃତଂ ସର୍ୱମସତ୍ସମମ୍ ॥ ୬୭॥

ଅବତାରାଃ ସୁବହବୋ ବିଷ୍ଣୋର୍ଲୀଲାନୁକାରିଣଃ ।

ତେଷାଂ ସହସ୍ରସଦୃଶୋ ରାମୋ ଜ୍ଞାନମୟଃ ଶିବଃ ॥ ୬୮॥

ରାମଂ ଭଜନ୍ତି ନିପୁଣା ମନସା ବଚସାଽନିଶମ୍ ।

ଅନାୟାସେନ ସଂସାରଂ ତୀର୍ତ୍ୱା ଯାନ୍ତି ହରେଃ ପଦମ୍ ॥ ୬୯॥

ଯେ ରାମମେବ ସତତଂ ଭୁବି ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ୱା

         ଧ୍ୟାୟନ୍ତି ତସ୍ୟ ଚରିତାନି ପଠନ୍ତି ସନ୍ତଃ ।

ମୁକ୍ତାସ୍ତ ଏବ ଭବଭୋଗମହାହିପାଶୈଃ

         ସୀତାପତେଃ ପଦମନନ୍ତସୁଖଂ ପ୍ରୟାନ୍ତି ॥ ୭୦॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତମଃ

ସର୍ଗଃ ॥ ୭॥

॥ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଭ୍ରୁକୁଟୀବିକଟାନନଃ ।

ଦଶଗ୍ରୀବୋ ଜଗାଦେଦମାସନାଦୁତ୍ପତନ୍ନିବ ॥ ୧॥

ତ୍ୱମାନୀତୋ ନ ମେ ଜ୍ଞାନବୋଧନାୟ ସୁବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।

ମୟା କୃତଂ ସମୀକୃତ୍ୟ ଯୁଧ୍ୟସ୍ୱ ଯଦି ରୋଚତେ ॥ ୨॥

ନୋ ଚେଦ୍ଗଚ୍ଛ ସୁଷୁପ୍ତ୍ୟର୍ଥଂ ନିଦ୍ରା ତ୍ୱାଂ ବାଧତେଽଧୁନା ।

ରାବଣସ୍ୟ ବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମହାବଲଃ ॥ ୩॥

ରୁଷ୍ଟୋଽୟମିତି ବିଜ୍ଞାୟ ତୂର୍ଣଂ ଯୁଦ୍ଧାୟ ନିର୍ୟଯୌ ।

ସ ଲଙ୍ଘୟିତ୍ୱା ପ୍ରାକାରଂ ମହାପର୍ୱତସନ୍ନିଭଃ ॥ ୪॥

ନିର୍ୟଯୌ ନଗରାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଭୀଷୟନ୍ ହରିସୈନିକାନ୍ ।

ସ ନନାଦ ମହାନାଦଂ ସମୁଦ୍ରମଭିନାଦୟନ୍ ॥ ୫॥

ବାନରାନ୍ କାଲୟାମାସ ବାହୁଭ୍ୟାଂ ଭକ୍ଷୟନ୍ ରୁଷା ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ସପକ୍ଷମିବ ପର୍ୱତମ୍ ॥ ୬॥

ଦୁଦ୍ରୁବୁର୍ୱାନରାଃ ସର୍ୱେ କାଲାନ୍ତକମିବାଖିଲାଃ ।

ଭ୍ରମନ୍ତଂ ହରିବାହିନ୍ୟାଂ ମୁଦ୍ଗରେଣ ମହାବଲମ୍ ॥ ୭॥

କାଲୟନ୍ତଂ ହରୀନ୍ ବେଗାଦ୍ଭକ୍ଷୟନ୍ତଂ ସମନ୍ତତଃ ।

ଚୂର୍ଣୟନ୍ତଂ ମୁଦ୍ଗରେଣ ପାଣିପାଦୈରନେକଧା ॥ ୮॥

କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଗଦାପାଣିର୍ୱିଭୀଷଣଃ ।

ନନାମ ଚରଣଂ ତସ୍ୟ ଭ୍ରାତୁର୍ଜ୍ୟେଷ୍ଠସ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ॥ ୯॥

ବିଭୀଷଣୋଽହଂ ଭ୍ରାତୁର୍ମେ ଦୟାଂ କୁରୁ ମହାମତେ ।

ରାବଣସ୍ତୁ ମୟା ଭ୍ରାତର୍ବହୁଧା ପରିବୋଧିତଃ ॥ ୧୦॥

ସୀତାଂ ଦେହୀତି ରାମାୟ ରାମଃ ସାକ୍ଷାଜ୍ଜନାର୍ଦନଃ ।

ନ ଶୃଣୋତି ଚ ମାଂ ହନ୍ତୁଂ ଖଡ୍ଗମୁଦ୍ୟମ୍ୟ ଚୋକ୍ତବାନ୍ ॥ ୧୧॥

ଧିକ୍ ତ୍ୱାଂ ଗଚ୍ଛେତି ମାଂ ହତ୍ୱା ପଦା ପାପିଭିରାବୃତଃ ।

ଚତୁର୍ଭିର୍ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ରାମଂ ଶରଣମାଗତଃ ॥ ୧୨॥

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ୱା କୁମ୍ଭକର୍ଣୋଽପି ଜ୍ଞାତ୍ୱା ଭ୍ରାତରମାଗତମ୍ ।

ସମାଲିଙ୍ଗ୍ୟ ଚ ବତ୍ସ ତ୍ୱଂ ଜୀବ ରାମପଦାଶ୍ରୟାତ୍ ॥ ୧୩॥

କୁଲସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥାୟ ରାକ୍ଷସାନାଂ ହିତାୟ ଚ ।

ମହାଭାଗବତୋଽସି ତ୍ୱଂ ପୁରା ମେ ନାରଦାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍ ॥ ୧୪॥

ଗଚ୍ଛ ତାତ ମମେଦାନୀଂ ଦୃଶ୍ୟତେ ନ ଚ କିଞ୍ଚନ ।

ମଦୀୟୋ ବା ପରୋ ବାପି ମଦମତ୍ତବିଲୋଚନଃ ॥ ୧୫॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତୋଽଶ୍ରୁମୁଖୋ ଭ୍ରାତୁଶ୍ଚରଣାବଭିବନ୍ଦ୍ୟ ସଃ ।

ରାମପାର୍ଶ୍ୱମୁପାଗତ୍ୟ ଚିନ୍ତାପର ଉପସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୬॥

କୁମ୍ଭକର୍ଣୋଽପି ହସ୍ତାଭ୍ୟାଂ ପାଦାଭ୍ୟାଂ ପେଷୟନ୍ ହରୀନ୍ ।

ଚଚାର ବାନରୀଂ ସେନାଂ କାଲୟନ୍ ଗନ୍ଧହସ୍ତିବତ୍ ॥ ୧୭॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ତଂ ରାଘବଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବାୟବ୍ୟଂ ଶସ୍ତ୍ରମାଦରାତ୍ ।

ଚିକ୍ଷେପ କୁମ୍ଭକର୍ଣାୟ ତେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ରକ୍ଷସଃ ॥ ୧୮॥

ସମୁଦ୍ଗରଂ ଦକ୍ଷହସ୍ତଂ ତେନ ଘୋରଂ ନନାଦ ସଃ ।

ସ ହସ୍ତଃ ପତିତୋ ଭୂମାବନେକାନର୍ଦୟନ୍ କପୀନ୍ ॥ ୧୯॥

ପର୍ୟନ୍ତମାଶ୍ରିତାଃ ସର୍ୱେ ବାନରା ଭୟବେପିତାଃ ।

ରାମରାକ୍ଷସୟୋର୍ୟୁଦ୍ଧଂ ପଶ୍ୟନ୍ତଃ ପର୍ୟବସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨୦॥

କୁମ୍ଭକର୍ଣଶ୍ଛିନ୍ନହସ୍ତଃ ଶାଲମୁଦ୍ୟମ୍ୟ ବେଗତଃ ।

ସମରେ ରାଘବଂ ହନ୍ତୁଂ ଦୁଦ୍ରାବ ତମଥୋଽଚ୍ଛିନତ୍ ॥ ୨୧॥

ଶାଲେନ ସହିତଂ ବାମହସ୍ତମୈନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଘବଃ ।

ଛିନ୍ନବାହୁମଥାୟାନ୍ତଂ ନର୍ଦନ୍ତଂ ବୀକ୍ଷ୍ୟ ରାଘବଃ ॥ ୨୨॥

ଦ୍ୱାବର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୌ ନିଶିତାବାଦାୟାସ୍ୟ ପଦଦ୍ୱୟମ୍ ।

ଚିଚ୍ଛେଦ ପତିତୌ ପାଦୌ ଲଙ୍କାଦ୍ୱାରି ମହାସ୍ୱନୌ ॥ ୨୩॥

ନିକୃତ୍ତପାଣିପାଦୋଽପି କୁମ୍ଭକର୍ଣୋଽତିଭୀଷଣଃ ।

ବଡବାମୁଖବଦ୍ୱକ୍ତ୍ରଂ ବ୍ୟାଦାୟ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ ॥ ୨୪॥

ଅଭିଦୁଦ୍ରାବ ନିନଦନ୍ ରାହୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସଂ ଯଥା ।

ଅପୂରୟଚ୍ଛିତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ସାୟକୈସ୍ତଦ୍ରଘୂତ୍ତମଃ ॥ ୨୫॥

ଶରପୂରିତବକ୍ତ୍ରୋଽସୌ ଚୁକ୍ରୋଶାତିଭୟଙ୍କରଃ ।

ଅଥ ସୂର୍ୟପ୍ରତୀକାଶମୈନ୍ଦ୍ରଂ ଶରମନୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୨୬॥

ବଜ୍ରାଶନିସମଂ ରାମଶ୍ଚିକ୍ଷେପାସୁରମୃତ୍ୟବେ ।

ସ ତତ୍ପର୍ୱତସଙ୍କାଶଂ ସ୍ଫୁରତ୍କୁଣ୍ଡଲଦଂଷ୍ଟ୍ରକମ୍ ॥ ୨୭॥

ଚକର୍ତ ରକ୍ଷୋଽଧିପତେଃ ଶିରୋ ବୃତ୍ରମିବାଶନିଃ ।

ତଚ୍ଛିରଃ ପତିତଂ ଲଙ୍କାଦ୍ୱାରି କାୟୋ ମହୋଦଧୌ ॥ ୨୮॥

ଶିରୋଽସ୍ୟ ରୋଧୟଦ୍ଦ୍ୱାରଂ କାୟୋ ନକ୍ରାଦ୍ୟଚୂର୍ଣୟତ୍ ।

ତତୋ ଦେବାଃ ସଋଷୟୋ ଗନ୍ଧର୍ୱାଃ ପନ୍ନଗାଃ ଖଗାଃ ॥ ୨୯॥

ସିଦ୍ଧା ଯକ୍ଷା ଗୁହ୍ୟକାଶ୍ଚ ଅପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ରାଘବମ୍ ।

ଈଡିରେ କୁସୁମାସାରୈର୍ୱର୍ଷନ୍ତଶ୍ଚାଭିନନ୍ଦିତାଃ ॥ ୩୦॥

ଆଜଗାମ ତଦା ରାମଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦେବମୁନୀଶ୍ୱରଃ ।

ନାରଦୋ ଗଗନାତ୍ତୁର୍ଣଂ ସ୍ୱଭାସା ଭାସୟନ୍ ଦିଶଃ ॥ ୩୧॥

ରାମମିନ୍ଦୀବରଶ୍ୟାମମୁଦାରାଙ୍ଗଂ ଧନୁର୍ଧରମ୍ ।

ଈଷତ୍ତାମ୍ରବିଶାଲାକ୍ଷମୈନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ରାଞ୍ଚିତବାହୁକମ୍ ॥ ୩୨॥

ଦୟାର୍ଦ୍ରଦୃଷ୍ଟ୍ୟା ପଶ୍ୟନ୍ତଂ ବାନରାଞ୍ଛରପୀଡିତାନ୍ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଗଦ୍ଗଦୟା ବାଚା ଭକ୍ତ୍ୟା ସ୍ତୋତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ॥ ୩୩॥

ନାରଦ ଉବାଚ ।

ଦେବଦେବ ଜଗନ୍ନାଥ ପରମାତ୍ମନ୍ ସନାତନ ।

ନାରାୟଣାଖିଲାଧାର ବିଶ୍ୱସାକ୍ଷିନ୍ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥ ୩୪॥

ବିଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନରୂପୋଽପି ତ୍ୱଂ ଲୋକାନତିବଞ୍ଚୟନ୍ ।

ମାୟଯା ମନୁଜାକାରଃ ସୁଖଦୁଃଖାଦିମାନିବ ॥ ୩୫॥

ତ୍ୱଂ ମାୟଯା ଗୁହ୍ୟମାନଃ ସର୍ୱେଷାଂ ହୃଦି ସଂସ୍ଥିତଃ ।

ସ୍ୱୟଞ୍ଜ୍ୟୋତିଃ ସ୍ୱଭାବସ୍ତ୍ୱଂ ବ୍ୟକ୍ତ ଏବାମଲାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୩୬॥

ଉନ୍ମୀଲୟନ୍ ସୃଜସ୍ୟେତନ୍ନେତ୍ରେ ରାମ ଜଗତ୍ତ୍ରୟମ୍ ।

ଉପସଂହ୍ରିୟତେ ସର୍ୱଂ ତ୍ୱୟା ଚକ୍ଷୁର୍ନିମୀଲନାତ୍ ॥ ୩୭॥

ଯସ୍ମିନ୍ ସର୍ୱମିଦଂ ଭାତି ଯତଶ୍ଚୈତଚ୍ଚରାଚରମ୍ ।

ଯସ୍ମାନ୍ନ କିଞ୍ଚିଲ୍ଲୋକେଽସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ମୈ ତେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ନମଃ ॥ ୩୮॥

ପ୍ରକୃତିଂ ପୁରୁଷଂ କାଲଂ ବ୍ୟକ୍ତାବ୍ୟକ୍ତସ୍ୱରୂପିଣମ୍ ।

ଯଂ ଜାନନ୍ତି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତସ୍ମୈ ରାମାୟ ତେ ନମଃ ॥ ୩୯॥

ବିକାରରହିତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଜ୍ଞାନରୂପଂ ଶ୍ରୁତିର୍ଜଗୌ ।

ତ୍ୱାଂ ସର୍ୱଜଗଦାକାରମୂର୍ତିଂ ଚାପ୍ୟାହ ସା ଶ୍ରୁତିଃ ॥ ୪୦॥

ବିରୋଧୋ ଦୃଶ୍ୟତେ ଦେବ ବୈଦିକୋ ବେଦବାଦିନାମ୍ ।

ନିଶ୍ଚୟଂ ନାଧିଗଚ୍ଛନ୍ତି ତ୍ୱତ୍ପ୍ରସାଦଂ ବିନା ବୁଧାଃ ॥ ୪୧॥

ମାୟଯା କ୍ରୀଡତୋ ଦେବ ନ ବିରୋଧୋ ମନାଗପି ।

ରଶ୍ମିଜାଲଂ ରବେର୍ୟଦ୍ୱଦ୍ଦୃଶ୍ୟତେ ଜଲବଦ୍ ଭ୍ରମାତ୍ ॥ ୪୨॥

ଭ୍ରାନ୍ତିଜ୍ଞାନାତ୍ତଥା ରାମ ତ୍ୱୟି ସର୍ୱଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ୟତେ ।

ମନସୋଽବିଷୟୋ ଦେବ ରୂପଂ ତେ ନିର୍ଗୁଣଂ ପରମ୍ ॥ ୪୩॥

କଥଂ ଦୃଶ୍ୟଂ ଭବେଦ୍ଦେବ ଦୃଶ୍ୟାଭାବେ ଭଜେତ୍କଥମ୍ ।

ଅତସ୍ତବାବତାରେଷୁ ରୂପାଣି ନିପୁଣା ଭୁବି ॥ ୪୪॥

ଭଜନ୍ତି ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନାସ୍ତରନ୍ତ୍ୟେବ ଭବାର୍ଣବମ୍ ।

କାମକ୍ରୋଧାଦୟସ୍ତତ୍ର ବହବଃ ପରିପନ୍ଥିନଃ ॥ ୪୫॥

ଭୀଷୟନ୍ତି ସଦା ଚେତୋ ମାର୍ଜାରା ମୂଷକଂ ଯଥା ।

ତ୍ୱନ୍ନାମ ସ୍ମରତାଂ ନିତ୍ୟଂ ତ୍ୱଦ୍ରୂପମପି ମାନସେ ॥ ୪୬॥

ତ୍ୱତ୍ପୂଜାନିରତାନାଂ ତେ କଥାମୃତପରାତ୍ମନାମ୍ ।

ତ୍ୱଦ୍ଭକ୍ତସଙ୍ଗିନାଂ ରାମ ସଂସାରୋ ଗୋଷ୍ପଦାୟତେ ॥ ୪୭॥

ଅତସ୍ତେ ସଗୁଣଂ ରୂପଂ ଧ୍ୟାତ୍ୱାହଂ ସର୍ୱଦା ହୃଦି ।

ମୁକ୍ତଶ୍ଚରାମି ଲୋକେଷୁ ପୂଜ୍ୟୋଽହଂ ସର୍ୱଦୈବତୈଃ ॥ ୪୮॥

ରାମ ତ୍ୱୟା ମହତ୍କାର୍ୟଂ କୃତଂ ଦେବହିତେଚ୍ଛୟା ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣବଧେନାଦ୍ୟ ଭୂଭାରୋଽୟଂ ଗତଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୪୯॥

ଶ୍ୱୋ ହନିଷ୍ୟତି ସୌମିତ୍ରିରିନ୍ଦ୍ରଜେତାରମାହବେ ।

ହନିଷ୍ୟସେଽଥ ରାମ ତ୍ୱଂ ପରଶ୍ୱୋ ଦଶକନ୍ଧରମ୍ ॥ ୫୦॥

ପଶ୍ୟାମି ସର୍ୱଂ ଦେବେଶ ସିଦ୍ଧୈଃ ସହ ନଭୋଗତଃ ।

ଅନୁଗୃହ୍ଣୀଷ୍ୱ ମାଂ ଦେବ ଗମିଷ୍ୟାମି ସୁରାଲୟମ୍ ॥ ୫୧॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ରାମମାମନ୍ତ୍ର୍ୟ ନାରଦୋ ଭଗବାନୃଷିଃ ।

ଯୟୌ ଦେବୈଃ ପୂଜ୍ୟମାନୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମକଲ୍ମଷମ୍ ॥ ୫୨॥

ଭ୍ରାତରଂ ନିହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ମହାବଲମ୍ ।

ରାବଣଃ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତୋ ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ॥ ୫୩॥

ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ପତିତୋ ଭୂମାବୁତ୍ଥାୟ ବିଲଲାପ ହ ।

ପିତୃବ୍ୟଂ ନିହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ପିତରଂ ଚାତିବିହ୍ୱଲମ୍ ॥ ୫୪॥

ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ପ୍ରାହ ଶୋକାର୍ତଂ ତ୍ୟଜ ଶୋକଂ ମହାମତେ ।

ବ୍ୟେତୁ ତେ ଦୁଃଖମଖିଲଂ ସ୍ୱସ୍ଥୋ ଭବ ମହୀପତେ ॥ ୫୬॥

ସର୍ୱଂ ସମୀକରିଷ୍ୟାମି ହନିଷ୍ୟାମି ଚ ବୈ ରିପୂନ୍ ।

ଗତ୍ୱା ନିକୁମ୍ଭିଲାଂ ସଦ୍ୟସ୍ତର୍ପୟିତ୍ୱା ହୁତାଶନମ୍ ॥ ୫୭॥

ଲବ୍ଧ୍ୱା ରଥାଦିକଂ ତସ୍ମାଦଜେୟୋଽହଂ ଭବାମ୍ୟରେଃ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ତ୍ୱରିତଂ ଗତ୍ୱା ନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ହବନସ୍ଥଲମ୍ ॥ ୫୮॥

ରକ୍ତମାଲ୍ୟାମ୍ବରଧରୋ ରକ୍ତଗନ୍ଧାନୁଲେପନଃ ।

ନିକୁମ୍ଭିଲାସ୍ଥଲେ ମୌନୀ ହବନାୟୋପଚକ୍ରମେ ॥ ୫୯॥

ବିଭୀଷଣୋଽଥ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ୱା ମେଘନାଦସ୍ୟ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।

ପ୍ରାହ ରାମାୟ ସକଲଂ ହୋମାରମ୍ଭଂ ଦୁରାତ୍ମନଃ ॥ ୬୦॥

ସମାପ୍ୟତେ ଚେଦ୍ଧୋମୋଽୟଂ ମେଘନାଦସ୍ୟ ଦୁର୍ମତେଃ ।

ତଦାଜେୟୋ ଭବେଦ୍ରାମ ମେଘନାଦଃ ସୁରାସୁରୈଃ ॥ ୬୧॥

ଅତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଘାତୟିଷ୍ୟାମି ରାବଣିମ୍ ।

ଆଜ୍ଞାପୟ ମୟା ସାର୍ଧଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ବଲିନାଂ ବରମ୍ ।

ହନିଷ୍ୟତି ନ ସନ୍ଦେହୋ ମେଘନାଦଂ ତବାନୁଜଃ ॥ ୬୨॥

ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଉବାଚ ।

ଅହମେବାଗମିଷ୍ୟାମି ହନ୍ତୁମିନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ରିପୁମ୍ ।

ଆଗ୍ନେୟେନ ମହାସ୍ତ୍ରେଣ ସର୍ୱରାକ୍ଷସଘାତିନା ॥ ୬୩॥

ବିଭୀଷଣୋଽପି ତଂ ପ୍ରାହ ନାସାବନ୍ୟୈର୍ନିହନ୍ୟତେ ।

ଯସ୍ତୁ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷାଣି ନିଦ୍ରାହାରବିବର୍ଜିତଃ ॥ ୬୪॥

ତେନୈବ ମୃତ୍ୟୁର୍ନିର୍ଦିଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଣାସ୍ୟ ଦୁରାତ୍ମନଃ ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତୁ ଅୟୋଧ୍ୟାୟା ନିର୍ଗମ୍ୟାୟାତ୍ତ୍ୱୟା ସହ ॥ ୬୫॥

ତଦାଦି ନିଦ୍ରାହାରାଦୀନ୍ନ ଜାନାତି ରଘୂତ୍ତମ ।

ସେବାର୍ଥଂ ତବ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଜ୍ଞାତଂ ସର୍ୱମିଦଂ ମୟା ॥ ୬୬॥

ତଦାଜ୍ଞାପୟ ଦେବେଶ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ତ୍ୱରୟା ମୟା ।

ହନିଷ୍ୟତି ନ ସନ୍ଦେହଃ ଶେଷଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧରାଧରଃ ॥ ୬୭॥

ତ୍ୱମେବ ସାକ୍ଷାଜ୍ଜଗତାମଧୀଶୋ

       ନାରାୟଣୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବ ଶେଷଃ ।

ଯୁବାଂ ଧରାଭାରନିବାରଣାର୍ଥଂ

       ଜାତୌ ଜଗନ୍ନାଟକସୂତ୍ରଧାରୌ ॥ ୬୮॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟମଃ

ସର୍ଗଃ ॥ ୮॥

॥ନବମଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ବିଭୀଷଣବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାମୋ ବାକ୍ୟମଥାବ୍ରବୀତ୍ ।

ଜାନାମି ତସ୍ୟ ରୌଦ୍ରସ୍ୟ ମାୟାଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ବିଭୀଷଣ ॥ ୧॥

ସ ହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରବିଚ୍ଛୂରୋ ମାୟାବୀ ଚ ମହାବଲଃ ।

ଜାନାମି ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟାପି ସ୍ୱରୂପଂ ମମ ସେବନମ୍ ॥ ୨॥

ଜ୍ଞାତ୍ୱୈବାସମହଂ ତୂଷ୍ଣୀଂ ଭବିଷ୍ୟତ୍କାର୍ୟଗୌରବାତ୍ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରାହ ରାମୋ ଜ୍ଞାନବତାଂ ବରଃ ॥ ୩॥

ଗଚ୍ଛ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୈନ୍ୟେନ ମହତା ଜହି ରାବଣିମ୍ ।

ହନୂମତ୍ପ୍ରମୁଖୈଃ ସର୍ୱୈର୍ୟୂଥପୈଃ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ ୪॥

ଜାମ୍ବବାନୃକ୍ଷରାଜୋଽୟଂ ସହ ସୈନ୍ୟେନ ସମ୍ବୃତଃ ।

ବିଭୀଷଣଶ୍ଚ ସଚିବୈଃ ସହ ତ୍ୱାମଭିୟାସ୍ୟତି ॥ ୫॥

ଅଭିଜ୍ଞସ୍ତସ୍ୟ ଦେଶସ୍ୟ ଜାନାତି ବିବରାଣି ସଃ ।

ରାମସ୍ୟ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସବିଭୀଷଣଃ ॥ ୬॥

ଜଗ୍ରାହ କାର୍ମୁକଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମନ୍ୟଦ୍ଭୀମପରାକ୍ରମଃ ।

ରାମପାଦାମ୍ବୁଜଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ୱା ହୃଷ୍ଟଃ ସୌମିତ୍ରିରବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୭॥

ଅଦ୍ୟ ମତ୍କାର୍ମୁକାନ୍ମୁକ୍ତାଃ  ଶରା ନିର୍ଭିଦ୍ୟ ରାବଣିମ୍ ।

ଗମିଷ୍ୟନ୍ତି ହି ପାତାଲଂ ସ୍ନାତୁଂ ଭୋଗବତୀଜଲେ ॥ ୮॥

ଏବମୁକ୍ତ୍ୱା ସ ସୌମିତ୍ରିଃ ପରିକ୍ରମ୍ୟ ପ୍ରଣମ୍ୟ ତମ୍ ।

ଇନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ନିଧନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଯୟୌ ତ୍ୱରିତବିକ୍ରମଃ ॥ ୯॥

ବାନରୈର୍ବହୁସାହସ୍ରୈର୍ହନୂମାନ୍ ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ୱଗାତ୍ ।

ବିଭୀଷଣଶ୍ଚ ସହିତୋ ମନ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ୱରିତଂ ଯୟୌ ॥ ୧୦॥

ଜାମ୍ବବତ୍ପ୍ରମୁଖା ଋକ୍ଷାଃ ସୌମିତ୍ରିଂ ତ୍ୱରୟାନ୍ୱୟୁଃ ।

ଗତ୍ୱା ନିକୁମ୍ଭିଲାଦେଶଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ବାନରୈଃ ସହ ॥ ୧୧॥

ଅପଶ୍ୟଦ୍ବଲସଙ୍ଘାତଂ ଦୂରାଦ୍ରାକ୍ଷସସଙ୍କୁଲମ୍ ।

ଧନୁରାୟମ୍ୟ ସୌମିତ୍ରିର୍ୟତ୍ତୋଽଭୂଦ୍ଭୂରିବିକ୍ରମଃ ॥ ୧୨॥

ଅଙ୍ଗଦେନ ଚ ବୀରେଣ ଜାମ୍ବବାନ୍ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।

ତଦା ବିଭୀଷଣଃ ପ୍ରାହ ସୌମିତ୍ରିଂ ପଶ୍ୟ ରାକ୍ଷସାନ୍ ॥ ୧୩॥

ଯଦେତଦ୍ରାକ୍ଷସାନୀକଂ ମେଘଶ୍ୟାମଂ ବିଲୋକ୍ୟତେ ।

ଅସ୍ୟାନୀକସ୍ୟ ମହତୋ ଭେଦନେ ଯତ୍ନବାନ୍ ଭବ ॥ ୧୪॥

ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତୋଽପ୍ୟସ୍ମିନ୍ ଭିନ୍ନେ ଦୃଶ୍ୟୋ ଭବିଷ୍ୟତି ।

ଅଭିଦ୍ରବାଶୁ ଯାବଦ୍ୱୈ ନୈତତ୍କର୍ମ ସମାପ୍ୟତେ ॥ ୧୫॥

ଜହୀ ବୀର ଦୁରାତ୍ମାନଂ ହିଂସାପରମଧାର୍ମିକମ୍ ।

ବିଭୀଷଣବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ ୧୬॥

ବବର୍ଷ ଶରବର୍ଷାଣି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସୁତଂ ପ୍ରତି ।

ପାଷାଣୈଃ ପର୍ୱତାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ବୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ହରିୟୂଥପାଃ ॥ ୧୭॥

ନିର୍ଜଘ୍ନୁଃ ସର୍ୱତୋ ଦୈତ୍ୟାଂସ୍ତେଽପି ବାନରୟୂଥପାନ୍ ।

ପରଶ୍ୱଧୈଃ ଶିତୈର୍ବାଣୈରସିଭିର୍ୟଷ୍ଟିତୋମରୈଃ ॥ ୧୮॥

ନିର୍ଜଘ୍ନୁର୍ୱାନରାନୀକଂ ତଦା ଶବ୍ଦୋ ମହାନଭୂତ୍ ।

ସ ସମ୍ପ୍ରହାରସ୍ତୁମୁଲଃ ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ହରିରକ୍ଷସାମ୍ ॥ ୧୯॥

ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ସ୍ୱବଲଂ ସର୍ୱମର୍ଦ୍ୟମାନଂ ବିଲୋକ୍ୟ ସଃ ।

ନିକୁମ୍ଭିଲାଂ ଚ ହୋମଂ ଚ ତ୍ୟକ୍ତ୍ୱା ଶୀଘ୍ରଂ ବିନିର୍ଗତଃ ॥ ୨୦॥

ରଥମାରୁହ୍ୟ ସଧନୁଃ କ୍ରୋଧେନ ମହତାଗମତ୍ ।

ସମାହ୍ୱୟନ୍ ସ ସୌମିତ୍ରିଂ ଯୁଦ୍ଧାୟ ରଣମୂର୍ଧନି ॥ ୨୧॥

ସୌମିତ୍ରେ ମେଘନାଦୋଽହଂ ମୟା ଜୀବନ୍ନ ମୋକ୍ଷ୍ୟସେ ।

ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ପିତୃବ୍ୟଂ ସ ପ୍ରାହ ନିଷ୍ଠୁରଭାଷଣମ୍ ॥ ୨୨॥

ଇହୈବ ଜାତଃ ସମ୍ବୃଦ୍ଧଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଭ୍ରାତା ପିତୁର୍ମମ ।

ଯସ୍ତ୍ୱଂ ସ୍ୱଜନମୁତ୍ସୃଜ୍ୟ ପରଭୃତ୍ୟତ୍ୱମାଗତଃ ॥ ୨୩॥

କଥଂ ଦ୍ରୁହ୍ୟସି ପୁତ୍ରାୟ ପାପୀୟାନସି ଦୁର୍ମତିଃ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ହନୂମତ୍ପୃଷ୍ଠତଃ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୨୪॥

ଉଦ୍ୟଦାୟୁଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶେ ରଥେ ମହତି ସଂସ୍ଥିତଃ ।

ମହାପ୍ରମାଣମୁଦ୍ୟମ୍ୟ ଘୋରଂ ବିସ୍ଫାରୟନ୍ ଧନୁଃ ॥ ୨୫॥

ଅଦ୍ୟ ବୋ ମାମକା ବାଣାଃ ପ୍ରାଣାନ୍ ପାସ୍ୟନ୍ତି ବାନରାଃ ।

ତତଃ ଶରଂ ଦାଶରଥିଃ ସନ୍ଧାୟାମିତ୍ରକର୍ଷଣଃ ॥ ୨୬॥

ସସର୍ଜ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାୟ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସର୍ପ ଇବ ଶ୍ୱସନ୍ ।

ଇନ୍ଦ୍ରଜିଦ୍ରକ୍ତନୟନୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ସମୁଦୈକ୍ଷତ ॥ ୨୭॥

ଶକ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାହତଃ ଶରୈଃ ।

ମୁହୂର୍ତମଭବନ୍ମୂଢଃ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ୟାହୃତେନ୍ଦ୍ରିୟଃ ॥ ୨୮॥

ଦଦର୍ଶାବସ୍ଥିତଂ ବୀରଂ ବୀରୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜମ୍ ।

ସୋଽଭିଚକ୍ରାମ ସୌମିତ୍ରିଂ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ ॥ ୨୯॥

ଶରାନ୍ ଧନୁଷି ସନ୍ଧାୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚେଦମବ୍ରବୀତ୍ ।

ଯଦି ତେ ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧେ ନ ଦୃଷ୍ଟୋ ମେ ପରାକ୍ରମଃ ॥ ୩୦॥

ଅଦ୍ୟ ତ୍ୱାଂ ଦର୍ଶୟିଷ୍ୟାମି ତିଷ୍ଠେଦାନୀଂ ବ୍ୟବସ୍ଥିତଃ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ସପ୍ତଭିର୍ବାଣୈରଭିବିବ୍ୟାଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ ୩୧॥

ଦଶଭିଶ୍ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରୈଃ ଶରୋତ୍ତମୈଃ ।

ତତଃ ଶରଶତେନୈବ ସମ୍ପ୍ରୟୁକ୍ତେନ ବୀର୍ୟବାନ୍ ॥ ୩୨॥

କ୍ରୋଧଦ୍ୱିଗୁଣସଂରବ୍ଧୋ ନିର୍ବିଭେଦ ବିଭୀଷଣମ୍ ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପି ତଥା ଶତ୍ରୁଂ ଶରବର୍ଷୈରବାକିରତ୍ ॥ ୩୩॥

ତସ୍ୟ ବାଣୈଃ ସୁସମ୍ବିଦ୍ଧଂ କବଚଂ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭମ୍ ।

ବ୍ୟଶୀର୍ୟତ ରଥୋପସ୍ଥେ ତିଲଶଃ ପତିତଂ ଭୁବି ॥ ୩୪॥

ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାବଣାତ୍ମଜଃ ।

ବିଭେଦ ସମରେ ବୀରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଭୀମବିକ୍ରମମ୍ ॥ ୩୫॥

ବ୍ୟଶୀର୍ୟତାପତଦ୍ଦିବ୍ୟଂ କବଚଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ଚ ।

କୃତପ୍ରତିକୃତାନ୍ୟୋନ୍ୟଂ ବଭୂବତୁରଭିଦ୍ରୁତୌ ॥ ୩୬॥

ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ନିଃଶ୍ୱସନ୍ତୌ ତୌ ଯୁଧ୍ୟେତାଂ ତୁମୁଲଂ ପୁନଃ ।

ଶରସମ୍ବୃତସର୍ୱାଙ୍ଗୌ ସର୍ୱତୋ ରୁଧିରୋକ୍ଷିତୌ ॥ ୩୭॥

ସୁଦୀର୍ଘକାଲଂ ତୌ ବୀରାବନ୍ୟୋନ୍ୟଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ ।

ଅୟୁଧ୍ୟେତାଂ ମହାସତ୍ତ୍ୱୌ ଜୟାଜୟବିବର୍ଜିତୌ ॥ ୩୮॥

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ବୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶରୈଃ ।

ରାବଣେଃ ସାରଥିଂ ସାଶ୍ୱଂ ରଥଂ ଚ ସମଚୂର୍ଣୟତ୍ ॥ ୩୯॥

ଚିଚ୍ଛେଦ କାର୍ମୁକଂ ତସ୍ୟ ଦର୍ଶୟନ୍ ହସ୍ତଲାଘବମ୍ ।

ସୋଽନ୍ୟତ୍ତୁ କାର୍ମୁକଂ ଭଦ୍ରଂ ସଜ୍ୟଂ ଚକ୍ରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତଃ ॥ ୪୦॥

ତଚ୍ଚାପମପି ଚିଚ୍ଛେଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତ୍ରିଭିରାଶୁଗୈଃ ।

ତମେବ ଛିନ୍ନଧନ୍ୱାନଂ ବିବ୍ୟାଧାନେକସାୟକୈଃ ॥ ୪୧॥

ପୁନରନ୍ୟତ୍ସମାଦାୟ କାର୍ମୁକଂ ଭୀମବିକ୍ରମଃ ।

ଇନ୍ଦ୍ରଜିଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ବାଣୈଃ ଶିତୈରାଦିତ୍ୟସନ୍ନିଭୈଃ ॥ ୪୨॥

ବିଭେଦ ବାନରାନ୍ ସର୍ୱାନ୍ ବାଣୈରାପୂରୟନ୍ ଦିଶଃ ।

ତତ ଐନ୍ଦ୍ରଂ ସମାଦାୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାବଣିଂ ପ୍ରତି ॥ ୪୩॥

ସନ୍ଧାୟାକୃଷ୍ୟ କର୍ଣାନ୍ତଂ କାର୍ମୁକଂ ଦୃଢନିଷ୍ଠୁରମ୍ ।

ଉବାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ବୀରଃ ସ୍ମରନ୍ ରାମପଦାମ୍ବୁଜମ୍ ॥ ୪୪॥

ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ୟସନ୍ଧଶ୍ଚ ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ୟଦି ।

ତ୍ରିଲୋକ୍ୟାମପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱସ୍ତଦେନଂ ଜହି ରାବଣିମ୍ ॥ ୪୫॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ବାଣମାକର୍ଣାଦ୍ୱିକୃଷ୍ୟ ତମଜିମ୍ହଗମ୍ ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସମରେ ବୀରଃ ସସର୍ଜେନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ପ୍ରତି ॥ ୪୬॥

ସ ଶରଃ ସଶିରସ୍ତ୍ରାଣଂ ଶ୍ରୀମଜ୍ଜ୍ୱଲିତକୁଣ୍ଡଲମ୍ ।

ପ୍ରମଥ୍ୟେନ୍ଦ୍ରଜିତଃ କାୟାତ୍ପାତୟାମାସ ଭୂତଲେ ॥ ୪୭॥

ତତଃ ପ୍ରମୁଦିତା ଦେବାଃ କୀର୍ତୟନ୍ତୋ ରଘୂତ୍ତମମ୍ ।

ବବର୍ଷୁଃ ପୁଷ୍ପବର୍ଷାଣି ସ୍ତୁବନ୍ତଶ୍ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ ୪୮॥

ଜହର୍ଷ ଶକ୍ରୋ ଭଗବାନ୍ ସହ ଦେବୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ ।

ଆକାଶେଽପି ଚ ଦେବାନାଂ ଶୁଶ୍ରୁବେ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନଃ ॥ ୪୯॥

ବିମଲଂ ଗଗନଂ ଚାସୀତ୍ସ୍ଥିରାଭୂଦ୍ୱିଶ୍ୱଧାରିଣୀ ।

ନିହତଂ ରାବଣିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଜୟଜଲ୍ପସମନ୍ୱିତଃ ॥ ୫୦॥

ଗତଶ୍ରମଃ ସ ସୌମିତ୍ରିଃ ଶଙ୍ଖମାପୂରୟଦ୍ରଣେ ।

ସିଂହନାଦଂ ତତଃ କୃତ୍ୱା ଜ୍ୟାଶବ୍ଦମକରୋଦ୍ୱିଭୁଃ ॥ ୫୧॥

ତେନ ନାଦେନ ସଂହୃଷ୍ଟା ବାନରାଶ୍ଚ ଗତଶ୍ରମାଃ ।

ବାନରେନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସହିତଃ ସ୍ତୁବଦ୍ଭିର୍ହୃଷ୍ଟମାନସୈଃ ॥ ୫୨॥

ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରିତୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଦଦର୍ଶାଭ୍ୟେତ୍ୟ ରାଘବମ୍ ।

ହନୂମଦ୍ରାକ୍ଷସାଭ୍ୟାଂ ଚ ସହିତୋ ବିନୟାନ୍ୱିତଃ ॥ ୫୩॥

ବବନ୍ଦେ ଭ୍ରାତରଂ ରାମଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଂ ନାରାୟଣଂ ବିଭୁମ୍ ।

ତ୍ୱତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ହତୋ ରାବଣିରାହବେ ॥ ୫୪॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣାଦ୍ଭକ୍ତ୍ୟା ତମାଲିଙ୍ଗ୍ୟ ରଘୂତ୍ତମଃ ।

ମୂର୍ଧ୍ନ୍ୟବଘ୍ରାୟ ମୁଦିତଃ ସସ୍ନେହମିଦମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୫୫॥

ସାଧୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି କର୍ମ ତେ ଦୁଷ୍କରଂ କୃତମ୍ ।

ମେଘନାଦସ୍ୟ ନିଧନେ ଜିତଂ ସର୍ୱମରିନ୍ଦମ ॥ ୫୬॥

ଅହୋରାତ୍ରୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ୱୀରଃ କଥଞ୍ଚିଦ୍ୱିନିପାତିତଃ ।

ନିଃସପତ୍ନଃ କୃତୋଽସ୍ମ୍ୟଦ୍ୟ ନିର୍ୟାସ୍ୟତି ହି ରାବଣଃ ॥ ୫୭॥

ପୁତ୍ରଶୋକାନ୍ମୟା ଯୋଦ୍ଧୁଂ ତଂ ହନିଷ୍ୟାମି ରାବଣମ୍ ॥ ୫୮॥

ମେଘନାଦଂ ହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହାବଲମ୍ ।

ରାବଣଃ ପତିତୋ ଭୁମୌ ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ପୁନରୁତ୍ଥିତଃ ।

ବିଲଲାପାତିଦୀନାତ୍ମା ପୁତ୍ରଶୋକେନ ରାବଣଃ ॥ ୫୯॥

ପୁତ୍ରସ୍ୟ ଗୁଣକର୍ମାଣି ସଂସ୍ମରନ୍ ପର୍ୟଦେବୟତ୍ ।

ଅଦ୍ୟ ଦେବଗଣାଃ ସର୍ୱେ ଲୋକପାଲା ମହର୍ଷୟଃ ॥ ୬୦॥

ହତମିନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ୱା ସୁଖଂ ସ୍ୱପ୍ସ୍ୟନ୍ତି ନିର୍ଭୟାଃ ।

ଇତ୍ୟାଦି ବହୁଶଃ ପୁତ୍ରଲାଲସୋ ବିଲଲାପ ହ ॥ ୬୧॥

ତତଃ ପରମସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାବଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।

ଉବାଚ ରାକ୍ଷସାନ୍ ସର୍ୱାନ୍ନିନାଶୟିଷୁରାହବେ ॥ ୬୨॥

ସ ପୁତ୍ରବଧସନ୍ତପ୍ତଃ ଶୂରଃ କ୍ରୋଧବଶଂ ଗତଃ ।

ସମ୍ବୀକ୍ଷ୍ୟ ରାବଣୋ ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ହନ୍ତୁଂ ସୀତାଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁବେ ॥ ୬୩॥

ଖଡ୍ଗପାଣିମଥାୟାନ୍ତଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଦଶାନନମ୍ ।

ରାକ୍ଷସୀମଧ୍ୟଗା ସୀତା ଭୟଶୋକାକୁଲାଭବତ୍ ॥ ୬୪॥

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତସ୍ୟ ସଚିବୋ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଶୁଚିଃ ।

ସୁପାର୍ଶ୍ୱୋ ନାମ ମେଧାବୀ ରାବଣଂ ବାକ୍ୟମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୬୫॥

ନନୁ ନାମ ଦଶଗ୍ରୀବ ସାକ୍ଷାଦ୍ୱୈଶ୍ରବଣାନୁଜଃ ।

ବେଦବିଦ୍ୟାବ୍ରତସ୍ନାତଃ ସ୍ୱକର୍ମପରିନିଷ୍ଠିତଃ ॥ ୬୬॥

ଅନେକଗୁଣସମ୍ପନ୍ନଃ କଥଂ ସ୍ତ୍ରୀବଧମିଚ୍ଛସି ।

ଅସ୍ମାଭିଃ ସହିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ହତ୍ୱା ରାମଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।

ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟସେ ଜାନକୀଂ ଶୀଘ୍ରମିତ୍ୟୁକ୍ତଃ ସ ନ୍ୟବର୍ତତ ॥ ୬୭॥

ତତୋ ଦୁରାତ୍ମା ସୁହୃଦା ନିବେଦିତଂ

         ବଚଃ ସୁଧର୍ମ୍ୟଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ୟ ରାବଣଃ ।

ଗୃହଂ ଜଗାମାଶୁ ଶୁଚା ବିମୂଢଧୀଃ

         ପୁନଃ ସଭାଂ ଚ ପ୍ରୟଯୌ ସୁହୃଦ୍ୱୃତଃ ॥ ୬୮॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ନବମଃ

ସର୍ଗଃ ॥ ୯॥

॥ଦଶମଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ସ ବିଚାର୍ୟ ସଭାମଧ୍ୟେ ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ।

ନିର୍ୟଯୌ ଯେଽବଶିଷ୍ଟାସ୍ତୈ ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ ରାଘବମ୍ ॥ ୧॥

ଶଲଭଃ ଶଲଭୈର୍ୟୁକ୍ତଃ ପ୍ରଜ୍ୱଲନ୍ତମିବାନଲମ୍ ।

ତତୋ ରାମେଣ ନିହତାଃ ସର୍ୱେ ତେ ରାକ୍ଷସା ଯୁଧି ॥ ୨॥

ସ୍ୱୟଂ ରାମେଣ ନିହତସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣବାଣେନ ବକ୍ଷସି ।

ବ୍ୟଥିତସ୍ତ୍ୱରିତଂ ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରବିବେଶ ଦଶାନନଃ ॥ ୩॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାମସ୍ୟ ବହୁଶଃ ପୌରୁଷଂ ଚାପ୍ୟମାନୁଷମ୍ ।

ରାବଣୋ ମାରୁତେଶ୍ଚୈବ ଶୀଘ୍ରଂ ଶୁକ୍ରାନ୍ତିକଂ ଯୟୌ ॥ ୪॥

ନମସ୍କୃତ୍ୟ ଦଶଗ୍ରୀବଃ ଶୁକ୍ରଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରବ୍ରବୀତ୍ ।

ଭଗବନ୍ ରାଘବେଣୈବଂ ଲଙ୍କା ରାକ୍ଷସୟୁଥପୈଃ ॥ ୫॥

ବିନାଶିତା ମହାଦୈତ୍ୟା ନିହତାଃ ପୁତ୍ରବାନ୍ଧବାଃ ।

କଥଂ ମେ ଦୁଃଖସନ୍ଦୋହସ୍ତ୍ୱୟି ତିଷ୍ଠତି ସଦ୍ଗୁରୌ ॥ ୬॥

ଇତି ବିଜ୍ଞାପିତୋ ଦୈତ୍ୟଗୁରୁଃ ପ୍ରାହ ଦଶାନନମ୍ ।

ହୋମଂ କୁରୁ ପ୍ରୟତ୍ନେନ ରହସି ତ୍ୱଂ ଦଶାନନ ॥ ୭॥

ଯଦି ବିଘ୍ନୋ ନ ଚେଦ୍ଧୋମେ ତର୍ହି ହୋମାନଲୋତ୍ଥିତଃ ॥ ୮॥

ମହାନ୍ ରଥଶ୍ଚ ବାହାଶ୍ଚ ଚାପତୂଣୀରସାୟକାଃ ।

ସମ୍ଭବିଷ୍ୟନ୍ତି ତୈର୍ୟୁକ୍ତସ୍ତ୍ୱମଜେୟୋ ଭବିଷ୍ୟସି ॥ ୯॥

ଗୃହାଣ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ମଦ୍ଦତ୍ତାନ୍ ଗଚ୍ଛ ହୋମଂ କୁରୁ ଦ୍ରୁତମ୍ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତସ୍ତ୍ୱରିତଂ ଗତ୍ୱା ରାବଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ॥ ୧୦॥

ଗୁହାଂ ପାତାଲସଦୃଶୀଂ ମନ୍ଦିରେ ସ୍ୱେ ଚକାର ହ ।

ଲଙ୍କାଦ୍ୱାରକପାଟାଦି ବଦ୍ଧ୍ୱା ସର୍ୱତ୍ର ଯତ୍ନତଃ ॥ ୧୧॥

ହୋମଦ୍ରବ୍ୟାଣି ସମ୍ପାଦ୍ୟ ଯାନ୍ୟୁକ୍ତାନ୍ୟାଭିଚାରିକେ ।

ଗୁହାଂ ପ୍ରବିଶ୍ୟ ଚୈକାନ୍ତେ ମୌନୀ ହୋମଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ॥ ୧୨॥

ଉତ୍ଥିତଂ ଧୂମମାଲୋକ୍ୟ ମହାନ୍ତଂ ରାବଣାନୁଜଃ ।

ରାମାୟ ଦର୍ଶୟାମାସ ହୋମଧୂମଂ ଭୟାକୁଲଃ ॥ ୧୩॥

ପଶ୍ୟ ରାମ ଦଶଗ୍ରୀବୋ ହୋମଂ କର୍ତୁଂ ସମାରଭତ୍ ।

ଯଦି ହୋମଃ ସମାପ୍ତଃ ସ୍ୟାତ୍ତଦାଽଜେୟୋ ଭବିଷ୍ୟତି ॥ ୧୪॥

ଅତୋ ବିଘ୍ନାୟ ହୋମସ୍ୟ ପ୍ରେଷୟାଶୁ ହରୀଶ୍ୱରାନ୍ ।

ତଥେତି ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀବସମ୍ମତେନାଙ୍ଗଦଂ କପିମ୍ ॥ ୧୫॥

ହନୂମତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ ବୀରାନାଦିଦେଶ ମହାବଲାନ୍ ।

ପ୍ରାକାରଂ ଲଙ୍ଘୟିତ୍ୱା ତେ ଗତ୍ୱା ରାବଣମନ୍ଦିରମ୍ ॥ ୧୬॥

ଦଶକୋଟ୍ୟଃ ପ୍ଲବଙ୍ଗାନାଂ ଗତ୍ୱା ମନ୍ଦିରରକ୍ଷକାନ୍ ।

ଚୂର୍ଣୟାମାସୁରଶ୍ୱାଂଶ୍ଚ ଗଜାଂଶ୍ଚ ନ୍ୟହନନ୍ କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧୭॥

ତତଶ୍ଚ ସରମା ନାମ ପ୍ରଭାତେ ହସ୍ତସନ୍ଜ୍ଞୟା ।

ବିଭୀଷଣସ୍ୟ ଭାର୍ୟା ସା ହୋମସ୍ଥାନମସୂଚୟତ୍ ॥ ୧୮॥

ଗୁହାପିଧାନପାଷାଣମଙ୍ଗଦଃ ପାଦଘଟ୍ଟନୈଃ ।

ଚୂର୍ଣୟିତ୍ୱା ମହାସତ୍ତ୍ୱଃ ପ୍ରବିବେଶ ମହାଗୁହାମ୍ ॥ ୧୯॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଦଶାନନଂ ତତ୍ର ମୀଲିତାକ୍ଷଂ ଦୃଢାସନମ୍ ।

ତତୋଽଙ୍ଗଦାଜ୍ଞୟା ସର୍ୱେ ବାନରା ବିବିଶୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍ ॥ ୨୦॥

ତତ୍ର କୋଲାହଲଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତାଡୟନ୍ତଶ୍ଚ ସେବକାନ୍ ।

ସମ୍ଭାରାଂଶ୍ଚିକ୍ଷିପୁସ୍ତସ୍ୟ ହୋମକୁଣ୍ଡେ ସମନ୍ତତଃ ॥ ୨୧॥

ସ୍ରୁବମାଚ୍ଛିଦ୍ୟ ହସ୍ତାଚ୍ଚ ରାବଣସ୍ୟ ବଲାଦ୍ରୁଷା ।

ତେନୈବ ସଞ୍ଜଘାନାଶୁ ହନୂମାନ୍ ପ୍ଲବଗାଗ୍ରଣୀଃ ॥ ୨୨॥

ଘ୍ନନ୍ତି ଦନ୍ତୈଶ୍ଚ କାଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ବାନରାସ୍ତମିତସ୍ତତଃ ।

ନ ଜହୌ ରାବଣୋ ଧ୍ୟାନଂ ହତୋଽପି ବିଜିଗୀଷୟା ॥ ୨୩॥

ପ୍ରବିଶ୍ୟାନ୍ତଃପୁରେ ବେଶ୍ମନ୍ୟଙ୍ଗଦୋ ବେଗବତ୍ତରଃ ।

ସମାନୟତ୍କେଶବନ୍ଧେ ଧୃତ୍ୱା ମନ୍ଦୋଦରୀଂ ଶୁଭାମ୍ ॥। ୨୪॥

ରାବଣସ୍ୟୈବ ପୁରତୋ ବିଲପନ୍ତୀମନାଥବତ୍ ।

ବିଦଦାରାଙ୍ଗଦସ୍ତସ୍ୟାଃ କଞ୍ଚୁକଂ ରତ୍ନଭୂଷିତମ୍ ॥ ୨୫॥

ମୁକ୍ତା ବିମୁକ୍ତାଃ ପତିତାଃ ସମନ୍ତାଦ୍ରତ୍ନସଞ୍ଚୟୈଃ ।

ଶ୍ରୋଣିସୂତ୍ରଂ ନିପତିତଂ ତ୍ରୁଟିତଂ ରତ୍ନଚିତ୍ରିତମ୍ ॥ ୨୬॥

କଟିପ୍ରଦେଶାଦ୍ୱିସ୍ରସ୍ତା ନୀବୀ ତସ୍ୟୈବ ପଶ୍ୟତଃ ।

ଭୂଷଣାନି ଚ ସର୍ୱାଣି ପତିତାନି ସମନ୍ତତଃ ॥ ୨୭॥

ଦେବଗନ୍ଧର୍ୱକନ୍ୟାଶ୍ଚ ନୀତା ହୃଷ୍ଟୈଃ ପ୍ଲବଙ୍ଗମୈଃ ।

ମନ୍ଦୋଦରୀ ରୁରୋଦାଥ ରାବଣସ୍ୟାଗ୍ରତୋ ଭୃଶମ୍ ॥ ୨୮॥

କ୍ରୋଶନ୍ତୀ କରୁଣଂ ଦୀନା ଜଗାଦ ଦଶକନ୍ଧରମ୍ ।

ନିର୍ଲଜ୍ଜୋଽସି ପରୈରେବଂ କେଶପାଶେ ବିକୃଷ୍ୟତେ ॥ ୨୯॥

ଭାର୍ୟା ତବୈବ ପୁରତଃ କିଂ ଜୁହୋଷି ନ ଲଜ୍ଜସେ ।

ହନ୍ୟତେ ପଶ୍ୟତୋ ଯସ୍ୟ ଭାର୍ୟା ପାପୈଶ୍ଚ ଶତ୍ରୁଭିଃ ॥ ୩୦॥

ମର୍ତବ୍ୟଂ ତେନ ତତ୍ରୈବ ଜୀବିତାନ୍ମରଣଂ ବରମ୍ ।

ହା ମେଘନାଦ ତେ ମାତା କ୍ଲିଶ୍ୟତେ ବତ ବାନରୈଃ ॥ ୩୧॥

ତ୍ୱୟି ଜୀବତି ମେ ଦୁଃଖମୀଦୃଶଂ ଚ କଥଂ ଭବେତ୍ ।

ଭାର୍ୟା ଲଜ୍ଜା ଚ ସନ୍ତ୍ୟକ୍ତା ଭର୍ତ୍ରା ମେ ଜୀବିତାଶୟା ॥ ୩୨॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତଦ୍ଦେବିତଂ ରାଜା ମନ୍ଦୋଦର୍ୟା ଦଶାନନଃ ।

ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ଖଡ୍ଗମାଦାୟ ତ୍ୟଜ ଦେବୀମିତି ବ୍ରୁବନ୍ ॥ ୩୩॥

ଜଘାନାଙ୍ଗଦମବ୍ୟଗ୍ରଃ କଟିଦେଶେ ଦଶାନନଃ ।

ତଦୋତ୍ସୃଜ୍ୟ ଯୟୁଃ ସର୍ୱେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ୟ ହବନଂ ମହତ୍ ॥ ୩୪॥

ରାମପାର୍ଶ୍ୱମୁପାଗମ୍ୟ ତସ୍ଥୁଃ ସର୍ୱେ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ ॥ ୩୫॥

ରାବଣସ୍ତୁ ତତୋ ଭାର୍ୟାମୁବାଚ ପରିସାନ୍ତ୍ୱୟନ୍ ।

ଦୈବାଧୀନମିଦଂ ଭଦ୍ରେ ଜୀବତା କିଂ ନ ଦୃଶ୍ୟତେ ।

ତ୍ୟଜ ଶୋକଂ ବିଶାଲାକ୍ଷି ଜ୍ଞାନମାଲମ୍ବ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ ୩୬॥

ଅଜ୍ଞାନପ୍ରଭବଃ ଶୋକଃ ଶୋକୋ ଜ୍ଞାନବିନାଶକୃତ୍ ।

ଅଜ୍ଞାନପ୍ରଭବାହନ୍ଧୀଃ ଶରୀରାଦିଷ୍ୱନାତ୍ମସୁ ॥ ୩୭॥

ତନ୍ମୂଲଃ ପୁତ୍ରଦାରାଦିସମ୍ବନ୍ଧଃ ସଂସୃତିସ୍ତତଃ ।

ହର୍ଷଶୋକଭୟକ୍ରୋଧଲୋଭମୋହସ୍ପୃହାଦୟଃ ॥ ୩୮॥

ଅଜ୍ଞାନପ୍ରଭବା ହ୍ୟେତେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁଜରାଦୟଃ ।

ଆତ୍ମା ତୁ କେବଲଂ ଶୁଦ୍ଧୋ ବ୍ୟତିରିକ୍ତୋ ହ୍ୟଲେପକଃ ॥ ୩୯॥

ଆନନ୍ଦରୂପୋ ଜ୍ଞାନାତ୍ମା ସର୍ୱଭାବବିବର୍ଜିତଃ ।

ନ ସଂୟୋଗୋ ବିୟୋଗୋ ବା ବିଦ୍ୟତେ କେନଚିତ୍ସତଃ ॥ ୪୦॥

ଏବଂ ଜ୍ଞାତ୍ୱା ସ୍ୱମାତ୍ମାନଂ ତ୍ୟଜ ଶୋକମନିନ୍ଦିତେ ।

ଇଦାନୀମେବ ଗଚ୍ଛାମି ହତ୍ୱା ରାମଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ ୪୧॥

ଆଗମିଷ୍ୟାମି ନୋ ଚେନ୍ମାଂ ଦାରୟିଷ୍ୟତି ସାୟକୈଃ ।

ଶ୍ରୀରାମୋ ବଜ୍ରକଲ୍ପୈଶ୍ଚ ତତୋ ଗଚ୍ଛାମି ତତ୍ପଦମ୍ ॥ ୪୨॥

ତଦା ତ୍ୱୟା ମେ କର୍ତବ୍ୟା କ୍ରିୟା ମଚ୍ଛାସନାତ୍ପ୍ରିୟେ ।

ସୀତାଂ ହତ୍ୱା ମୟା ସାର୍ଧଂ ତ୍ୱଂ ପ୍ରବେକ୍ଷ୍ୟସି ପାବକମ୍ ॥ ୪୩॥

ଏବଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ବଚସ୍ତସ୍ୟ ରାବଣସ୍ୟାତିଦୁଃଖିତା ।

ଉବାଚ ନାଥ ମେ ବାକ୍ୟଂ ଶୃଣୁ ସତ୍ୟଂ ତଥା କୁରୁ ॥ ୪୪॥

ଶକ୍ୟୋ ନ ରାଘବୋ ଜେତୁଂ ତ୍ୱୟା ଚାନ୍ୟୈଃ କଦାଚନ ।

ରାମୋ ଦେବବରଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ୱରଃ ॥ ୪୫॥

ମତ୍ସ୍ୟୋ ଭୂତ୍ୱା ପୁରା କଲ୍ପେ ମନୁଂ ବୈବସ୍ୱତଂ ପ୍ରଭୁଃ ।

ରରକ୍ଷ ସକଲାପଦ୍ଭ୍ୟୋ ରାଘବୋ ଭକ୍ତବତ୍ସଲଃ ॥ ୪୬॥

ରାମଃ କୂର୍ମୋଽଭବତ୍ପୂର୍ୱଂ ଲକ୍ଷୟୋଜନବିସ୍ତୃତଃ ।

ସମୁଦ୍ରମଥନେ ପୃଷ୍ଠେ ଦଧାର କନକାଚଲମ୍ ॥ ୪୭॥

ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷୋଽତିଦୁର୍ୱୃତ୍ତୋ ହତୋଽନେନ ମହାତ୍ମନା ।

କ୍ରୋଡରୂପେଣ ବପୁଷା କ୍ଷୋଣୀମୁଦ୍ଧରତା କ୍ୱଚିତ୍ ॥ ୪୮॥

ତ୍ରିଲୋକକଣ୍ଟକଂ ଦୈତ୍ୟଂ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଂ ପୁରା ।

ହତବାନ୍ନାରସିଂହେନ ବପୁଷା ରଘୁନନ୍ଦନଃ ॥ ୪୯॥

ବିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ରିଭିରେବାସୌ ବଲିଂ ବଦ୍ଧ୍ୱା ଜଗତ୍ତ୍ରୟମ୍ ।

ଆକ୍ରମ୍ୟାଦାତ୍ସୁରେନ୍ଦ୍ରାୟ ଭୃତ୍ୟାୟ ରଘୁସତ୍ତମଃ ॥ ୫୦॥

ରାକ୍ଷସାଃ କ୍ଷତ୍ରିୟାକାରା ଜାତା ଭୂମେର୍ଭରାବହାଃ ।

ତାନ୍ ହତ୍ୱା ବହୁଶୋ ରାମୋ ଭୁବଂ ଜିତ୍ୱା ହ୍ୟଦାନ୍ମୁନେଃ ॥ ୫୧॥

ସ ଏବ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଜାତୋ ରଘୁବଂଶେ ପରାତ୍ପରଃ ।

ଭବଦର୍ଥେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମାନୁଷତ୍ୱମୁପାଗତଃ ॥ ୫୨॥

ତସ୍ୟ ଭାର୍ୟା କିମର୍ଥଂ ବା ହୃତା ସୀତା ବନାଦ୍ବଲାତ୍ ।

ମମ ପୁତ୍ରବିନାଶାର୍ଥଂ ସ୍ୱସ୍ୟାପି ନିଧନାୟ ଚ ॥ ୫୩॥

ଇତଃ ପରଂ ବା ବୈଦେହୀଂ ପ୍ରେଷୟସ୍ୱ ରଘୂତ୍ତମେ ।

ବିଭୀଷଣାୟ ରାଜ୍ୟଂ ତୁ ଦତ୍ତ୍ୱା ଗଚ୍ଛାମହେ ବନମ୍ ॥ ୫୪॥

ମନ୍ଦୋଦରୀବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାବଣୋ ବାକ୍ୟମବ୍ରବୀତ୍ ।

କଥଂ ଭଦ୍ରେ ରଣେ ପୁତ୍ରାନ୍ ଭ୍ରାତୄନ୍ ରାକ୍ଷସମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୫୫॥

ଘାତୟିତ୍ୱା ରାଘବେଣ ଜୀବାମି ବନଗୋଚରଃ ।

ରାମେଣ ସହ ଯୋତ୍ସ୍ୟାମି ରାମବାଣୈଃ ସୁଶୀଘ୍ରଗୈଃ ॥ ୫୬॥

ବିଦାର୍ୟମାଣୋ ଯାସ୍ୟାମି ତଦ୍ୱିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍ ।

ଜାନାମି ରାଘବଂ ବିଷ୍ଣୁଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଜାନାମି ଜାନକୀମ୍ ।

ଜ୍ଞାତ୍ୱୈବ ଜାନକୀ ସୀତା ମୟାନୀତା ବନାଦ୍ବଲାତ୍ ॥ ୫୭॥

ରାମେଣ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ଯାସ୍ୟାମୀତି ପରଂ ପଦମ୍ ।

ବିମୁଚ୍ୟ ତ୍ୱାଂ ତୁ ସଂସାରାଦ୍ଗମିଷ୍ୟାମି ସହ ପ୍ରିୟେ ॥ ୫୮॥

ପରାନନ୍ଦମୟୀ ଶୁଦ୍ଧା ସେବ୍ୟତେ ଯା ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ ।

ତାଂ ଗତିଂ ତୁ ଗମିଷ୍ୟାମି ହତୋ ରାମେଣ ସଂୟୁଗେ ॥ ୫୯॥

ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ୟ କଲ୍ମଷାଣୀହ ମୁକ୍ତିଂ ଯାସ୍ୟାମି ଦୁର୍ଲଭାମ୍ ॥ ୬୦॥

କ୍ଲେଶାଦିପଞ୍ଚକତରଙ୍ଗୟୁତଂ ଭ୍ରମାଢ୍ୟଂ

       ଦାରାତ୍ମଜାପ୍ତଧନବନ୍ଧୁଝଷାଭିୟୁକ୍ତମ୍ ।

ଔର୍ୱାନଲାଭନିଜରୋଷମନଙ୍ଗଜାଲଂ

       ସଂସାରସାଗରମତୀତ୍ୟ ହରିଂ ବ୍ରଜାମି ॥ ୬୧॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଦଶମଃ

ସର୍ଗଃ ॥ ୧୦॥

॥ଏକାଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ବଚନଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ରାଜ୍ଞୀଂ ମନ୍ଦୋଦରୀଂ ତଦା ।

ରାବଣଃ ପ୍ରୟଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ରାମେଣ ସହ ସଂୟୁଗେ ॥ ୧॥

ଦୃଢଂ ସ୍ୟନ୍ଦନମାସ୍ଥାୟ ବୃତୋ ଘୋରୈର୍ନିଶାଚରୈଃ ।

ଚକ୍ରୈଃ ଷୋଡଶଭିର୍ୟୁକ୍ତଂ ସବରୂଥଂ ସକୂବରମ୍ ॥ ୨॥

ପିଶାଚବଦନୈର୍ଘୋରୈଃ ଖରୈର୍ୟୁକ୍ତଂ ଭୟାବହମ୍ ।

ସର୍ୱାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରସହିତଂ ସର୍ୱୋପସ୍କରସଂୟୁତମ୍ ॥ ୩॥

ନିଶ୍ଚକ୍ରାମାଥ ସହସା ରାବଣୋ ଭୀଷଣାକୃତିଃ ।

ଆୟାନ୍ତଂ ରାବଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଭୀଷଣଂ ରଣକର୍କଶମ୍ ॥ ୪॥

ସନ୍ତ୍ରସ୍ତାଭୂତ୍ତଦା ସେନା ବାନରୀ ରାମପାଲିତା ॥ ୫॥

ହନୂମାନଥ ଚୋତ୍ପ୍ଲୁତ୍ୟ ରାବଣଂ ଯୋଦ୍ଧୁମାୟଯୌ ।

ଆଗତ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ରକ୍ଷୋବକ୍ଷସ୍ୟତୁଲବିକ୍ରମଃ ॥ ୬॥

ମୁଷ୍ଟିବନ୍ଧଂ ଦୃଢଂ ବଦ୍ଧ୍ୱା ତାଡୟାମାସ ବେଗତଃ ।

ତେନ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାରେଣ ଜାନୁଭ୍ୟାମପତଦ୍ରଥେ ॥ ୭॥

ମୂର୍ଚ୍ଛିତୋଽଥ ମୁହୂର୍ତେନ ରାବଣଃ ପୁନରୁତ୍ଥିତଃ ।

ଉବାଚ ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ଶୂରୋଽସି ମମ ସମ୍ମତଃ ॥ ୮॥

ହନୂମାନାହ ତଂ ଧିଙ୍ମାଂ ଯସ୍ତ୍ୱଂ ଜୀବସି ରାବଣ ।

ତ୍ୱଂ ତାବନ୍ମୁଷ୍ଟିନା ବକ୍ଷୋ ମମ ତାଡୟ ରାବଣ ॥ ୯॥

ପଶ୍ଚାନ୍ମୟା ହତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ମୋକ୍ଷ୍ୟସେ ନାତ୍ର ସଂଶୟଃ ।

ତଥେତି ମୁଷ୍ଟିନା ବକ୍ଷୋ ରାବଣେନାପି ତାଡିତଃ ॥ ୧୦॥

ବିଘୂର୍ଣମାନନୟନଃ କିଞ୍ଚିତ୍କଶ୍ମଲମାୟଯୌ ।

ସନ୍ଜ୍ଞାମବାପ୍ୟ କପିରାଡ୍ ରାବଣଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ୟତଃ ॥ ୧୧॥

ତତୋଽନ୍ୟତ୍ର ଗତୋ ଭୀତ୍ୟା ରାବଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।

ହନୂମାନଙ୍ଗଦଶ୍ଚୈବ ନଲୋ ନୀଲସ୍ତଥୈବ ଚ ॥ ୧୨॥

ଚତ୍ୱାରଃ ସମବେତ୍ୟାଗ୍ରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗବାନ୍ ।

ଅଗ୍ନିବର୍ଣଂ ତଥା ସର୍ପରୋମାଣଂ ଖଡ୍ଗରୋମକମ୍ ॥ ୧୩॥

ତଥା ବୃଶ୍ଚିକରୋମାଣଂ ନିର୍ଜଘ୍ନୁଃ କ୍ରମଶୋଽସୁରାନ୍ ।

ଚତ୍ୱାରଶ୍ଚତୁରୋ ହତ୍ୱା ରାକ୍ଷସାନ୍ ଭୀମବିକ୍ରମାନ୍ ।

ସିଂହନାଦଂ ପୃଥକ୍ କୃତ୍ୱା ରାମପାର୍ଶ୍ୱମୁପାଗତାଃ ॥ ୧୪॥

ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଶଗ୍ରୀବଃ ସନ୍ଦଶ୍ୟ ଦଶନଚ୍ଛଦମ୍ ॥ ୧୫॥

ବିବୃତ୍ୟ ନୟନେ କ୍ରୂରୋ ରାମମେବାନ୍ୱଧାବତ ।

ଦଶଗ୍ରୀବୋ ରଥସ୍ଥସ୍ତୁ ରାମଂ ବଜ୍ରୋପମୈଃ ଶରୈଃ ॥ ୧୬॥

ଆଜଘାନ ମହାଘୋରୈର୍ଧାରାଭିରିବ ତୋୟଦଃ ।

ରାମସ୍ୟ ପୁରତଃ ସର୍ୱାନ୍ ବାନରାନପି ବିବ୍ୟଧେ ॥ ୧୭॥

ତତଃ ପାବକସଙ୍କାଶୈଃ ଶରୈଃ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ ।

ଅଭ୍ୟବର୍ଷଦ୍ରଣେ ରାମୋ ଦଶଗ୍ରୀବଂ ସମାହିତଃ ॥ ୧୮॥

ରଥସ୍ଥଂ ରାବଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଭୂମିଷ୍ଠଂ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ ।

ଆହୂୟ ମାତଲିଂ ଶକ୍ରୋ ବଚନଂ ଚେଦମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୧୯॥

ରଥେନ ମମ ଭୂମିଷ୍ଠଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଯାହି ରଘୂତ୍ତମମ୍ ।

ତ୍ୱରିତଂ ଭୂତଲଂ ଗତ୍ୱା କୁରୁ କାର୍ୟଂ ମମାନଘ ॥ ୨୦॥

ଏବମୁକ୍ତୋଽଥ ତଂ ନତ୍ୱା ମାତଲିର୍ଦେବସାରଥିଃ ।

ତତୋ ହୟୈଶ୍ଚ ସଂୟୋଜ୍ୟ ହରିତୈଃ ସ୍ୟନ୍ଦନୋତ୍ତମମ୍ ॥ ୨୧॥

ସ୍ୱର୍ଗାଜ୍ଜୟାର୍ଥଂ ରାମସ୍ୟ ହ୍ୟୁପଚକ୍ରାମ ମାତଲିଃ ।

ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଦେବରାଜେନ ପ୍ରେଷିତୋଽସ୍ମି ରଘୂତ୍ତମ ॥ ୨୨॥

ରଥୋଽୟଂ ଦେବରାଜସ୍ୟ ବିଜୟାୟ ତବ ପ୍ରଭୋ ।

ପ୍ରେଷିତଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଧନୁରୈନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଭୂଷିତମ୍ ॥ ୨୩॥

ଅଭେଦ୍ୟଂ କବଚଂ ଖଡ୍ଗଂ ଦିବ୍ୟତୂଣୀୟୁଗଂ ତଥା ।

ଆରୁହ୍ୟ ଚ ରଥଂ ରାମ ରାବଣଂ ଜହି ରାକ୍ଷସମ୍ ॥ ୨୪॥

ମୟା ସାରଥିନା ଦେବ ବୃତ୍ରଂ ଦେବପତିର୍ୟଥା ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତସ୍ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ୟ ନମସ୍କୃତ୍ୟ ରଥୋତ୍ତମମ୍ ॥ ୨୫॥

ଆରୁରୋହ ରଥଂ ରାମୋ ଲୋକାନ୍ଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମ୍ୟା ନିୟୋଜୟନ୍ ।

ତତୋଽଭବନ୍ମହାୟୁଦ୍ଧଂ ଭୈରବଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ ୨୬॥

ମହାତ୍ମନୋ ରାଘବସ୍ୟ ରାବଣସ୍ୟ ଚ ଧୀମତଃ ।

ଆଗ୍ନେୟେନ ଚ ଆଗ୍ନେୟଂ ଦୈବଂ ଦୈବେନ ରାଘବଃ ॥ ୨୭॥

ଅସ୍ତ୍ରଂ ରାକ୍ଷସରାଜସ୍ୟ ଜଘାନ ପରମାସ୍ତ୍ରବିତ୍ ।

ତତସ୍ତୁ ସସୃଜେ ଘୋରଂ ରାକ୍ଷସଂ ଚାସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରବିତ୍ ।

କ୍ରୋଧେନ ମହତାବିଷ୍ଟୋ ରାମସ୍ୟୋପରି ରାବଣଃ ॥ ୨୮॥

ରାବଣସ୍ୟ ଧନୁର୍ମୁକ୍ତାଃ ସର୍ପା ଭୂତ୍ୱା ମହାବିଷାଃ ।

ଶରାଃ କାଞ୍ଚନପୁଙ୍ଖାଭା ରାଘବଂ ପରିତୋଽପତନ୍ ॥ ୨୯॥

ତୈଃ ଶରୈଃ ସର୍ପବଦନୈର୍ୱମଦ୍ଭିରନଲଂ ମୁଖୈଃ ।

ଦିଶଶ୍ଚ ବିଦିଶଶ୍ଚୈବ ବ୍ୟାପ୍ତାସ୍ତତ୍ର ତଦାଭବନ୍ ॥ ୩୦॥

ରାମଃ ସର୍ପାଂସ୍ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ସମନ୍ତାତ୍ପରିପୂରିତାନ୍ ।

ସୌପର୍ଣମସ୍ତ୍ରଂ ତଦ୍ଘୋରଂ ପୁରଃ ପ୍ରାବର୍ତୟଦ୍ରଣେ ॥ ୩୧॥

ରାମେଣ ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ବାଣା ଭୂତ୍ୱା ଗରୁଡରୂପିଣଃ ।

ଚିଚ୍ଛିଦୁଃ ସର୍ପବାଣାଂସ୍ତାନ୍ ସମନ୍ତାତ୍ ସର୍ପଶତ୍ରବଃ ॥ ୩୨॥

ଅସ୍ତ୍ରେ ପ୍ରତିହତେ ଯୁଦ୍ଧେ ରାମେଣ ଦଶକନ୍ଧରଃ ।

ଅଭ୍ୟବର୍ଷତ୍ତତୋ ରାମଂ ଘୋରାଭିଃ ଶରବୃଷ୍ଟିଭିଃ ॥ ୩୩॥

ତତଃ ପୁନଃ ଶରାନୀକୈ ରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍ ।

ଅର୍ଦୟିତ୍ୱା ତୁ ଘୋରେଣ ମାତଲିଂ ପ୍ରତ୍ୟବିଧ୍ୟତ ॥ ୩୪॥

ପାତୟିତ୍ୱା ରଥୋପସ୍ଥେ ରଥକେତୁଂ ଚ କାଞ୍ଚନମ୍ ।

ଐନ୍ଦ୍ରାନଶ୍ୱାନଭ୍ୟହନଦ୍ରାବଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ॥ ୩୫॥

ବିଷେଦୁର୍ଦେବଗନ୍ଧର୍ୱାଶ୍ଚାରଣାଃ ପିତରସ୍ତଥା ।

ଆର୍ତ୍ତାକାରଂ ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ବ୍ୟଥିତାଶ୍ଚ ମହର୍ଷୟଃ ॥ ୩୬॥

ବ୍ୟଥିତା ବାନରେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ବଭୂବୁଃ ସବିଭୀଷଣାଃ ।

ଦଶାସ୍ୟୋ ବିଂଶତିଭୁଜଃ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ ॥ ୩୭॥

ଦଦୃଶେ ରାବଣସ୍ତତ୍ର ମୈନାକ ଇବ ପର୍ୱତଃ ।

ରାମସ୍ତୁ ଭ୍ରୁକୁଟିଂ ବଦ୍ଧ୍ୱା କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ ॥ ୩୮॥

କୋପଂ ଚକାର ସଦୃଶଂ ନିର୍ଦହନ୍ନିବ ରାକ୍ଷସମ୍ ।

ଧନୁରାଦାୟ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଧନୁରାକାରମଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ ୩୯॥

ଗୃହୀତ୍ୱା ପାଣିନା ବାଣଂ କାଲାନଲସମପ୍ରଭମ୍ ।

ନିର୍ଦହନ୍ନିବ ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ୟାଂ ଦଦୃଶେ ରିପୁମନ୍ତିକେ ॥ ୪୦॥

ପରାକ୍ରମଂ ଦର୍ଶୟିତୁଂ ତେଜସା ପ୍ରଜ୍ୱଲନ୍ନିବ ।

ପ୍ରଚକ୍ରମେ କାଲରୂପୀ ସର୍ୱଲୋକସ୍ୟ ପଶ୍ୟତଃ ॥ ୪୧॥

ବିକୃଷ୍ୟ ଚାପଂ ରାମସ୍ତୁ ରାବଣଂ ପ୍ରତିବିଧ୍ୟ ଚ ।

ହର୍ଷୟନ୍ ବାନରାନୀକଂ କାଲାନ୍ତକ ଇବାବଭୌ ॥ ୪୩॥

କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ରାମସ୍ୟ ବଦନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଶତ୍ରୁଂ ପ୍ରଧାବତଃ ।

ତତ୍ରସୁଃ ସର୍ୱଭୂତାନି ଚଚାଲ ଚ ବସୁନ୍ଧରା ॥ ୪୩॥

ରାମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ମହାରୌଦ୍ରମୁତ୍ପାତାଂଶ୍ଚ ସୁଦାରୁଣାନ୍ ।

ତ୍ରସ୍ତାନି ସର୍ୱଭୂତାନି ରାବଣଂ ଚାବିଶଦ୍ଭୟମ୍ ॥ ୪୪॥

ବିମାନସ୍ଥା ସୁରଗଣାଃ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ୱକିନ୍ନରାଃ ।

ଦଦୃଶୁଃ ସୁମହାୟୁଦ୍ଧଂ ଲୋକସମ୍ବର୍ତକୋପମମ୍ ।

ଐନ୍ଦ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ସମାଦାୟ ରାବଣସ୍ୟ ଶିରୋଽଚ୍ଛିନତ୍ ॥ ୪୫॥

ମୂର୍ଧାନୋ ରାବଣସ୍ୟାଥ ବହବୋ ରୁଧିରୋକ୍ଷିତାଃ ।

ଗଗନାତ୍ପ୍ରପତନ୍ତି ସ୍ମ ତାଲାଦିବ ଫଲାନି ହି ॥ ୪୬॥

ନ ଦିନଂ ନ ଚ ବୈ ରାତ୍ରିର୍ନ ସନ୍ଧ୍ୟାଂ ନ ଦିଶୋଽପି ବା ।

ପ୍ରକାଶନ୍ତେ ନ ତଦ୍ରୂପଂ ଦୃଶ୍ୟତେ ତତ୍ର ସଙ୍ଗରେ ॥ ୪୭॥

ତତୋ ରାମୋ ବଭୂବାଥ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟମାନସଃ ।

ଶତମେକୋତ୍ତରଂ ଛିନ୍ନଂ ଶିରସାଂ ଚୈକବର୍ଚସାମ୍ ॥ ୪୮॥

ନ ଚୈବ ରାବଣଃ ଶାନ୍ତୋ ଦୃଶ୍ୟତେ ଜୀବିତକ୍ଷୟାତ୍ ।

ତତଃ ସର୍ୱାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ଧୀରଃ କୌସଲ୍ୟାନନ୍ଦବର୍ଧନଃ ॥ ୪୯॥

ଅସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ୟୁକ୍ତଶ୍ଚିନ୍ତୟାମାସ ରାଘବଃ ।

ଯୈର୍ୟୈର୍ବାଣୈର୍ହତା ଦୈତ୍ୟା ମହାସତ୍ତ୍ୱପରାକ୍ରମାଃ ॥ ୫୦॥

ତ ଏତେ ନିଷ୍ଫଲଂ ଯାତା ରାବଣସ୍ୟ ନିପାତନେ ।

ଇତି ଚିନ୍ତାକୁଲେ ରାମେ ସମୀପସ୍ଥୋ ବିଭୀଷଣଃ ॥ ୫୧॥

ଉବାଚ ରାଘବଂ ବାକ୍ୟଂ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତବରୋ ହ୍ୟସୌ ।

ବିଚ୍ଛିନ୍ନା ବାହବୋଽପ୍ୟସ୍ୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନାନି ଶିରାଂସି ଚ ॥ ୫୨॥

ଉତ୍ପତ୍ସ୍ୟନ୍ତି ପୁନଃ ଶୀଘ୍ରମିତ୍ୟାହ ଭଗବାନଜଃ ।

ନାଭିଦେଶେଽମୃତଂ ତସ୍ୟ କୁଣ୍ଡଲାକାରସଂସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୫୩॥

ତଚ୍ଛୋଷୟାନଲାସ୍ତ୍ରେଣ ତସ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁସ୍ତତୋ ଭବେତ୍ ।

ବିଭୀଷଣବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାମଃ ଶୀଘ୍ରପରାକ୍ରମଃ ॥ ୫୪॥

ପାବକାସ୍ତ୍ରେଣ ସଂୟୋଜ୍ୟ ନାଭିଂ ବିବ୍ୟାଧ ରକ୍ଷସଃ ।

ଅନନ୍ତରଂ ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ଶିରାଂସି ଚ ମହାବଲଃ ॥ ୫୫॥

ବାହୂନପି ଚ ସଂରବ୍ଧୋ ରାବଣସ୍ୟ ରଘୂତ୍ତମଃ ।

ତତୋ ଘୋରାଂ ମହାଶକ୍ତିମାଦାୟ ଦଶକନ୍ଧରଃ ॥ ୫୬॥

ବିଭୀଷଣବଧାର୍ଥାୟ ଚିକ୍ଷେପ କ୍ରୋଧବିହ୍ୱଲଃ ।

ଚିଚ୍ଛେଦ ରାଘବୋ ବାଣୈସ୍ତାଂ ଶିତୈର୍ହେମଭୂଷିତୈଃ ॥ ୫୭॥

ଦଶଗ୍ରୀବଶିରଶ୍ଛେଦାତ୍ତଦା ତେଜୋ ବିନିର୍ଗତମ୍ ।

ମ୍ଲାନରୂପୋ ବଭୂବାଥ ଛିନ୍ନୈଃ ଶୀର୍ଷୈର୍ଭୟଙ୍କରୈଃ ॥ ୫୮॥

ଏକେନ ମୁଖ୍ୟଶିରସା ବାହୁଭ୍ୟାଂ ରାବଣୋ ବଭୌ ।

ରାବଣସ୍ତୁ ପୁନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାନାଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟିଭିଃ ॥ ୫୯॥

ବବର୍ଷ ରାମଂ ତଂ ରାମସ୍ତଥା ବାଣୈର୍ୱବର୍ଷ ଚ ।

ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ଘୋରଂ ତୁମୁଲଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ ୬୦॥

ଅଥ ସଂସ୍ମାରୟାମାସ ମାତଲୀ ରାଘବଂ ତଦା ।

ବିସୃଜାସ୍ତ୍ରଂ ବଧାୟାସ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଶୀଘ୍ରଂ ରଘୂତ୍ତମ ॥ ୬୧॥

ବିନାଶକାଲଃ ପ୍ରଥିତୋ ଯଃ ସୁରୈଃ ସୋଽଦ୍ୟ ବର୍ତତେ ।

ଉତ୍ତମାଙ୍ଗଂ ନ ଚୈତସ୍ୟ ଛେତ୍ତବ୍ୟଂ ରାଘବ ତ୍ୱୟା ॥ ୬୨॥

ନୈବ ଶୀର୍ଷ୍ଣି ପ୍ରଭୋ ବଧ୍ୟୋ ବଧ୍ୟ ଏବ ହି ମର୍ମଣି ।

ତତଃ ସଂସ୍ମାରିତୋ ରାମସ୍ତେନ ବାକ୍ୟେନ ମାତଲେଃ ॥ ୬୩॥

ଜଗ୍ରାହ ସ ଶରଂ ଦୀପ୍ତଂ ନିଃଶ୍ୱସନ୍ତମିବୋରଗମ୍ ।

ଯସ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱେ ତୁ ପବନଃ ଫଲେ ଭାସ୍କରପାବକୌ ॥ ୬୪॥

ଶରୀରମାକାଶମୟଂ ଗୌରବେ ମେରୁମନ୍ଦରୌ ।

ପର୍ୱସ୍ୱପି ଚ ବିନ୍ୟସ୍ତା ଲୋକପାଲା ମହୌଜସଃ ॥ ୬୫॥

ଜାଜ୍ୱଲ୍ୟମାନଂ ବପୁଷା ଭାତଂ ଭାସ୍କରବର୍ଚସା ।

ତମୁଗ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ଲୋକାନାଂ ଭୟନାଶନମଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ ୬୬॥

ଅଭିମନ୍ତ୍ର୍ୟ ତତୋ ରାମସ୍ତଂ ମହେଷୁଂ ମହାଭୁଜଃ ।

ବେଦପ୍ରୋକ୍ତେନ ବିଧିନା ସନ୍ଦଧେ କାର୍ମୁକେ ବଲୀ ॥ ୬୭॥

ତସ୍ମିନ୍ ସନ୍ଧୀୟମାନେ ତୁ ରାଘବେଣ ଶରୋତ୍ତମେ ।

ସର୍ୱଭୂତାନି ବିତ୍ରେସୁଶ୍ଚଚାଲ ଚ ବସୁନ୍ଧରା ॥ ୬୮॥

ସ ରାବଣାୟ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୃଶମାନମ୍ୟ କାର୍ମୁକମ୍ ।

ଚିକ୍ଷେପ ପରମାୟତ୍ତସ୍ତମସ୍ତ୍ରଂ ମର୍ମଘାତିନମ୍ ॥ ୬୯॥

ସ ବଜ୍ର ଇବ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ବଜ୍ରପାଣିବିସର୍ଜିତଃ ।

କୃତାନ୍ତ ଇବ ଘୋରାସ୍ୟୋ ନ୍ୟପତଦ୍ରାବଣୋରସି ॥ ୭୦॥

ସ ନିମଗ୍ନୋ ମହାଘୋରଃ ଶରୀରାନ୍ତକରଃ ପରଃ ।

ବିଭେଦ ହୃଦୟଂ ତୂର୍ଣଂ ରାବଣସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୭୧॥

ରାବଣସ୍ୟାହରତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ ବିବେଶ ଧରଣିତଲେ ।

ସ ଶରୋ ରାବଣଂ ହତ୍ୱା ରାମତୂଣୀରମାବିଶତ୍ ॥ ୭୨॥

ତସ୍ୟ ହସ୍ତାତ୍ପପାତାଶୁ ସଶରଂ କାର୍ମୁକଂ ମହତ୍ ।

ଗତାସୁର୍ଭ୍ରମିବେଗେନ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋଽପତଦ୍ଭୁବି ॥ ୭୩॥

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ପତିତଂ ଭୂମୌ ହତଶେଷାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାଃ ।

ହତନାଥା ଭୟତ୍ରସ୍ତା ଦୁଦ୍ରୁବୁଃ ସର୍ୱତୋଦିଶମ୍ ॥ ୭୪॥

ଦଶଗ୍ରୀବସ୍ୟ ନିଧନଂ ବିଜୟଂ ରାଘବସ୍ୟ ଚ ।

ତତୋ ବିନେଦୁଃ ସଂହୃଷ୍ଟା ବାନରା ଜିତକାଶିନଃ ॥ ୭୫॥

ବଦନ୍ତୋ ରାମବିଜୟଂ ରାବଣସ୍ୟ ଚ ତଦ୍ୱଧମ୍ ।

ଅଥାନ୍ତରିକ୍ଷେ ବ୍ୟନଦତ୍ସୌମ୍ୟସ୍ତ୍ରିଦଶଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ॥ ୭୬॥

ପପାତ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ସମନ୍ତାଦ୍ରାଘବୋପରି ।

ତୁଷ୍ଟୁବୁର୍ମୁନୟଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚାରଣାଶ୍ଚ ଦିବୌକସଃ ॥ ୭୭॥

ଅଥାନ୍ତରିକ୍ଷେ ନନୃତୁଃ ସର୍ୱତୋଽପ୍ସରସୋ ମୁଦା ।

ରାବଣସ୍ୟ ଚ ଦେହୋତ୍ଥଂ ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟବତ୍ସ୍ଫୁରତ୍ ॥ ୭୮॥

ପ୍ରବିବେଶ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦେବାନାଂ ପଶ୍ୟତାଂ ସତାମ୍ ।

ଦେବା ଊଚୁରହୋ ଭାଗ୍ୟଂ ରାବଣସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୭୯॥

ବୟଂ ତୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକା ଦେବା ବିଷ୍ଣୋଃ କାରୁଣ୍ୟଭାଜନାଃ ।

ଭୟଦୁଃଖାଦିଭିର୍ୱ୍ୟାପ୍ତାଃ ସଂସାରେ ପରିବର୍ତିନଃ ॥ ୮୦॥

ଅୟଂ ତୁ ରାକ୍ଷସଃ କ୍ରୂରୋ ବ୍ରହ୍ମହାଽତୀବ ତାମସଃ ।

ପରଦାରରତୋ ବିଷ୍ଣୁଦ୍ୱେଷୀ ତାପସହିଂସକଃ ॥ ୮୧॥

ପଶ୍ୟତ୍ସୁ ସର୍ୱଭୂତେଷୁ ରାମମେବ ପ୍ରବିଷ୍ଟବାନ୍ ।

ଏବଂ ବ୍ରୁବତ୍ସୁ ଦେବେଷୁ ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ସୁସ୍ମିତଃ ॥ ୮୨॥

ଶୃଣୁତାତ୍ର ସୁରା ଯୂୟଂ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱବିଚକ୍ଷଣାଃ ।

ରାବଣୋ ରାଘବଦ୍ୱେଷାଦନିଶଂ ହୃଦି ଭାବୟନ୍ ॥ ୮୩॥

ଭୃତ୍ୟୈଃ ସହ ସଦା ରାମଚରିତଂ ଦ୍ୱେଷସଂୟୁତଃ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାମାତ୍ସ୍ୱନିଧନଂ ଭୟାତ୍ସର୍ୱତ୍ର ରାଘବମ୍ ॥ ୮୪॥

ପଶ୍ୟନ୍ନନୁଦିନଂ ସ୍ୱପ୍ନେ ରାମମେବାନୁପଶ୍ୟତି ।

କ୍ରୋଧୋଽପି ରାବଣସ୍ୟାଶୁ ଗୁରୁବୋଧାଧିକୋଽଭବତ୍ ॥ ୮୫॥

ରାମେଣ ନିହତଶ୍ଚାନ୍ତେ ନିର୍ଧୂତାଶେଷକଲ୍ମଷଃ ।

ରାମସାୟୁଜ୍ୟମେବାପ ରାବଣୋ ମୁକ୍ତବନ୍ଧନଃ ॥ ୮୬॥

ପାପିଷ୍ଠୋ ବା ଦୁରାତ୍ମା ପରଧନପରଦାରେଷୁ ସକ୍ତୋ ଯଦି ସ୍ୟା-

       ନ୍ନିତ୍ୟଂ ସ୍ନେହାଦ୍ଭୟାଦ୍ୱା ରଘୁକୁଲତିଲକଂ ଭାବୟନ୍ ସମ୍ପରେତଃ ।

ଭୂତ୍ୱା ଶୁଦ୍ଧାନ୍ତରଙ୍ଗୋ ଭବଶତଜନିତାନେକଦୋଷୈର୍ୱିମୁକ୍ତଃ

       ସଦ୍ୟୋ ରାମସ୍ୟ ବିଷ୍ଣୋଃ ସୁରବରବିନୁତଂ  ଯାତି ବୈକୁଣ୍ଠମାଦ୍ୟମ୍ ॥ ୮୭॥

ହତ୍ୱା ଯୁଦ୍ଧେ ଦଶାସ୍ୟଂ ତ୍ରିଭୁବନବିଷମଂ ବାମହସ୍ତେନ ଚାପଂ

       ଭୁମୌ ବିଷ୍ଟଭ୍ୟ ତିଷ୍ଠନ୍ନିତରକରଧୃତଂ ଭ୍ରାମୟନ୍ ବାଣମେକମ୍ ।

ଆରକ୍ତୋପାନ୍ତନେତ୍ରଃ ଶରଦଲିତବପୁଃ ସୂର୍ୟକୋଟିପ୍ରକାଶୋ

       ବୀରଶ୍ରୀବନ୍ଧୁରାଙ୍ଗସ୍ତ୍ରିଦଶପତିନୁତଃ ପାତୁ ମାଂ ବୀରରାମଃ ॥ ୮୮॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ଏକାଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୧୧॥

॥ଦ୍ୱାଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ରାମୋ ବିଭୀଷଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ହନୂମନ୍ତଂ ତଥାଙ୍ଗଦମ୍ ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ କପିରାଜଂ ଚ ଜାମ୍ବବନ୍ତଂ ତଥା ପରାନ୍ ॥ ୧॥

ପରିତୁଷ୍ଟେନ ମନସା ସର୍ୱାନେବାବ୍ରବୀଦ୍ୱଚଃ ।

ଭବତାଂ ବାହୁବୀର୍ୟେଣ ନିହତୋ ରାବଣୋ ମୟା ॥ ୨॥

କୀର୍ତିଃ ସ୍ଥାସ୍ୟତି ବଃ ପୁଣ୍ୟା ଯାବଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିବାକରୌ

କୀର୍ତୟିଷ୍ୟନ୍ତି ଭବତାଂ କଥାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟପାବନୀମ୍ ॥ ୩॥

ମୟୋପେତାଂ କଲିହରାଂ ଯାସ୍ୟନ୍ତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାବଣଂ ପତିତଂ ଭୁବି ॥ ୪॥

ମନ୍ଦୋଦରୀମୁଖାଃ ସର୍ୱାଃ ସ୍ତ୍ରିୟୋ ରାବଣପାଲିତାଃ ।

ପତିତା ରାବଣସ୍ୟାଗ୍ରେ ଶୋଚନ୍ତ୍ୟଃ ପର୍ୟଦେବୟନ୍ ॥ ୫॥

ବିଭୀଷଣଃ ଶୁଶୋଚାର୍ତଃ ଶୋକେନ ମହତାବୃତଃ ।

ପତିତୋ ରାବଣସ୍ୟାଗ୍ରେ ବହୁଧା ପର୍ୟଦେବୟତ୍ ॥ ୬॥

ରାମସ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରାହ ବୋଧୟସ୍ୱ ବିଭୀଷଣମ୍ ।

କରୋତୁ ଭ୍ରାତୃସଂସ୍କାରଂ କିଂ ବିଲମ୍ବେନ ମାନଦ ॥ ୭॥

ସ୍ତ୍ରିୟୋ ମନ୍ଦୋଦରୀମୁଖ୍ୟାଃ ପତିତା ବିଲପନ୍ତି ଚ ।

ନିବାରୟତୁ ତାଃ ସର୍ୱା ରାକ୍ଷସୀ ରାବଣପ୍ରିୟାଃ ॥ ୮॥

ଏବମୁକ୍ତୋଽଥ ରାମେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଗାଦ୍ୱିଭୀଷଣମ୍ ।

ଉବାଚ ମୃତକୋପାନ୍ତେ ପତିତଂ ମୃତକୋପମମ୍ ॥ ୯॥

ଶୋକେନ ମହତାବିଷ୍ଟଂ  ସୌମିତ୍ରିରିଦମବ୍ରବୀତ୍ ।

ଯଂ ଶୋଚସି ତ୍ୱଂ ଦୁଃଖେନ କୋଽୟଂ ତବ ବିଭୀଷଣ ॥ ୧୦॥

ତ୍ୱଂ ବାସ୍ୟ କତମଃ ସୃଷ୍ଟେଃ ପୁରେଦାନୀମତଃ ପରମ୍ ।

ଯଦ୍ୱତ୍ତୋୟୌଘପତିତାଃ ସିକତା ଯାନ୍ତି ତଦ୍ୱଶାଃ ॥ ୧୧॥

ସଂୟୁଜ୍ୟନ୍ତେ ବିୟୁଜ୍ୟନ୍ତେ ତଥା କାଲେନ ଦେହିନଃ ।

ଯଥା ଧାନାସୁ ବୈ ଧାନା ଭବନ୍ତି ନ ଭବନ୍ତି ଚ ॥ ୧୨॥

ଏବଂ ଭୂତେଷୁ ଭୂତାନି ପ୍ରେରିତାନୀଶମାୟଯା ।

ତ୍ୱଂ ଚେମେ ବୟମନ୍ୟେ ଚ ତୁଲ୍ୟାଃ କାଲବଶୋଦ୍ଭବାଃ ॥ ୧୩॥

ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୂ ଯଦା ଯସ୍ମାତ୍ତଦା ତସ୍ମାଦ୍ଭବିଷ୍ୟତଃ ।

ଈଶ୍ୱରଃ ସର୍ୱଭୂତାନି ଭୂତୈଃ ସୃଜତି ହନ୍ତ୍ୟଜଃ ॥ ୧୪॥

ଆତ୍ମସୃଷ୍ଟୈରସ୍ୱତନ୍ତ୍ରୈର୍ନିରପେକ୍ଷୋଽପି ବାଲବତ୍ ।

ଦେହେନ ଦେହିନୋ ଜୀବା ଦେହାଦ୍ଦେହୋଽଭିଜାୟତେ ॥ ୧୫॥

ବୀଜାଦେବ ଯଥା ବୀଜଂ ଦେହାନ୍ୟ ଇବ ଶାଶ୍ୱତଃ ।

ଦେହିଦେହବିଭାଗୋଽୟମବିବେକକୃତଃ ପୁରା ॥ ୧୬॥

ନାନାତ୍ୱଂ ଜନ୍ମ ନାଶଶ୍ଚ କ୍ଷୟୋ ବୃଦ୍ଧିଃ କ୍ରିୟାଫଲମ୍ ।

ଦ୍ରଷ୍ଟୁରାଭାନ୍ତ୍ୟତଦ୍ଧର୍ମା ଯଥାଗ୍ନେର୍ଦାରୁବିକ୍ରିୟାଃ ॥ ୧୭॥

ତ ଇମେ ଦେହସଂୟୋଗାଦାତ୍ମନା ଭାନ୍ତ୍ୟସଦ୍ଗ୍ରହାତ୍ ।

ଯଥା ଯଥା ତଥା ଚାନ୍ୟଦ୍ଧ୍ୟାୟତୋଽସତ୍ସଦାଗ୍ରହାତ୍ ॥ ୧୮॥

ପ୍ରସୁପ୍ତସ୍ୟାନହମ୍ଭାବାତ୍ତଦା ଭାତି ନ ସଂସୃତିଃ ।

ଜୀବତୋଽପି ତଥା ତଦ୍ୱଦ୍ୱିମୁକ୍ତସ୍ୟାନହଙ୍କୃତେଃ ॥ ୧୯॥

ତସ୍ମାନ୍ମାୟାମନୋଧର୍ମଂ ଜହ୍ୟହମ୍ମମତାଭ୍ରମମ୍ ।

ରାମଭଦ୍ରେ ଭଗବତି ମନୋ ଧେହ୍ୟାତ୍ମନୀଶ୍ୱରେ ॥ ୨୦॥

ସର୍ୱଭୂତାତ୍ମନି ପରେ ମାୟାମାନୁଷରୂପିଣି ।

ବାହ୍ୟେନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥସମ୍ବନ୍ଧାତ୍ତ୍ୟାଜୟିତ୍ୱା ମନଃ ଶନୈଃ ॥ ୨୧॥

ତତ୍ର ଦୋଷାନ୍ ଦର୍ଶୟିତ୍ୱା ରାମାନନ୍ଦେ ନିୟୋଜୟ ।

ଦେହବୁଦ୍ଧ୍ୟା ଭବେଦ୍ଭ୍ରାତା ପିତା ମାତା ସୁହୃତ୍ପ୍ରିୟଃ ॥ ୨୨॥

ବିଲକ୍ଷଣଂ ଯଦା ଦେହାଜ୍ଜାନାତ୍ୟାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ।

ତଦା କଃ କସ୍ୟ ବା ବନ୍ଧୁର୍ଭ୍ରାତା ମାତା ପିତା ସୁହୃତ୍ ॥ ୨୩॥

ମିଥ୍ୟାଜ୍ଞାନବଶାଜ୍ଜାତା ଦାରାଗାରାଦୟଃ ସଦା ।

ଶବ୍ଦାଦୟଶ୍ଚ ବିଷୟା ବିବିଧାଶ୍ଚୈବ ସମ୍ପଦଃ ॥ ୨୪॥

ବଲଂ କୋଶୋ ଭୃତ୍ୟବର୍ଗୋ ରାଜ୍ୟଂ ଭୂମିଃ ସୁତାଦୟଃ ।

ଅଜ୍ଞାନଜତ୍ୱାତ୍ସର୍ୱେ ତେ କ୍ଷଣସଙ୍ଗମଭଙ୍ଗୁରାଃ ॥ ୨୫॥

ଅଥୋତ୍ତିଷ୍ଠ ହୃଦା ରାମଂ ଭାବୟନ୍ ଭକ୍ତିଭାବିତମ୍ ।

ଅନୁବର୍ତସ୍ୱ ରାଜ୍ୟାଦି ଭୁଞ୍ଜନ୍ ପ୍ରାରବ୍ଧମନ୍ୱହମ୍ ॥ ୨୬॥

ଭୂତଂ ଭବିଷ୍ୟଦଭଜନ୍ ବର୍ତମାନମଥାଚରନ୍ ।

ବିହରସ୍ୱ ଯଥାନ୍ୟାୟଂ ଭବଦୋଷୈର୍ନ ଲିପ୍ୟସେ ॥ ୨୭॥

ଆଜ୍ଞାପୟତି ରାମସ୍ତ୍ୱାଂ ଯଦ୍ଭ୍ରାତୁଃ ସାମ୍ପରାୟିକମ୍ ।

ତତ୍କୁରୁଷ୍ୱ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ରୁଦତୀଶ୍ଚାପି ଯୋଷିତଃ ॥ ୨୮॥

ନିବାରୟ ମହାବୁଦ୍ଧେ ଲଙ୍କାଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ମା ଚିରମ୍ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଯଥାବଦ୍ୱଚନଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ବିଭୀଷଣଃ ॥ ୨୯॥

ତ୍ୟକ୍ତ୍ୱା ଶୋକଂ ଚ ମୋହଂ ଚ ରାମପାର୍ଶ୍ୱମୁପାଗମତ୍ ।

ବିମୃଶ୍ୟ ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ବଚଃ ॥ ୩୦॥

ରାମସ୍ୟୈବାନୁବୃତ୍ତ୍ୟର୍ଥମୁତ୍ତରଂ ପର୍ୟଭାଷତ ।

ନୃଶଂସମନୃତଂ କ୍ରୂରଂ ତ୍ୟକ୍ତଧର୍ମବ୍ରତଂ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩୧॥

ନାର୍ହୋଽସ୍ମି ଦେବ ସଂସ୍କର୍ତୁଂ ପରଦାରାଭିମର୍ଶିନମ୍ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତଦ୍ୱଚନଂ ପ୍ରୀତୋ ରାମୋ ବଚନମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୩୨॥

ମରଣାନ୍ତାନି ବୈରାଣି ନିବୃତ୍ତଂ ନଃ ପ୍ରୟୋଜନମ୍ ।

କ୍ରିୟତାମସ୍ୟ ସଂସ୍କାରୋ ମମାପ୍ୟେଷ ଯଥା ତବ ॥ ୩୩॥

ରାମାଜ୍ଞାଂ ଶିରସା ଧୃତ୍ୱା ଶୀଘ୍ରମେବ ବିଭୀଷଣଃ ।

ସାନ୍ତ୍ୱବାକ୍ୟୈର୍ମହାବୁଦ୍ଧିଂ ରାଜ୍ଞୀଂ ମନ୍ଦୋଦରୀଂ ତଦା ॥ ୩୪॥

ସାନ୍ତ୍ୱୟାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିର୍ୱିଭୀଷଣଃ ।

ତ୍ୱରୟାମାସ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସଂସ୍କାରାର୍ଥଂ ସ୍ୱବାନ୍ଧବାନ୍ ॥ ୩୫॥

ଚିତ୍ୟାଂ ନିବେଶ୍ୟ ବିଧିବତ୍ପିତୃମେଧବିଧାନତଃ ।

ଆହିତାଗ୍ନେର୍ୟଥା କାର୍ୟଂ ରାବଣସ୍ୟ ବିଭୀଷଣଃ ॥ ୩୬॥

ତଥୈବ ସର୍ୱମକରୋଦ୍ବନ୍ଧୁଭିଃ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ।

ଦଦୌ ଚ ପାବକଂ ତସ୍ୟ ବିଧିୟୁକ୍ତଂ ବିଭୀଷଣଃ ॥ ୩୭॥

ସ୍ନାତ୍ୱା ଚୈବାର୍ଦ୍ରବସ୍ତ୍ରେଣ ତିଲାନ୍ ଦର୍ଭାଭିମିଶ୍ରିତାନ୍ ।

ଉଦକେନ ଚ ସମ୍ମିଶ୍ରାନ୍ ପ୍ରଦାୟ ବିଧିପୂର୍ୱକମ୍ ॥ ୩୮॥

ପ୍ରଦାୟ ଚୋଦକଂ ତସ୍ମୈ ମୁର୍ଧ୍ନା ଚୈନଂ ପ୍ରଣମ୍ୟ ଚ ।

ତାଃ ସ୍ତ୍ରିୟୋଽନୁନୟାମାସ ସାନ୍ତ୍ୱମୁକ୍ତ୍ୱା ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୩୯॥

ଗମ୍ୟତାମିତି ତାଃ ସର୍ୱା ବିବିଶୁର୍ନଗରଂ ତଦା ।

ପ୍ରବିଷ୍ଟାସୁ ଚ ସର୍ୱାସୁ ରାକ୍ଷସୀଷୁ ବିଭୀଷଣଃ ॥ ୪୦॥

ରାମପାର୍ଶ୍ୱମୁପାଗତ୍ୟ ତଦାତିଷ୍ଠଦ୍ୱିନୀତବତ୍ ।

ରାମୋଽପି ସହ ସୈନ୍ୟେନ ସସୁଗ୍ରୀବଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ ୪୧॥

ହର୍ଷଂ ଲେଭେ ରିପୂନ୍ ହତ୍ୱା ଯଥା ବୃତ୍ରଂ ଶତକ୍ରତୁଃ ।

ମାତଲିଶ୍ଚ ତଦା ରାମଂ ପରିକ୍ରମ୍ୟାଭିବନ୍ଦ୍ୟ ଚ ॥ ୪୨॥

ଅନୁଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ରାମେଣ ଯୟୌ ସ୍ୱର୍ଗଂ ବିହାୟସା ।

ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚେଦମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୪୩॥

ବିଭୀଷଣାୟ ମେ ଲଙ୍କାରାଜ୍ୟଂ ଦତ୍ତଂ ପୁରୈବ ହି ।

ଇଦାନୀମପି ଗତ୍ୱା ତ୍ୱଂ ଲଙ୍କାମଧ୍ୟେ ବିଭୀଷଣମ୍ ॥ ୪୪॥

ଅଭିଷେଚୟ ବିପ୍ରୈଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରବଦ୍ୱିଧିପୂର୍ୱକମ୍ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତୂର୍ଣଂ ଜଗାମ ସହ ବାନରୈଃ ॥ ୪୫॥

ଲଙ୍କାଂ ସୁବର୍ଣକଲଶୈଃ ସମୁଦ୍ରଜଲସଂୟୁତୈଃ ।

ଅଭିଷେକଂ ଶୁଭଂ ଚକ୍ରେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ଧୀମତଃ ॥ ୪୬॥

ତତଃ ପୌରଜନୈଃ ସାର୍ଧଂ ନାନୋପାୟନପାଣିଭିଃ ।

ବିଭୀଷଣଃ ସସୌମିତ୍ରିରୁପାୟନପୁରସ୍କୃତଃ ॥ ୪୭॥

ଦଣ୍ଡପ୍ରଣାମମକରୋଦ୍ରାମସ୍ୟାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ ।

ରାମୋ ବିଭୀଷଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ପ୍ରାପ୍ତରାଜ୍ୟଂ ମୁଦାନ୍ୱିତଃ ॥ ୪୮॥

କୃତକୃତ୍ୟମିବାତ୍ମାନମମନ୍ୟତ ସହାନୁଜଃ ।

ସୁଗ୍ରୀବଂ ଚ ସମାଲିଙ୍ଗ୍ୟ ରାମୋ ବାକ୍ୟମଥାବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୪୯॥

ସହାୟେନ ତ୍ୱୟା ବୀର ଜିତୋ ମେ ରାବଣୋ ମହାନ୍ ।

ବିଭୀଷଣୋଽପି ଲଙ୍କାୟାମଭିଷିକ୍ତୋ ମୟାନଘ ॥ ୫୦॥

ତତଃ ପ୍ରାହ ହନୂମନ୍ତଂ ପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥଂ ବିନୟାନ୍ୱିତମ୍ ।

ବିଭୀଷଣସ୍ୟାନୁମତେର୍ଗଚ୍ଛ ତ୍ୱଂ ରାବଣାଲୟମ୍ ॥ ୫୧॥

ଜାନକ୍ୟୈ ସର୍ୱମାଖ୍ୟାହି ରାବଣସ୍ୟ ବଧାଦିକମ୍ ।

ଜାନକ୍ୟାଃ ପ୍ରତିବାକ୍ୟଂ ମେ ଶୀଘ୍ରମେବ ନିବେଦୟ ॥ ୫୨॥

ଏବମାଜ୍ଞାପିତୋ ଧୀମାନ୍ ରାମେଣ ପବନାତ୍ମଜଃ ।

ପ୍ରବିବେଶ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ପୂଜ୍ୟମାନୋ ନିଶାଚରୈଃ ॥ ୫୩॥

ପ୍ରବିଶ୍ୟ ରାବଣଗୃହଂ ଶିଂଶପାମୂଲମାଶ୍ରିତାମ୍ ।

ଦଦର୍ଶ ଜାନକୀଂ ତତ୍ର କୃଶାଂ ଦୀନାମନିନ୍ଦିତାମ୍ ॥ ୫୪॥

ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ପରିବୃତାଂ ଧ୍ୟାୟନ୍ତୀଂ ରାମମେବ ହି ।

ବିନୟାବନତୋ ଭୂତ୍ୱା ପ୍ରଣମ୍ୟ ପବନାତ୍ମଜଃ ॥ ୫୫॥

କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ୱା ପ୍ରହ୍ୱୋ ଭକ୍ତ୍ୟାଽଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତଃ ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଜାନକୀ ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ଥିତ୍ୱା ପୂର୍ୱସ୍ମୃତିଂ ଯୟୌ ॥ ୫୬॥

ଜ୍ଞାତ୍ୱା ତଂ ରାମଦୂତଂ ସା ହର୍ଷାତ୍ସୌମ୍ୟମୁଖୀ ବଭୌ ।

ସ ତାଂ ସୌମ୍ୟମୁଖୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ତସ୍ୟୈ ପବନନନ୍ଦନଃ ।

ରାମସ୍ୟ ଭାଷିତଂ ସର୍ୱମାଖ୍ୟାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ ୫୭॥

ଦେବି ରାମଃ ସସୁଗ୍ରୀବୋ ବିଭୀଷଣସହାୟବାନ୍ ।

କୁଶଲୀ ବାନରାଣାଂ ଚ ସୈନ୍ୟୈଶ୍ଚ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ ୫୮॥

ରାବଣଂ ସସୁତଂ ହତ୍ୱା ସବଲଂ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ।

ତ୍ୱାମାହ କୁଶଲଂ ରାମୋ ରାଜ୍ୟେ କୃତ୍ୱା ବିଭୀଷଣମ୍ ॥ ୫୯॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରିୟଂ ବାକ୍ୟଂ ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦୟା ଗିରା ।

କିଂ ତେ ପ୍ରିୟଂ କରୋମ୍ୟଦ୍ୟ ନ ପଶ୍ୟାମି ଜଗତ୍ତ୍ରୟେ ॥ ୬୦॥

ସମଂ ତେ ପ୍ରିୟବାକ୍ୟସ୍ୟ ରତ୍ନାନ୍ୟାଭରଣାନି ଚ ।

ଏବମୁକ୍ତସ୍ତୁ ବୈଦେହ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟୁବାଚ ପ୍ଲବଙ୍ଗମଃ ॥ ୬୧॥

ରତ୍ନୌଘାଦ୍ୱିବିଧାଦ୍ୱାପି ଦେବରାଜ୍ୟାଦ୍ୱିଶିଷ୍ୟତେ ।

ହତଶତ୍ରୁଂ ବିଜୟିନଂ ରାମଂ ପଶ୍ୟାମି ସୁସ୍ଥିରମ୍ ॥ ୬୨॥

ତସ୍ୟ ତଦ୍ୱଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ମୈଥିଲୀ ପ୍ରାହ ମାରୁତିମ୍ ।

ସର୍ୱେ ସୌମ୍ୟା ଗୁଣା ସୌମ୍ୟ ତ୍ୱୟ୍ୟେବ ପରିନିଷ୍ଠିତାଃ  ॥ ୬୩॥

ରାମଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି ଶୀଘ୍ରଂ ମାମାଜ୍ଞାପୟତୁ ରାଘବଃ ।

ତଥେତି ତାଂ ନମସ୍କୃତ୍ୟ ଯୟୌ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରଘୂତ୍ତମମ୍ ॥ ୬୪॥

ଜାନକ୍ୟା ଭାଷିତଂ ସର୍ୱଂ ରାମସ୍ୟାଗ୍ରେ ନ୍ୟବେଦୟତ୍ ।

ଯନ୍ନିମିତ୍ତୋଽୟମାରମ୍ଭଃ କର୍ମଣାଂ ଚ ଫଲୋଦୟଃ ॥ ୬୫॥

ତାଂ ଦେବୀଂ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ମୈଥିଲୀମ୍ ।

ଏବମୁକ୍ତୋ ହନୁମତା ରାମୋ ଜ୍ଞାନବତାଂ ବରଃ ॥ ୬୬॥

ମାୟାସୀତାଂ ପରିତ୍ୟକ୍ତୁଂ ଜାନକୀମନଲେ ସ୍ଥିତାମ୍ ।

ଆଦାତୁଂ ମନସା ଧ୍ୟାତ୍ୱା ରାମଃ ପ୍ରାହ ବିଭୀଷଣମ୍ ॥ ୬୭॥

ଗଚ୍ଛ ରାଜନ୍ ଜନକଜାମାନୟାଶୁ ମମାନ୍ତିକମ୍ ।

ସ୍ନାତାଂ ବିରଜବସ୍ତ୍ରାଢ୍ୟାଂ ସର୍ୱାଭରଣଭୂଷିତାମ୍ ॥ ୬୮॥

ବିଭୀଷଣୋଽପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ୱା ଜଗାମ ସହମାରୁତିଃ ।

ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ସୁବୃଦ୍ଧାଭିଃ ସ୍ନାପୟିତ୍ୱା ତୁ ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ ୬୯॥

ସର୍ୱାଭରଣସମ୍ପନ୍ନାମାରୋପ୍ୟ ଶିବିକୋତ୍ତମେ ।

ଯାଷ୍ଟୀକୈର୍ବହୁଭିର୍ଗୁପ୍ତାଂ କଞ୍ଚୁକୋଷ୍ଣୀଷିଭିଃ ଶୁଭାମ୍ ॥ ୭୦॥

ତାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତାଃ ସର୍ୱେ ବାନରା ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ।

ତାନ୍ ବାରୟନ୍ତୋ ବହବଃ ସର୍ୱତୋ ବେତ୍ରପାଣୟଃ ॥ ୭୧॥

କୋଲାହଲଂ ପ୍ରକୁର୍ୱନ୍ତୋ ରାମପାର୍ଶ୍ୱମୁପାୟଯୁଃ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ତାଂ ଶିବିକାରୂଢାଂ ଦୂରାଦଥ ରଘୂତ୍ତମଃ ॥ ୭୨॥

ବିଭୀଷଣ କିମର୍ଥଂ ତେ ବାନରାନ୍ ବାରୟନ୍ତି ହି ।

ପଶ୍ୟନ୍ତୁ ବାନରାଃ ସର୍ୱେ ମୈଥିଲୀଂ ମାତରଂ ଯଥା ॥ ୭୩॥

ପାଦଚାରେଣ ସାଽଽୟାତୁ ଜାନକୀ ମମ ସନ୍ନିଧିମ୍ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତଦ୍ରାମବଚନଂ ଶିବିକାଦବରୁହ୍ୟ ସା ॥ ୭୪॥

ପାଦଚାରେଣ ଶନକୈରାଗତା ରାମସନ୍ନିଧିମ୍ ।

ରାମୋଽପି ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ତାଂ ମାୟାସୀତାଂ କାର୍ୟାର୍ଥନିର୍ମିତାମ୍ ॥ ୭୫॥

ଅବାଚ୍ୟବାଦାନ୍ ବହୁଶଃ ପ୍ରାହ ତାଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।

ଅମୃଷ୍ୟମାଣା ସା ସୀତା ବଚନଂ ରାଘବୋଦିତମ୍ ॥ ୭୬॥

ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ପ୍ରାହ ମେ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରଜ୍ୱାଲୟ ହୁତାଶନମ୍ ।

ବିଶ୍ୱାସାର୍ଥଂ ହି ରାମସ୍ୟ ଲୋକାନାଂ ପ୍ରତ୍ୟଯାୟ ଚ ॥ ୭୭॥

ରାଘବସ୍ୟ ମତଂ ଜ୍ଞାତ୍ୱା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପି ତଦୈବ ହି ।

ମହାକାଷ୍ଠଚୟଂ କୃତ୍ୱା ଜ୍ୱାଲୟିତ୍ୱା ହୁତାଶନମ୍ ॥ ୭୮॥

ରାମପାର୍ଶ୍ୱମୁପାଗମ୍ୟ ତସ୍ଥୌ ତୂଷ୍ଣୀମରିନ୍ଦମଃ ।

ତତଃ ସୀତା ପରିକ୍ରମ୍ୟ ରାଘବଂ ଭକ୍ତିସଂୟୁତା ॥ ୭୯॥

ପଶ୍ୟତାଂ ସର୍ୱଲୋକାନାଂ ଦେବରାକ୍ଷସୟୋଷିତାମ୍ ।

ପ୍ରଣମ୍ୟ ଦେବତାଭ୍ୟଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ୟଶ୍ଚ ମୈଥିଲୀ ॥ ୮୦॥

ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଚେଦମୁବାଚାଗ୍ନିସମୀପଗା ।

ଯଥା ମେ ହୃଦୟଂ ନିତ୍ୟଂ ନାପସର୍ପତି ରାଘବାତ୍ ॥ ୮୧॥

ତଥା ଲୋକସ୍ୟ ସାକ୍ଷୀ ମାଂ ସର୍ୱତଃ ପାତୁ ପାବକଃ ।

ଏବମୁକ୍ତ୍ୱା ତଦା ସୀତା ପରିକ୍ରମ୍ୟ ହୁତାଶନମ୍ ॥ ୮୨॥

ବିବେଶ ଜ୍ୱଲନଂ ଦୀପ୍ତଂ ନିର୍ଭୟେନ ହୃଦା ସତୀ ॥ ୮୩॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ତତୋ ଭୂତଗଣାଃ ସସିଦ୍ଧାଃ

       ସୀତାଂ ମହାବହ୍ନିଗତାଂ ଭୃଶାର୍ତାଃ ।

ପରସ୍ପରଂ ପ୍ରାହୁରହୋ ସ ସୀତାଂ

       ରାମଃ ଶ୍ରିୟଂ ସ୍ୱାଂ କଥମତ୍ୟଜଜ୍ଜ୍ଞଃ ॥ ୮୪॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ଦ୍ୱାଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୧୨॥

॥ତ୍ରୟୋଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ତତଃ ଶକ୍ରଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯମଶ୍ଚ ବରୁଣସ୍ତଥା ।

କୁବେରଶ୍ଚ ମହାତେଜାଃ ପିନାକୀ ବୃଷବାହନଃ ॥ ୧॥

ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମବିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମୁନିଭିଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣୈଃ ।

ଋଷୟଃ ପିତରଃ ସାଧ୍ୟା ଗନ୍ଧର୍ୱାପ୍ସରସୋରଗାଃ ॥ ୨॥

ଏତେ ଚାନ୍ୟେ ବିମାନାଗ୍ର୍ୟୈରାଜଗ୍ମୁର୍ୟତ୍ର ରାଘବଃ ।

ଅବ୍ରୁବନ୍ ପରମାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲୟଶ୍ଚ ତେ ॥ ୩॥

କର୍ତା ତ୍ୱଂ ସର୍ୱଲୋକାନାଂ ସାକ୍ଷୀ ବିଜ୍ଞାନବିଗ୍ରହଃ ।

ବସୂନାମଷ୍ଟମୋଽସି ତ୍ୱଂ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଶଙ୍କରୋ ଭବାନ୍ ॥ ୪॥

ଆଦିକର୍ତାସି ଲୋକାନାଂ ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ୱଂ ଚତୁରାନନଃ ।

ଅଶ୍ୱିନୌ ଘ୍ରାଣଭୂତୌ ତେ ଚକ୍ଷୁଷୀ ଚନ୍ଦ୍ରଭାସ୍କରୌ ॥ ୫॥

ଲୋକାନାମାଦିରନ୍ତୋଽସି ନିତ୍ୟ ଏକଃ ସଦୋଦିତଃ ।

ସଦା ଶୁଦ୍ଧଃ ସଦା ବୁଦ୍ଧଃ ସଦା ମୁକ୍ତୋଽଗୁଣୋଽଦ୍ୱୟଃ ॥ ୬॥

ତ୍ୱନ୍ମାୟାସମ୍ବୃତାନାଂ ତ୍ୱଂ ଭାସି ମାନୁଷବିଗ୍ରହଃ ।

ତ୍ୱନ୍ନାମ ସ୍ମରତାଂ ରାମ ସଦା ଭାସି ଚିଦାତ୍ମକଃ ॥ ୭॥

ରାବଣେନ ହୃତଂ ସ୍ଥାନମସ୍ମାକଂ ତେଜସା ସହ ।

ତ୍ୱୟାଦ୍ୟ ନିହତୋ ଦୁଷ୍ଟଃ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପଦଂ ସ୍ୱକମ୍ ॥ ୮॥

ଏବଂ ସ୍ତୁବତ୍ସୁ ଦେବେଷୁ ବ୍ରହ୍ମା ସାକ୍ଷାତ୍ପିତାମହଃ ।

ଅବ୍ରବୀତ୍ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ୱା ରାମଂ ସତ୍ୟପଥେ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୯॥

ବ୍ରହ୍ମୋବାଚ

ବନ୍ଦେ ଦେବଂ ବିଷ୍ଣୁମଶେଷସ୍ଥିତିହେତୁଂ

         ତ୍ୱାମଧ୍ୟାତ୍ମଜ୍ଞାନିଭିରନ୍ତର୍ହୃଦି ଭାବ୍ୟମ୍ ।

ହେୟାହେୟଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱବିହୀନଂ ପରମେକଂ

         ସତ୍ତାମାତ୍ରଂ ସର୍ୱହୃଦିସ୍ଥଂ ଦୃଶିରୂପମ୍ ॥ ୧୦॥

ପ୍ରାଣାପାନୌ ନିଶ୍ଚୟବୁଦ୍ଧ୍ୟା ହୃଦି ରୁଦ୍ଧ୍ୱା

         ଛିତ୍ୱା ସର୍ୱଂ ସଂଶୟବନ୍ଧଂ ବିଷୟୌଘାନ୍ ।

ପଶ୍ୟନ୍ତୀଶଂ ଯଂ ଗତମୋହା ଯତୟସ୍ତଂ

         ବନ୍ଦେ ରାମଂ ରତ୍ନକିରୀଟଂ ରବିଭାସମ୍ ॥ ୧୧॥

ମାୟାତୀତଂ ମାଧବମାଦ୍ୟଂ ଜଗଦାଦିଂ

         ମାନାତୀତଂ ମୋହବିନାଶଂ ମୁନିବନ୍ଦ୍ୟମ୍ ।

ଯୋଗିଧ୍ୟେୟଂ ଯୋଗବିଧାନଂ ପରିପୂର୍ଣଂ

         ବନ୍ଦେ ରାମଂ ରଞ୍ଜିତଲୋକଂ ରମଣୀୟମ୍ ॥ ୧୨॥

ଭାବାଭାବପ୍ରତ୍ୟଯହୀନଂ ଭବମୁଖ୍ୟୈଃ

         ଯୋଗାସକ୍ତୈରର୍ଚିତପାଦାମ୍ବୁଜୟୁଗ୍ମମ୍ ।

ନିତ୍ୟଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ବୁଦ୍ଧମନନ୍ତଂ ପ୍ରଣବାଖ୍ୟଂ

         ବନ୍ଦେ ରାମଂ ବୀରମଶେଷାସୁରଦାବମ୍ ॥ ୧୩॥

ତ୍ୱଂ ମେ ନାଥୋ ନାଥିତକାର୍ୟାଖିଲକାରୀ

         ମାନାତୀତୋ ମାଧବରୂପୋଽଖିଲଧାରୀ ।

ଭକ୍ତ୍ୟା ଗମ୍ୟୋ ଭାବିତରୂପୋ ଭବହାରୀ

         ଯୋଗାଭ୍ୟାସୈର୍ଭାବିତଚେତଃସହଚାରୀ ॥ ୧୪॥

ତ୍ୱାମାଦ୍ୟନ୍ତଂ ଲୋକତତୀନାଂ ପରମୀଶଂ

         ଲୋକାନାଂ ନୋ ଲୌକିକମାନୈରଧିଗମ୍ୟମ୍ ।

ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବସମେତୈର୍ଭଜନୀୟଂ

         ବନ୍ଦେ ରାମଂ ସୁନ୍ଦରମିନ୍ଦୀବରନୀଲମ୍ ॥ ୧୫॥

କୋ ବା ଜ୍ଞାତୁଂ ତ୍ୱାମତିମାନଂ ଗତମାନଂ

       ମାୟାସକ୍ତୋ ମାଧବ ଶକ୍ତୋ ମୁନିମାନ୍ୟମ୍ ।

ବୃନ୍ଦାରଣ୍ୟେ ବନ୍ଦିତବୃନ୍ଦାରକବୃନ୍ଦଂ

       ବନ୍ଦେ ରାମଂ ଭବମୁଖବନ୍ଦ୍ୟଂ ସୁଖକନ୍ଦମ୍ ॥ ୧୬॥

ନାନାଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ୱେଦକଦମ୍ବୈଃ ପ୍ରତିପାଦ୍ୟଂ

         ନିତ୍ୟାନନ୍ଦଂ ନିର୍ୱିଷୟଜ୍ଞାନମନାଦିମ୍ ।

ମତ୍ସେବାର୍ଥଂ ମାନୁଷଭାବଂ ପ୍ରତିପନ୍ନଂ

         ବନ୍ଦେ ରାମଂ ମରକତବର୍ଣଂ ମଥୁରେଶମ୍ ॥ ୧୭॥

ଶ୍ରଦ୍ଧାୟୁକ୍ତୋ ଯଃ ପଠତୀମଂ ସ୍ତବମାଦ୍ୟଂ

         ବ୍ରାହ୍ମଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନବିଧାନଂ ଭୁବି ମର୍ତ୍ୟଃ ।

ରାମଂ ଶ୍ୟାମଂ କାମିତକାମପ୍ରଦମୀଶଂ

         ଧ୍ୟାତ୍ୱା ଧ୍ୟାତା ପାତକଜାଲୈର୍ୱିଗତଃ ସ୍ୟାତ୍ ॥ ୧୮॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ସ୍ତୁତିଂ ଲୋକଗୁରୋର୍ୱିଭାବସୁଃ

         ସ୍ୱାଙ୍କେ ସମାଦାୟ ବିଦେହପୁତ୍ରିକାମ୍ ।

ବିଭ୍ରାଜମାନାଂ ବିମଲାରୁଣଦ୍ୟୁତିଂ

         ରକ୍ତାମ୍ବରାଂ ଦିବ୍ୟବିଭୂଷଣାନ୍ୱିତାମ୍ ॥ ୧୯॥

ପ୍ରୋବାଚ ସାକ୍ଷୀ ଜଗତାଂ ରଘୂତ୍ତମଂ

         ପ୍ରପନ୍ନସର୍ୱାର୍ତିହରଂ ହୁତାଶନଃ ।

ଗୃହାଣ ଦେବୀଂ ରଘୁନାଥ ଜାନକୀଂ

         ପୁରା ତ୍ୱୟା ମୟ୍ୟବରୋପିତାଂ ବନେ ॥ ୨୦॥

ବିଧାୟ ମାୟାଜନକାତ୍ମଜାଂ ହରେ

         ଦଶାନନପ୍ରାଣବିନାଶନାୟ ଚ ।

ହତୋ ଦଶାସ୍ୟଃ ସହ ପୁତ୍ରବାନ୍ଧବୈ-

         ର୍ନିରାକୃତୋଽନେନ ଭରୋ ଭୁବଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨୧॥

ତିରୋହିତା ସା ପ୍ରତିବିମ୍ବରୂପିଣୀ

         କୃତା ଯଦର୍ଥଂ କୃତକୃତ୍ୟତାଂ ଗତା ।

ତତୋଽତିହୃଷ୍ଟାଂ ପରିଗୃହ୍ୟ ଜାନକୀଂ

         ରାମଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରତିପୂଜ୍ୟ ପାବକମ୍ ॥ ୨୨॥

ସ୍ୱାଙ୍କେ ସମାବେଶ୍ୟ ସଦାଽନପାୟିନୀଂ

       ଶ୍ରିୟଂ ତ୍ରିଲୋକୀଜନନୀଂ ଶ୍ରିୟଃ ପତିଃ ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱାଥ ରାମଂ ଜନକାତ୍ମଜାୟୁତଂ

       ଶ୍ରିୟା ସ୍ଫୁରନ୍ତଂ ସୁରନାୟକୋ ମୁଦା ।

ଭକ୍ତ୍ୟା ଗିରା ଗଦ୍ଗଦୟା ସମେତ୍ୟ

         କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ସ୍ତୋତୁମଥୋପଚକ୍ରମେ ॥ ୨୩॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଉବାଚ ।

ଭଜେଽହଂ ସଦା ରାମମିନ୍ଦୀବରାଭଂ

        ଭବାରଣ୍ୟଦାବାନଲାଭାଭିଧାନମ୍ ।

ଭବାନୀହୃଦା ଭାବିତାନନ୍ଦରୂପଂ

         ଭବାଭାବହେତୁଂ ଭବାଦିପ୍ରପନ୍ନମ୍ ॥ ୨୪॥

ସୁରାନୀକଦୁଃଖୌଘନାଶୈକହେତୁଂ

         ନରାକାରଦେହଂ ନିରାକାରମୀଡ୍ୟମ୍ ।

ପରେଶଂ ପରାନନ୍ଦରୂପଂ ବରେଣ୍ୟଂ

         ହରିଂ ରାମମୀଶଂ ଭଜେ ଭାରନାଶମ୍ ॥ ୨୫॥

ପ୍ରପନ୍ନାଖିଲାନନ୍ଦଦୋହଂ ପ୍ରପନ୍ନଂ

       ପ୍ରପନ୍ନାର୍ତିନିଃଶେଷନାଶାଭିଧାନମ୍ ।

ତପୋୟୋଗୟୋଗୀଶଭାବାଭିଭାବ୍ୟଂ

         କପୀଶାଦିମିତ୍ରଂ ଭଜେ ରାମମିତ୍ରମ୍ ॥ ୨୬॥

ସଦା ଭୋଗଭାଜାଂ ସୁଦୂରେ ବିଭାନ୍ତଂ

       ସଦା ଯୋଗଭାଜାମଦୂରେ ବିଭାନ୍ତମ୍ ।

ଚିଦାନନ୍ଦକନ୍ଦଂ ସଦା ରାଘବେଶଂ

         ବିଦେହାତ୍ମଜାନନ୍ଦରୂପଂ ପ୍ରପଦ୍ୟେ ॥ ୨୭॥

ମହାୟୋଗମାୟାବିଶେଷାନୁୟୁକ୍ତୋ

         ବିଭାସୀଶ ଲୀଲାନରାକାରବୃତ୍ତିଃ ।

ତ୍ୱଦାନନ୍ଦଲୀଲାକଥାପୂର୍ଣକର୍ଣାଃ

         ସଦାନନ୍ଦରୂପା ଭବନ୍ତୀହ ଲୋକେ ॥ ୨୮॥

ଅହଂ ମାନପାନାଭିମତ୍ତପ୍ରମତ୍ତୋ

         ନ ବେଦାଖିଲେଶାଭିମାନାଭିମାନଃ ।

ଇଦାନୀଂ ଭବତ୍ପାଦପଦ୍ମପ୍ରସାଦାତ୍

         ତ୍ରିଲୋକାଧିପତ୍ୟାଭିମାନୋ ବିନଷ୍ଟଃ ॥ ୨୯॥

ସ୍ଫୁରଦ୍ରତ୍ନକେୟୂରହାରାଭିରାମଂ

         ଧରାଭାରଭୂତାସୁରାନୀକଦାବମ୍ ।

ଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରବକ୍ତ୍ରଂ ଲସତ୍ପଦ୍ମନେତ୍ରଂ

         ଦୁରାବାରପାରଂ ଭଜେ ରାଘବେଶମ୍ ॥ ୩୦॥

ସୁରାଧୀଶନୀଲାଭ୍ରନୀଲାଙ୍ଗକାନ୍ତିଂ

       ବିରାଧାଦିରକ୍ଷୋବଧାଲ୍ଲୋକଶାନ୍ତିମ୍ ।

କିରୀଟାଦିଶୋଭଂ ପୁରାରାତିଲାଭଂ

         ଭଜେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଂ ରଘୂଣାମଧୀଶମ୍ ॥ ୩୧॥

ଲସଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରକୋଟିପ୍ରକାଶାଦିପୀଠେ

         ସମାସୀନମଙ୍କେ ସମାଧାୟ ସୀତାମ୍ ।

ସ୍ଫୁରଦ୍ଧେମବର୍ଣାଂ ତଡିତ୍ପୁଞ୍ଜଭାସାଂ

         ଭଜେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଂ ନିବୃତ୍ତାର୍ତିତନ୍ଦ୍ରମ୍ ॥ ୩୨॥

ତତଃ ପ୍ରୋବାଚ ଭଗବାନ୍ ଭବାନ୍ୟା ସହିତୋ ଭବଃ ।

ରାମଂ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଂ ବିମାନସ୍ଥୋ ନଭଃସ୍ଥଲେ ॥ ୩୩॥

ଆଗମିଷ୍ୟାମ୍ୟଯୋଧ୍ୟାୟାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ୱାଂ ରାଜ୍ୟସତ୍କୃତମ୍ ।

ଇଦାନୀଂ ପଶ୍ୟ ପିତରମସ୍ୟ ଦେହସ୍ୟ ରାଘବ ॥ ୩୪॥

ତତୋଽପଶ୍ୟଦ୍ୱିମାନସ୍ଥଂ ରାମୋ ଦଶରଥଂ ପୁରଃ ।

ନନାମ ଶିରସା ପାଦୌ ମୁଦା ଭକ୍ତ୍ୟା ସହାନୁଜଃ ॥ ୩୫॥

ଆଲିଙ୍ଗ୍ୟ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ୟବଘ୍ରାୟ ରାମଂ ଦଶରଥୋଽବ୍ରବୀତ୍ ।

ତାରିତୋଽସ୍ମି ତ୍ୱୟା ବତ୍ସ ସଂସାରାଦ୍ଦୁଃଖସାଗରାତ୍ ॥ ୩୬॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ପୁନରାଲିଙ୍ଗ୍ୟ ଯୟୌ ରାମେଣ ପୂଜିତଃ ।

ରାମୋଽପି ଦେବରାଜଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ପ୍ରାହ କୃତାଞ୍ଜଲିମ୍ ॥ ୩୭॥

ମତ୍କୃତେ ନିହତାନ୍ ସଙ୍ଖ୍ୟେ ବାନରାନ୍ ପତିତାନ୍ ଭୁବି ।

ଜୀବୟାଶୁ ସୁଧାବୃଷ୍ଟ୍ୟା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ମମାଜ୍ଞୟା ॥ ୩୮॥

ତଥେତ୍ୟମୃତବୃଷ୍ଟ୍ୟା ତାନ୍ ଜୀବୟାମାସ ବାନରାନ୍ ।

ଯେ ଯେ ମୃତା ମୃଧେ ପୂର୍ୱଂ ତେ ତେ ସୁପ୍ତୋତ୍ଥିତା ଇବ ।

ପୂର୍ୱବଦ୍ବଲିନୋ ହୃଷ୍ଟା ରାମପାର୍ଶ୍ୱମୁପାୟଯୁଃ ॥ ୩୯॥

ନୋତ୍ଥିତା ରାକ୍ଷସାସ୍ତତ୍ର ପୀୟୂଷସ୍ପର୍ଶନାଦପି ।

ବିଭୀଷଣସ୍ତୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂ ପ୍ରଣିପତ୍ୟାବ୍ରବୀଦ୍ୱଚଃ ॥ ୪୦॥

ଦେବ ମାମନୁଗୃହ୍ଣୀଷ୍ୱ ମୟି ଭକ୍ତିର୍ୟଦା ତବ ।

ମଙ୍ଗଲସ୍ନାନମଦ୍ୟ ତ୍ୱଂ କୁରୁ ସୀତାସମନ୍ୱିତଃ ॥ ୪୧॥

ଅଲଙ୍କୃତ୍ୟ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଶ୍ୱୋ ଗମିଷ୍ୟାମହେ ବୟମ୍ ।

ବିଭୀଷଣବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୁବାଚ ରଘୂତ୍ତମଃ ॥ ୪୨॥

ସୁକୁମାରୋଽତିଭକ୍ତୋ ମେ ଭରତୋ ମାମବେକ୍ଷତେ ।

ଜଟାବଲ୍କଲଧାରୀ ସ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମସମାହିତଃ ॥ ୪୩॥

କଥଂ ତେନ ବିନା ସ୍ନାନମଲଙ୍କାରାଦିକଂ ମମ ।

ଅତଃ ସୁଗ୍ରୀବମୁଖ୍ୟାଂସ୍ତ୍ୱଂ ପୂଜୟାଶୁ ବିଶେଷତଃ ॥ ୪୪॥

ପୂଜିତେଷୁ କପୀନ୍ଦ୍ରେଷୁ ପୂଜିତୋଽହଂ ନ ସଂଶୟଃ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତୋ ରାଘବେଣାଶୁ ସ୍ୱର୍ଣରତ୍ନାମ୍ବରାଣି ଚ ॥ ୪୫॥

ବବର୍ଷ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଥାକାମଂ ଯଥାରୁଚି ।

ତତସ୍ତାନ୍ ପୂଜିତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାମୋ ରତ୍ନୈଶ୍ଚ ଯୂଥପାନ୍ ॥ ୪୬॥

ଅଭିନନ୍ଦ୍ୟ ଯଥାନ୍ୟାୟଂ ବିସସର୍ଜ ହରୀଶ୍ୱରାନ୍ ।

ବିଭୀଷଣସମାନୀତଂ ପୁଷ୍ପକଂ ସୂର୍ୟବର୍ଚସମ୍ ॥ ୪୭॥

ଆରୁରୋହ ତତୋ ରାମସ୍ତଦ୍ୱିମାନମନୁତ୍ତମମ୍ ।

ଅଙ୍କେ ନିଧାୟ ବୈଦେହୀଂ ଲଜ୍ଜମାନାଂ ଯଶସ୍ୱିନୀମ୍ ॥ ୪୮॥

ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ବିକ୍ରାନ୍ତେନ ଧନୁଷ୍ମତା ।

ଅବ୍ରବୀଚ୍ଚ ବିମାନସ୍ଥଃ ଶ୍ରୀରାମଃ  ସର୍ୱବାନରାନ୍ ॥ ୪୯॥

ସୁଗ୍ରୀବଂ ହରିରାଜଂ ଚ ଅଙ୍ଗଦଂ ଚ ବିଭୀଷଣମ୍ ।

ମିତ୍ରକାର୍ୟଂ କୃତଂ ସର୍ୱଂ ଭବଦ୍ଭିଃ ସହ ବାନରୈଃ ॥ ୫୦॥

ଅନୁଜ୍ଞାତା ମୟା ସର୍ୱେ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହଥ ।

ସୁଗ୍ରୀବ ପ୍ରତିୟାହ୍ୟାଶୁ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ସର୍ୱସୈନିକୈଃ ॥ ୫୧॥

ସ୍ୱରାଜ୍ୟେ ବସ ଲଙ୍କାୟାଂ ମମ ଭକ୍ତୋ ବିଭୀଷଣ ।

ନ ତ୍ୱାଂ ଧର୍ଷୟିତୁଂ ଶକ୍ତାଃ ସେନ୍ଦ୍ରା ଅପି ଦିବୌକସଃ ॥ ୫୨॥

ଅୟୋଧ୍ୟାଂ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ରାଜଧାନୀଂ ପିତୁର୍ମମ ।

ଏବମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ରାମେଣ ବାନରାସ୍ତେ ମହାବଲାଃ ॥ ୫୩॥

ଊଚୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲୟଃ ସର୍ୱେ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ବିଭୀଷଣଃ ।

ଅୟୋଧ୍ୟାଂ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛାମସ୍ତ୍ୱୟା ସହ ରଘୂତ୍ତମ ॥ ୫୪॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ତ୍ୱାମଭିଷିକ୍ତଂ ତୁ କୌସଲ୍ୟାମଭିବାଦ୍ୟ ଚ ।

ପଶ୍ଚାଦ୍ୱୃଣୀମହେ ରାଜ୍ୟମନୁଜ୍ଞାଂ ଦେହି ନଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୫୫॥

ରାମସ୍ତଥେତି ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରୈଃ ସବିଭୀଷଣଃ ।

ପୁଷ୍ପକଂ ସହନୂମାଂଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରମାରୋହ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ ॥ ୫୬॥

ତତସ୍ତୁ ପୁଷ୍ପକଂ ଦିବ୍ୟଂ ସୁଗ୍ରୀବଃ ସହ ସେନୟା ।

ବିଭୀଷଣଶ୍ଚ ସାମାତ୍ୟଃ ସର୍ୱେ ଚାରୁରୁହୁର୍ଦ୍ରୁତମ୍ ॥ ୫୭॥

ତେଷ୍ୱାରୂଢେଷୁ ସର୍ୱେଷୁ କୌବେରଂ ପରମାସନମ୍ ।

ରାଘବେଣାଭ୍ୟନୁଜ୍ଞାତମୁତ୍ପପାତ ବିହାୟସା ॥ ୫୮॥

ବଭୌ ତେନ ବିମାନେନ ହଂସୟୁକ୍ତେନ ଭାସ୍ୱତା ।

ପ୍ରହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ତଦା ରାମଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖ ଇବାପରଃ ॥ ୫୯॥

ତତୋ ବଭୌ ଭାସ୍କରବିମ୍ବତୁଲ୍ୟଂ

       କୁବେରୟାନଂ ତପସାନୁଲବ୍ଧମ୍ ।

ରାମେଣ ଶୋଭାଂ ନିତରାଂ ପ୍ରପେଦେ

       ସୀତାସମେତେନ ସହାନୁଜେନ ॥ ୬୦॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ତ୍ରୟୋଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୧୩॥

॥ଚତୁର୍ଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ପାତୟିତ୍ୱା ତତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ ସର୍ୱତୋ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।

ଅବ୍ରବୀନ୍ମୈଥିଲୀଂ ସୀତାଂ ରାମଃ ଶଶିନିଭାନନାମ୍ ॥ ୧॥

ତ୍ରିକୂଟଶିଖରାଗ୍ରସ୍ଥାଂ ପଶ୍ୟ ଲଙ୍କାଂ ମହାପ୍ରଭାମ୍ ।

ଏତାଂ ରଣଭୁବଂ ପଶ୍ୟ ମାଂସକର୍ଦମପଙ୍କିଲାମ୍ ॥ ୨॥

ଅସୁରାଣାଂ ପ୍ଲବଙ୍ଗାନାମତ୍ର ବୈଶସନଂ ମହତ୍ ।

ଅତ୍ର ମେ ନିହତଃ ଶେତେ ରାବଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱରଃ ॥ ୩॥

କୁମ୍ଭକର୍ଣେନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ମୁଖ୍ୟାଃ ସର୍ୱେ ଚାତ୍ର ନିପାତିତାଃ ।

ଏଷ ସେତୁର୍ମୟା ବଦ୍ଧଃ ସାଗରେ ସଲିଲାଶୟେ ॥ ୪॥

ଏତଚ୍ଚ ଦୃଶ୍ୟତେ ତୀର୍ଥଂ ସାଗରସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।

ସେତୁବନ୍ଧମିତି ଖ୍ୟାତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟେନ ଚ ପୂଜିତମ୍ ॥ ୫॥

ଏତତ୍ପବିତ୍ରଂ ପରମଂ ଦର୍ଶନାତ୍ପାତକାପହମ୍ ।

ଅତ୍ର ରାମେଶ୍ୱରୋ ଦେବୋ ମୟା ଶମ୍ଭୁଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ॥ ୬॥

ଅତ୍ର ମାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚ ବିଭୀଷଣଃ ।

ଏଷା ସୁଗ୍ରୀବନଗରୀ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଚିତ୍ରକାନନା ॥ ୭॥

ତତ୍ର ରାମାଜ୍ଞୟା ତାରାପ୍ରମୁଖା ହରିୟୋଷିତଃ ।

ଆନୟାମାସ ସୁଗ୍ରୀବଃ ସୀତାୟାଃ ପ୍ରିୟକାମ୍ୟଯା ॥ ୮॥

ତାଭିଃ ସହୋତ୍ଥିତଂ ଶୀଘ୍ରଂ ବିମାନଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ରାଘବଃ ।

ପ୍ରାହ ଚାଦ୍ରିମୃଷ୍ୟମୂକଂ ପଶ୍ୟ ବାଲ୍ୟତ୍ର ମେ ହତଃ ॥ ୯॥

ଏଷା ପଞ୍ଚବଟୀ ନାମ ରାକ୍ଷସା ଯତ୍ର ମେ ହତାଃ ।

ଅଗସ୍ତ୍ୟସ୍ୟ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ୟ ପଶ୍ୟାଶ୍ରମପଦେ ଶୁଭେ ॥ ୧୦॥

ଏତେ ତେ ତାପସାଃ ସର୍ୱେ ଦୃଶ୍ୟନ୍ତେ ବରବର୍ଣିନି ।

ଅସୌ ଶୈଲବରୋ ଦେବି ଚିତ୍ରକୂଟଃ ପ୍ରକାଶତେ ॥ ୧୧॥

ଅତ୍ର ମାଂ କୈକୟୀପୁତ୍ରଃ ପ୍ରସାଦୟିତୁମାଗତଃ ।

ଭରଦ୍ୱାଜାଶ୍ରମଂ ପଶ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟତେ ଯମୁନାତଟେ ॥ ୧୨॥

ଏଷା ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ଦୃଶ୍ୟତେ ଲୋକପାବନୀ ।

ଏଷା ସା ଦୃଶ୍ୟତେ ସୀତେ ସରୟୂୟୂପମାଲିନୀ ॥ ୧୩॥

ଏଷା ସା ଦୃଶ୍ୟତେଽୟୋଧ୍ୟା ପ୍ରଣାମଂ କୁରୁ ଭାମିନି ।

ଏବଂ କ୍ରମେଣ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭରଦ୍ୱାଜାଶ୍ରମଂ ହରିଃ ॥ ୧୪॥

ପୂର୍ଣେ ଚତୁର୍ଦଶେ ବର୍ଷେ ପଞ୍ଚମ୍ୟାଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।

ଭରଦ୍ୱାଜଂ ମୁନିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ବବନ୍ଦେ ସାନୁଜଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୧୫॥

ପପ୍ରଚ୍ଛ ମୁନିମାସୀନଂ ବିନୟେନ ରଘୂତ୍ତମଃ ।

ଶୃଣୋଷି କଚ୍ଚିଦ୍ଭରତଃ କୁଶଲ୍ୟାସ୍ତେ ସହାନୁଜଃ ॥ ୧୬॥

ସୁଭିକ୍ଷା ବର୍ତତେଽୟୋଧ୍ୟା ଜୀବନ୍ତି ଚ ହି ମାତରଃ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ରାମସ୍ୟ ବଚନଂ ଭରଦ୍ୱାଜଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଧୀଃ ॥ ୧୭॥

ପ୍ରାହ ସର୍ୱେ କୁଶଲିନୋ ଭରତସ୍ତୁ ମହାମନାଃ ।

ଫଲମୂଲକୃତାହାରୋ ଜଟାବଲ୍କଲଧାରକଃ ॥ ୧୮॥

ପାଦୁକେ ସକଲଂ ନ୍ୟସ୍ୟ ରାଜ୍ୟଂ ତ୍ୱାଂ ସୁପ୍ରତୀକ୍ଷତେ ।

ଯଦ୍ୟତ୍କୃତଂ ତ୍ୱୟା କର୍ମ ଦଣ୍ଡକେ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ ୧୯॥

ରାକ୍ଷସାନାଂ ବିନାଶଂ ଚ ସୀତାହରଣପୂର୍ୱକମ୍ ।

ସର୍ୱଂ ଜ୍ଞାତଂ ମୟା ରାମ ତପସା ତେ ପ୍ରସାଦତଃ ॥ ୨୦॥

ତ୍ୱଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରମଂ ସାକ୍ଷାଦାଦିମଧ୍ୟାନ୍ତବର୍ଜିତଃ ।

ତ୍ୱମଗ୍ରେ ସଲିଲଂ ସୃଷ୍ଟ୍ୱା ତତ୍ର ସୁପ୍ତୋଽସି ଭୂତକୃତ୍ ॥ ୨୧॥

ନାରାୟଣୋଽସି ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ୍ନରାଣାମନ୍ତରାତ୍ମକଃ ।

ତ୍ୱନ୍ନାଭିକମଲୋତ୍ପନ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ॥ ୨୨॥

ଅତସ୍ତ୍ୱଂ ଜଗତାମୀଶଃ ସର୍ୱଲୋକନମସ୍କୃତଃ ।

ତ୍ୱଂ ବିଷ୍ଣୁର୍ଜାନକୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ଶେଷୋଽୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଭିଧଃ ॥ ୨୩॥

ଆତ୍ମନା ସୃଜସୀଦଂ ତ୍ୱମାତ୍ମନ୍ୟେବାତ୍ମମାୟଯା ।

ନ ସଜ୍ଜସେ ନଭୋବତ୍ତ୍ୱଂ ଚିଚ୍ଛକ୍ତ୍ୟା ସର୍ୱସାକ୍ଷିକଃ ॥ ୨୪॥

ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ତ୍ୱମେବ ରଘୁନନ୍ଦନ ।

ପୂର୍ଣୋଽପି ମୂଢଦୃଷ୍ଟୀନାଂ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଇବ ଲକ୍ଷ୍ୟସେ ॥ ୨୫॥

ଜଗତ୍ତ୍ୱଂ ଜଗଦାଧାରସ୍ତ୍ୱମେବ ପରିପାଲକଃ ।

ତ୍ୱମେବ ସର୍ୱଭୂତାନାଂ ଭୋକ୍ତା ଭୋଜ୍ୟଂ ଜଗତ୍ପତେ ॥ ୨୬॥

ଦୃଶ୍ୟତେ ଶ୍ରୂୟତେ ଯଦ୍ୟତ୍ସ୍ମର୍ୟତେ ବା ରଘୂତ୍ତମ ।

ତ୍ୱମେବ ସର୍ୱମଖିଲଂ ତ୍ୱଦ୍ୱିନାନ୍ୟନ୍ନ କିଞ୍ଚନ ॥ ୨୭॥

ମାୟା ସୃଜତି ଲୋକାଂଶ୍ଚ ସ୍ୱଗୁଣୈରହମାଦିଭିଃ ।

ତ୍ୱଚ୍ଛକ୍ତିପ୍ରେରିତା ରାମ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ୱୟ୍ୟୁପଚର୍ୟତେ ॥ ୨୮॥

ଯଥା ଚୁମ୍ବକସାନ୍ନିଧ୍ୟାଚ୍ଚଲନ୍ତ୍ୟେବାୟସାଦୟଃ ।

ଜଡାସ୍ତଥା ତ୍ୱୟା ଦୃଷ୍ଟା ମାୟା ସୃଜତି ବୈ ଜଗତ୍ ॥ ୨୯॥

ଦେହଦ୍ୱୟମଦେହସ୍ୟ ତବ ବିଶ୍ୱଂ ରିରକ୍ଷିଷୋଃ ।

ବିରାଟ୍ ସ୍ଥୂଲଂ ଶରୀରଂ ତେ ସୂତ୍ରଂ ସୂକ୍ଷ୍ମମୁଦାହୃତମ୍ ॥ ୩୦॥

ବିରାଜଃ ସମ୍ଭବନ୍ତ୍ୟେତେ ଅବତାରାଃ ସହସ୍ରଶଃ ।

କାର୍ୟାନ୍ତେ ପ୍ରବିଶନ୍ତ୍ୟେବ ବିରାଜଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ ୩୧॥

ଅବତାରକଥାଂ ଲୋକେ ଯେ ଗାୟନ୍ତି ଗୃଣନ୍ତି ଚ ।

ଅନନ୍ୟମନସୋ ମୁକ୍ତିସ୍ତେଷାମେବ ରଘୂତ୍ତମ ॥ ୩୨॥

ତ୍ୱଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା ଭୂମେର୍ଭାରହାରାୟ ରାଘବ ।

ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତପସା ତୁଷ୍ଟସ୍ତ୍ୱଂ ଜାତୋଽସି ରଘୋଃ କୁଲେ ॥ ୩୩॥

ଦେବକାର୍ୟମଶେଷେଣ କୃତଂ ତେ ରାମ ଦୁଷ୍କରମ୍ ।

ବହୁବର୍ଷସହସ୍ରାଣି ମାନୁଷଂ ଦେହମାଶ୍ରିତଃ ॥ ୩୪॥

କୁର୍ୱନ୍ ଦୁଷ୍କରକର୍ମାଣି ଲୋକଦ୍ୱୟହିତାୟ ଚ ।

ପାପହାରୀଣି ଭୁବନଂ ଯଶସା ପୂରୟିଷ୍ୟସି ॥ ୩୫॥

ପ୍ରାର୍ଥୟାମି ଜଗନ୍ନାଥ ପବିତ୍ରଂ କୁରୁ ମେ ଗୃହମ୍ ।

ସ୍ଥିତ୍ୱାଦ୍ୟ ଭୁକ୍ତ୍ୱା ସବଲଃ ଶ୍ୱୋ ଗମିଷ୍ୟସି ପତ୍ତନମ୍ ॥ ୩୬॥

ତଥେତି ରାଘବୋଽତିଷ୍ଠତ୍ତସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମ ଉତ୍ତମେ ।

ସସୈନ୍ୟଃ ପୂଜିତସ୍ତେନ ସୀତୟା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ॥ ୩୭॥

ତତୋ ରାମଶ୍ଚିନ୍ତୟିତ୍ୱା ମୁହୂର୍ତଂ ପ୍ରାହ ମାରୁତିମ୍ ।

ଇତୋ ଗଚ୍ଛ ହନୂମଂସ୍ତ୍ୱମୟୋଧ୍ୟାଂ ପ୍ରତି ସତ୍ୱରଃ ॥ ୩୮॥

ଜାନୀହି କୁଶଲୀ କଚ୍ଚିଜ୍ଜନୋ ନୃପତିମନ୍ଦିରେ ।

ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରଂ ଗତ୍ୱା ବ୍ରୂହି ମିତ୍ରଂ ଗୁହଂ ମମ ॥ ୩୯॥

ଜାନକୀଲକ୍ଷ୍ମଣୋପେତମାଗତଂ ମାଂ ନିବେଦୟ ।

ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ତତୋ ଗତ୍ୱା ଭ୍ରାତରଂ ଭରତଂ ମମ ॥ ୪୦॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ବ୍ରୂହି ସଭାର୍ୟସ୍ୟ ସଭ୍ରାତୁଃ କୁଶଲଂ ମମ ।

ସୀତାପହରଣାଦୀନି ରାବଣସ୍ୟ ବଧାଦିକମ୍ ॥ ୪୧॥

ବ୍ରୂହି କ୍ରମେଣ ମେ ଭ୍ରାତୁଃ ସର୍ୱଂ ତତ୍ର ବିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।

ହତ୍ୱା ଶତ୍ରୁଗଣାନ୍ ସର୍ୱାନ୍ ସଭାର୍ୟଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ ୪୨॥

ଉପୟାତି ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସହ ଋକ୍ଷହରୀଶ୍ୱରୈଃ ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ତତ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଭରତସ୍ୟ ବିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୪୩॥

ସର୍ୱଂ ଜ୍ଞାତ୍ୱା ପୁନଃ ଶୀଘ୍ରମାଗଚ୍ଛ ମମ ସନ୍ନିଧିମ୍ ।

ତଥେତି ହନୁମାଂସ୍ତତ୍ର ମାନୁଷଂ ବପୁରାସ୍ଥିତଃ ॥ ୪୪॥

ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ଯୟୌ ତୂର୍ଣଂ ବାୟୁବେଗେନ ମାରୁତିଃ ।

ଗରୁତ୍ମାନିବ ବେଗେନ ଜିଘୃକ୍ଷନ୍ ଭୁଜଗୋତ୍ତମମ୍ ॥ ୪୫॥

ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ଗୁହମାସାଦ୍ୟ ମାରୁତିଃ ।

ଉବାଚା ମଧୁରଂ ବାକ୍ୟଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା ॥ ୪୬॥

ରାମୋ ଦାଶରଥିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସଖା ତେ ସହ ସୀତୟା ।

ସଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତ୍ୱାଂ ଧର୍ମାତ୍ମା କ୍ଷେମୀ କୁଶଲମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୪୭॥

ଅନୁଜ୍ଞାତୋଽଦ୍ୟ ମୁନିନା ଭରଦ୍ୱାଜେନ ରାଘବଃ ।

ଆଗମିଷ୍ୟତି ତଂ ଦେବଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସି ତ୍ୱଂ ରଘୂତ୍ତମମ୍ ॥ ୪୮॥

ଏବମୁକ୍ତ୍ୱା ମହାତେଜାଃ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହମ୍ ।

ଉତ୍ପପାତ ମହାବେଗୋ ବାୟୁବେଗେନ ମାରୁତିଃ ॥ ୪୯॥

ସୋଽପଶ୍ୟଦ୍ରାମତୀର୍ଥଂ ଚ ସରୟୂଂ ଚ ମହାନଦୀମ୍ ।

ତାମତିକ୍ରମ୍ୟ ହନୁମାନ୍ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ଯୟୌ ମୁଦା ॥ ୫୦॥

କ୍ରୋଶମାତ୍ରେ ତ୍ୱୟୋଧ୍ୟାୟାଶ୍ଚୀରକୃଷ୍ଣାଜିନାମ୍ବରମ୍ ।

ଦଦର୍ଶ ଭରତଂ ଦୀନଂ କୃଶମାଶ୍ରମବାସିନମ୍ ॥ ୫୧॥

ମଲପଙ୍କବିଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଂ ଜଟିଲଂ ବଲ୍କଲାମ୍ବରମ୍ ।

ଫଲମୂଲକୃତାହାରଂ ରାମଚିନ୍ତାପରାୟଣମ୍ ॥ ୫୨॥

ପାଦୁକେ ତେ ପୁରସ୍କୃତ୍ୟ ଶାସୟନ୍ତଂ ବସୁନ୍ଧରାମ୍ ।

ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ପୌରମୁଖ୍ୟୈଶ୍ଚ କାଷାୟାମ୍ବରଧାରିଭିଃ ॥ ୫୩॥

ବୃତଦେହଂ ମୂର୍ତିମନ୍ତଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧର୍ମମିବ ସ୍ଥିତମ୍ ।

ଉବାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ୱାକ୍ୟଂ ହନୂମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ ୫୪॥

ଯଂ ତ୍ୱଂ ଚିନ୍ତୟସେ ରାମଂ ତାପସଂ ଦଣ୍ଡକେ ସ୍ଥିତମ୍ ।

ଅନୁଶୋଚସି କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସ ତ୍ୱାଂ କୁଶଲମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୫୫॥

ପ୍ରିୟମାଖ୍ୟାମି ତେ ଦେବ ଶୋକଂ ତ୍ୟଜ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।

ଅସ୍ମିନ୍ମୁହୂର୍ତେ ଭ୍ରାତ୍ରା ତ୍ୱଂ ରାମେଣ ସହ ସଙ୍ଗତଃ ॥ ୫୬॥

ସମରେ ରାବଣଂ ହତ୍ୱା ରାମଃ ସୀତାମବାପ୍ୟ ଚ ।

ଉପୟାତି ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସସୀତଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ ୫୭॥

ଏବମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଭରତୋ ହର୍ଷମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ।

ପପାତ ଭୁବି ଚାସ୍ୱସ୍ଥଃ କୈକୟୀପ୍ରିୟନନ୍ଦନଃ ॥ ୫୮॥

ଆଲିଙ୍ଗ୍ୟ ଭରତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ମାରୁତିଂ ପ୍ରିୟବାଦିନମ୍ ।

ଆନନ୍ଦଜୈରଶ୍ରୁଜଲୈଃ ସିଷେଚ ଭରତଃ କପିମ୍ ॥ ୫୯॥

ଦେବୋ ବା ମାନୁଷୋ ବା ତ୍ୱମନୁକ୍ରୋଶାଦିହାଗତଃ ।

ପ୍ରିୟାଖ୍ୟାନସ୍ୟ ତେ ସୌମ୍ୟ ଦଦାମି ବ୍ରୁବତଃ ପ୍ରିୟମ୍ ॥ ୬୦॥

ଗବାଂ ଶତସହସ୍ରଂ ଚ ଗ୍ରାମାଣାଂ ଚ ଶତଂ ବରମ୍ ।

ସର୍ୱାଭରଣସମ୍ପନ୍ନା ମୁଗ୍ଧାଃ କନ୍ୟାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ ॥ ୬୧॥

ଏବମୁକ୍ତ୍ୱା ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଭରତୋ ମାରୁତାତ୍ମଜମ୍ ।

ବହୂନୀମାନି ବର୍ଷାଣି ଗତସ୍ୟ ସୁମହଦ୍ୱନମ୍ ॥ ୬୨॥

ଶୃଣୋମ୍ୟହଂ ପ୍ରୀତିକରଂ ମମ ନାଥସ୍ୟ କୀର୍ତନମ୍ ।

କଲ୍ୟାଣୀ ବତ ଗାଥେୟଂ ଲୌକିକୀ ପ୍ରତିଭାତି ମେ ॥ ୬୩॥

ଏତି ଜୀବନ୍ତମାନନ୍ଦୋ ନରଂ ବର୍ଷଶତାଦପି ।

ରାଘବସ୍ୟ ହରୀଣାଂ ଚ କଥମାସୀତ୍ସମାଗମଃ ॥ ୬୪॥

ତତ୍ତ୍ୱମାଖ୍ୟାହି ଭଦ୍ରଂ ତେ ବିଶ୍ୱସେୟଂ ବଚସ୍ତବ ।

ଏବମୁକ୍ତୋଽଥ ହନୁମାନ୍ ଭରତେନ ମହାତ୍ମନା ॥ ୬୫॥

ଆଚଚକ୍ଷେଽଥ ରାମସ୍ୟ ଚରିତଂ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ କ୍ରମାତ୍ ।

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ତୁ ପରମାନନ୍ଦଂ ଭରତୋ ମାରୁତାତ୍ମଜାତ୍ ॥ ୬୬॥

ଆଜ୍ଞାପୟଚ୍ଛତ୍ରୁହଣଂ ମୁଦା ଯୁକ୍ତଂ ମୁଦାନ୍ୱିତଃ ।

ଦୈବତାନି ଚ ଯାବନ୍ତି ନଗରେ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ ୬୭॥

ନାନୋପହାରବଲିଭିଃ ପୂଜୟନ୍ତୁ ମହାଧିୟଃ ।

ସୂତା ବୈତାଲିକାଶ୍ଚୈବ ବନ୍ଦିନଃ ସ୍ତୁତିପାଠକାଃ ॥ ୬୮॥

ବାରମୁଖ୍ୟାଶ୍ଚ ଶତଶୋ ନିର୍ୟାନ୍ତ୍ୱଦ୍ୟୈବ ସଙ୍ଘଶଃ ।

ରାଜଦାରାସ୍ତଥାମାତ୍ୟାଃ ସେନା ହସ୍ତ୍ୟଶ୍ୱପତ୍ତୟଃ ॥ ୬୯॥

ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ତଥା ପୌରା ରାଜାନୋ ଯେ ସମାଗତାଃ ।

ନିର୍ୟାନ୍ତୁ ରାଘବସ୍ୟାଦ୍ୟ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶଶିନିଭାନନମ୍ ॥ ୭୦॥

ଭରତସ୍ୟ ବଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ୱା ଶତ୍ରୁଘ୍ନପରିଚୋଦିତାଃ ।

ଅଲଞ୍ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ନଗରୀଂ ମୁକ୍ତାରତ୍ନମୟୋଜ୍ଜ୍ୱଲୈଃ ॥ ୭୧॥

ତୋରଣୈଶ୍ଚ ପତାକାଭିର୍ୱିଚିତ୍ରାଭିରନେକଧା ।

ଅଲଙ୍କୁର୍ୱନ୍ତି ବେଶ୍ମାନି ନାନାବଲିବିଚକ୍ଷଣାଃ ॥ ୭୨॥

ନିର୍ୟାନ୍ତି ବୃନ୍ଦଶଃ ସର୍ୱେ ରାମଦର୍ଶନଲାଲସାଃ ।

ହୟାନାଂ ଶତସାହସ୍ରଂ ଗଜାନାମୟୁତଂ ତଥା ॥ ୭୩॥

ରଥାନାଂ ଦଶସାହସ୍ରଂ ସ୍ୱର୍ଣସୂତ୍ରବିଭୂଷିତମ୍ ।

ପାରମେଷ୍ଠୀନ୍ୟୁପାଦାୟ ଦ୍ରବ୍ୟାଣ୍ୟୁଚ୍ଚାବଚାନି ଚ ॥ ୭୪॥

ତତସ୍ତୁ ଶିବିକାରୂଢା ନିର୍ୟଯୂ ରାଜୟୋଷିତଃ ।

ଭରତଃ ପାଦୁକେ ନ୍ୟସ୍ୟ ଶିରସ୍ୟେବ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୭୫॥

ଶତ୍ରୁଘ୍ନସହିତୋ ରାମଂ ପାଦଚାରେଣ ନିର୍ୟଯୌ ।

ତଦୈବ ଦୃଶ୍ୟତେ ଦୂରାଦ୍ୱିମାନଂ ଚନ୍ଦ୍ରସନ୍ନିଭମ୍ ॥ ୭୬॥

ପୁଷ୍ପକଂ ସୂର୍ୟସଙ୍କାଶଂ ମନସା ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମିତମ୍ ।

ଏତସ୍ମିନ୍ ଭ୍ରାତରୌ ବୀରୌ ବୈଦେହ୍ୟା ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ॥ ୭୭॥

ସୁଗ୍ରୀବଶ୍ଚ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚ ବିଭୀଷଣଃ ।

ଦୃଶ୍ୟତେ ପଶ୍ୟତ ଜନା ଇତ୍ୟାହ ପବନାତ୍ମଜଃ ॥ ୭୮॥

ତତୋ ହର୍ଷସମୁଦ୍ଭୂତୋ ନିଃସ୍ୱନୋ ଦିବମସ୍ପୃଶତ୍ ।

ସ୍ତ୍ରୀବାଲୟୁବବୃଦ୍ଧାନାଂ ରାମୋଽୟମିତି କୀର୍ତନାତ୍ ॥ ୭୯॥

ରଥକୁଞ୍ଜରବାଜିସ୍ଥା ଅବତୀର୍ୟ ମହୀଂ ଗତାଃ ।

ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ବିମାନସ୍ଥଂ ଜନାଃ ସୋମମିବାମ୍ବରେ ॥ ୮୦॥

ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭରତୋ ଭୂତ୍ୱା ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ରାଘବୋନ୍ମୁଖଃ ।

ତତୋ ବିମାନାଗ୍ରଗତଂ ଭରତୋ ରାଘବଂ ମୁଦା ॥ ୮୧॥

ବବନ୍ଦେ ପ୍ରଣତୋ ରାମଂ ମେରୁସ୍ଥମିବ ଭାସ୍କରମ୍ ।

ତତୋ ରାମାଭ୍ୟନୁଜ୍ଞାତଂ ବିମାନମପତଦ୍ଭୁବି ॥ ୮୨॥

ଆରୋପିତୋ ବିମାନଂ ତଦ୍ଭରତଃ ସାନୁଜସ୍ତଦା ।

ରାମମାସାଦ୍ୟ ମୁଦିତଃ ପୁନରେବାଭ୍ୟବାଦୟତ୍ ॥ ୮୩॥

ସମୁତ୍ଥାୟ ଚିରାଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଭରତଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।

ଭ୍ରାତରଂ ସ୍ୱାଙ୍କମାରୋପ୍ୟ ମୁଦା ତଂ ପରିଷସ୍ୱଜେ ॥ ୮୪॥

ତତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣମାସାଦ୍ୟ ବୈଦେହୀଂ ନାମ କୀର୍ତୟନ୍ ।

ଅଭ୍ୟବାଦୟତ ପ୍ରୀତୋ ଭରତଃ ପ୍ରେମବିହ୍ୱଲଃ ॥ ୮୫॥

ସୁଗ୍ରୀବଂ ଜାମ୍ବବନ୍ତଂ ଚ ଯୁବରାଜଂ ତଥାଙ୍ଗଦମ୍ ।

ମୈନ୍ଦଦ୍ୱିବିଦନୀଲାଂଶ୍ଚ ଋଷଭଂ ଚୈବ ସସ୍ୱଜେ ॥ ୮୬॥

ସୁଷେଣଂ ଚ ନଲଂ ଚୈବ ଗବାକ୍ଷଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍ ।

ଶରଭଂ ପନସଂ ଚୈବ ଭରତଃ ପରିଷସ୍ୱଜେ ॥ ୮୭॥

ସର୍ୱେ ତେ ମାନୁଷଂ ରୂପଂ କୃତ୍ୱା ଭରତମାଦୃତାଃ ।

ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ କୁଶଲଂ ସୌମ୍ୟାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ପ୍ଲବଙ୍ଗମାଃ ॥ ୮୮॥

ତତଃ ସୁଗ୍ରୀବମାଲିଙ୍ଗ୍ୟ ଭରତଃ ପ୍ରାହ ଭକ୍ତିତଃ ।

ତ୍ୱତ୍ସହାୟେନ ରାମସ୍ୟ ଜୟୋଽଭୂଦ୍ରାବଣୋ ହତଃ ॥ ୮୯॥

ତ୍ୱମସ୍ମାକଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ତୁ ଭ୍ରାତା ସୁଗ୍ରୀବ ପଞ୍ଚମଃ ।

ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ ତଦା ରାମମଭିବାଦ୍ୟ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ ୯୦॥

ସୀତାୟାଶ୍ଚରଣୌ ପଶ୍ଚାଦ୍ୱବନ୍ଦେ ବିନୟାନ୍ୱିତଃ ।

ରାମୋ ମାତରମାସାଦ୍ୟ ବିବର୍ଣାଂ ଶୋକବିହ୍ୱଲାମ୍ ॥ ୯୧॥

ଜଗ୍ରାହ ପ୍ରଣତଃ ପାଦୌ ମନୋ ମାତୁଃ ପ୍ରସାଦୟନ୍ ।

କୈକେୟୀଂ ଚ ସୁମିତ୍ରାଂ ଚ ନନାମେତରମାତରୌ ॥ ୯୨॥

ଭରତଃ ପାଦୁକେ ତେ ତୁ ରାଘବସ୍ୟ ସୁପୂଜିତେ ।

ଯୋଜୟାମାସ ରାମସ୍ୟ ପାଦୟୋର୍ଭକ୍ତିସଂୟୁତଃ ॥ ୯୩॥

ରାଜ୍ୟମେତନ୍ନ୍ୟାସଭୂତଂ ମୟା ନିର୍ୟାତିତଂ ତବ ।

ଅଦ୍ୟ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଫଲିତୋ ମେ ମନୋରଥଃ ॥ ୯୪॥

ଯତ୍ପଶ୍ୟାମି ସମାୟାତମୟୋଧ୍ୟାଂ ତ୍ୱାମହଂ ପ୍ରଭୋ ।

କୋଷ୍ଠାଗାରଂ ବଲଂ କୋଶଂ କୃତଂ ଦଶଗୁଣଂ ମୟା ॥ ୯୫॥

ତ୍ୱତ୍ତେଜସା ଜଗନ୍ନାଥ ପାଲୟସ୍ୱ ପୁରଂ ସ୍ୱକମ୍ ।

ଇତି ବ୍ରୁବାଣଂ ଭରତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ସର୍ୱେ କପୀଶ୍ୱରାଃ ॥ ୯୬॥

ମୁମୁଚୁର୍ନେତ୍ରଜଂ ତୋୟଂ ପ୍ରଶଶଂସୁର୍ମୁଦାନ୍ୱିତାଃ ।

ତତୋ ରାମଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ଭରତଂ ସ୍ୱାଙ୍କଗଂ ମୁଦା ॥ ୯୭॥

ଯୟୌ ତେନ ବିମାନେନ ଭରତସ୍ୟାଶ୍ରମଂ ତଦା ।

ଅବରୁହ୍ୟ ତଦା ରାମୋ ବିମାନାଗ୍ର୍ୟାନ୍ମହୀତଲମ୍ ॥ ୯୮॥

ଅବ୍ରବୀତ୍ପୁଷ୍ପକଂ ଦେବୋ ଗଚ୍ଛ ବୈଶ୍ରବଣଂ ବହ ।

ଅନୁଗଚ୍ଛାନୁଜାନାମି କୁବେରଂ ଧନପାଲକମ୍ ॥ ୯୯॥

ରାମୋ ବସିଷ୍ଠସ୍ୟ ଗୁରୋଃ ପଦାମ୍ବୁଜଂ

         ନତ୍ୱା ଯଥା ଦେବଗୁରୋଃ ଶତକ୍ରତୁଃ ।

ଦତ୍ତ୍ୱା ମହାର୍ହାସନମୁତ୍ତମଂ ଗୁରୋ-

         ରୁପାବିବେଶାଥ ଗୁରୋଃ ସମୀପତଃ ॥ ୧୦୦॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ଚତୁର୍ଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୧୪॥

॥ପଞ୍ଚଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ତତସ୍ତୁ କୈକୟୀପୁତ୍ରୋ ଭରତୋ ଭକ୍ତିସଂୟୁତଃ ।

ଶିରସ୍ୟଞ୍ଜଲିମାଧାୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଂ ଭ୍ରାତରମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୧॥

ମାତା ମେ ସତ୍କୃତା ରାମ ଦତ୍ତଂ ରାଜ୍ୟଂ ତ୍ୱୟା ମମ ।

ଦଦାମି ତତ୍ତେ ଚ ପୁନର୍ୟଥା ତ୍ୱମଦଦା ମମ ॥ ୨॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ପାଦୟୋର୍ଭକ୍ତ୍ୟା ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂ ପ୍ରଣିପତ୍ୟ ଚ ।

ବହୁଧା ପ୍ରାର୍ଥୟାମାସ କୈକେୟ୍ୟା ଗୁରୁଣା ସହ ॥ ୩॥

ତଥେତି ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଭରତାଦ୍ରାଜ୍ୟମୀଶ୍ୱରଃ ।

ମାୟାମାଶ୍ରିତ୍ୟ ସକଲାଂ ନରଚେଷ୍ଟାମୁପାଗତଃ ॥ ୪॥

ସ୍ୱାରାଜ୍ୟାନୁଭବୋ ଯସ୍ୟ ସୁଖଜ୍ଞାନୈକରୂପିଣଃ ।

ନିରସ୍ତାତିଶୟାନନ୍ଦରୂପିଣଃ ପରମାତ୍ମନଃ ॥ ୫॥

ମାନୁଷେଣ ତୁ ରାଜ୍ୟେନ କିଂ ତସ୍ୟ ଜଗଦୀଶିତୁଃ ।

ଯସ୍ୟ ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗମାତ୍ରେଣ ତ୍ରିଲୋକୀ ନଶ୍ୟତି କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୬॥

ଯସ୍ୟାନୁଗ୍ରହମାତ୍ରେଣ ଭବନ୍ତ୍ୟାଖଣ୍ଡଲଶ୍ରିୟଃ ।

ଲୀଲାସୃଷ୍ଟମହାସୃଷ୍ଟେଃ କିୟଦେତଦ୍ରମାପତେଃ ॥ ୭॥

ତଥାପି ଭଜତାଂ ନିତ୍ୟଂ କାମପୂରବିଧିତ୍ସୟା ।

ଲୀଲାମାନୁଷଦେହେନ ସର୍ୱମପ୍ୟନୁବର୍ତତେ ॥ ୮॥

ତତଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନବଚନାନ୍ନିପୁଣଃ ଶ୍ମଶ୍ରୁକୃନ୍ତକଃ

ସମ୍ଭାରାଶ୍ଚାଭିଷେକାର୍ଥମାନୀତା ରାଘବସ୍ୟ ହି ॥ ୯॥

ପୂର୍ୱଂ ତୁ ଭରତେ ସ୍ନାତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣେ ଚ ମହାତ୍ମନି ।

ସୁଗ୍ରୀବେ ବାନରେନ୍ଦ୍ରେ ଚ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେ ବିଭୀଷଣେ ॥ ୧୦॥

ବିଶୋଧିତଜଟଃ ସ୍ନାତଶ୍ଚିତ୍ରମାଲ୍ୟାନୁଲେପନଃ ।

ମହାର୍ହବସନୋପେତସ୍ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ଶ୍ରିୟା ଜ୍ୱଲନ୍ ॥ ୧୧॥

ପ୍ରତିକର୍ମ ଚ ରାମସ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାମତିଃ ।

କାରୟାମାସ ଭରତଃ ସୀତାୟା ରାଜୟୋଷିତଃ ॥ ୧୨॥

ମହାର୍ହବସ୍ତ୍ରାଭରଣୈରଲଞ୍ଚକ୍ରୁଃ ସୁମଧ୍ୟମାମ୍ ।

ତତୋ ବାନରପତ୍ନୀନାଂ ସର୍ୱାସାମେବ ଶୋଭନା ॥ ୧୩॥

ଅକାରୟତ କୌସଲ୍ୟା ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ପୁତ୍ରବତ୍ସଲା ।

ତତଃ ସ୍ୟନ୍ଦନମାଦାୟ ଶତ୍ରୁଘ୍ନବଚନାତ୍ସୁଧୀଃ ॥ ୧୪॥

ସୁମନ୍ତ୍ରଃ ସୂର୍ୟସଙ୍କାଶଂ ଯୋଜୟିତ୍ୱାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତଃ ।

ଆରୁରୋହ ରଥଂ ରାମଃ ସତ୍ୟଧର୍ମପରାୟଣଃ ॥ ୧୫॥

ସୁଗ୍ରୀବୋ ଯୁବରାଜଶ୍ଚ ହନୁମାଂଶ୍ଚ ବିଭୀଷଣଃ ।

ସ୍ନାତ୍ୱା ଦିବ୍ୟାମ୍ବରଧରା ଦିବ୍ୟାଭରଣଭୂଷିତାଃ ॥ ୧୬॥

ରାମମନ୍ୱୀୟୁରଗ୍ରେ ଚ ରଥାଶ୍ୱଗଜବାହନାଃ ।

ସୁଗ୍ରୀବପତ୍ନ୍ୟଃ ସୀତା ଚ ଯୟୁର୍ୟାନୈଃ ପୁରଂ ମହତ୍ ॥ ୧୭॥

ବଜ୍ରପାଣିର୍ୟଥା ଦେବୈର୍ହରିତାଶ୍ୱରଥେ ସ୍ଥିତଃ ।

ପ୍ରୟଯୌ ରଥମାସ୍ଥାୟ ତଥା ରାମୋ ମହତ୍ପୁରମ୍ ॥ ୧୮॥

ସାରଥ୍ୟଂ ଭରତଶ୍ଚକ୍ରେ ରତ୍ନଦଣ୍ଡଂ ମହାଦ୍ୟୁତିଃ ।

ଶ୍ୱେତାତପତ୍ରଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ବ୍ୟଜନଂ ଦଧେ ॥ ୧୯॥

ଚାମରଂ ଚ ସମୀପସ୍ଥୋ ନ୍ୟବୀଜୟଦରିନ୍ଦମଃ ।

ଶଶିପ୍ରକାଶଂ ତ୍ୱପରଂ ଜଗ୍ରାହାସୁରନାୟକଃ ॥ ୨୦॥

ଦିବିଜୈଃ ସିଦ୍ଧସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଋଷିଭିର୍ଦିବ୍ୟଦର୍ଶନୈଃ ।

ସ୍ତୂୟମାନସ୍ୟ ରାମସ୍ୟ ଶୁଶ୍ରୁବେ ମଧୁରଧ୍ୱନିଃ ॥ ୨୧॥

ମାନୁଷଂ ରୂପମାସ୍ଥାୟ ବାନରା ଗଜବାହନାଃ ।

ଭେରୀଶଙ୍ଖନିନାଦୈଶ୍ଚ ମୃଦଙ୍ଗପଣବାନକୈଃ ॥ ୨୨॥

ପ୍ରୟଯୌ ରାଘବଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତାଂ ପୁରୀଂ ସମଲଙ୍କୃତାମ୍ ।

ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ସମାୟାନ୍ତଂ ରାଘବଂ ପୁରବାସିନଃ ॥ ୨୩॥

ଦୂର୍ୱାଦଲଶ୍ୟାମତନୁଂ ମହାର୍ହ-

       କିରୀଟରତ୍ନାଭରଣାଞ୍ଚିତାଙ୍ଗମ୍ ।

ଆରକ୍ତକଞ୍ଜାୟତଲୋଚନାନ୍ତଂ

       ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଯୟୁର୍ମୋଦମତୀବ ପୁଣ୍ୟାଃ ॥ ୨୪॥

ବିଚିତ୍ରରତ୍ନାଞ୍ଚିତସୂତ୍ରନଦ୍ଧ-

       ପୀତାମ୍ବରଂ ପୀନଭୁଜାନ୍ତରାଲମ୍ ।

ଅନର୍ଘ୍ୟମୁକ୍ତାଫଲଦିବ୍ୟହାରୈଃ

       ବିରୋଚମାନଂ ରଘୁନନ୍ଦନଂ ପ୍ରଜାଃ ॥ ୨୫॥

ସୁଗ୍ରୀବମୁଖ୍ୟୈର୍ହରିଭିଃ ପ୍ରଶାନ୍ତୈଃ

       ନିଷେବ୍ୟମାଣଂ ରବିତୁଲ୍ୟଭାସମ୍ ।

କସ୍ତୂରିକାଚନ୍ଦନଲିପ୍ତଗାତ୍ରଂ

       ନିବୀତକଲ୍ପଦ୍ରୁମପୁଷ୍ପମାଲମ୍ ॥ ୨୬॥

ଶ୍ରୁତ୍ୱା ସ୍ତ୍ରିୟୋ ରାମମୁପାଗତଂ ମୁଦା

       ପ୍ରହର୍ଷବେଗୋତ୍କଲିତାନନଶ୍ରିୟଃ ।

ଅପାସ୍ୟ ସର୍ୱଂ ଗୃହକାର୍ୟମାହିତଂ

       ହର୍ମ୍ୟାଣି ଚୈବାରୁରୁହୁଃ ସ୍ୱଲଙ୍କୃତାଃ ॥ ୨୭॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ହରିଂ ସର୍ୱଦୃଗୁତ୍ସବାକୃତିଂ

       ପୁଷ୍ପୈଃ କିରନ୍ତ୍ୟଃ ସ୍ମିତଶୋଭିତାନନାଃ ।

ଦୃଗ୍ଭିଃ ପୁନର୍ନେତ୍ରମନୋରସାୟନଂ

       ସ୍ୱାନନ୍ଦମୂର୍ତିଂ ମନସାଭିରେଭିରେ ॥ ୨୮॥

ରାମଃ ସ୍ମିତସ୍ନିଗ୍ଧଦୃଶା ପ୍ରଜାସ୍ତଥା

       ପଶ୍ୟନ୍ ପ୍ରଜାନାଥ ଇବାପରଃ ପ୍ରଭୁଃ ।

ଶନୈର୍ଜଗାମାଥ ପିତୁଃ ସ୍ୱଲଙ୍କୃତଂ

       ଗୃହଂ ମହେନ୍ଦ୍ରାଲୟସନ୍ନିଭଂ ହରିଃ ॥ ୨୯॥

ପ୍ରବିଶ୍ୟ ବେଶ୍ମାନ୍ତରସଂସ୍ଥିତୋ ମୁଦା

       ରାମୋ ବବନ୍ଦେ ଚରଣୌ ସ୍ୱମାତୁଃ ।

କ୍ରମେଣ ସର୍ୱାଃ ପିତୃୟୋଷିତଃ ପ୍ରଭୁଃ

       ନନାମ ଭକ୍ତ୍ୟା ରଘୁବଂଶକେତୁଃ ॥ ୩୦॥

ତତୋ ଭରତମାହେଦଂ ରାମଃ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମଃ ।

ସର୍ୱସମ୍ପତ୍ସମାୟୁକ୍ତଂ ମମ ମନ୍ଦିରମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୩୧॥

ମିତ୍ରାୟ ବାନରେନ୍ଦ୍ରାୟ ସୁଗ୍ରୀବାୟ ପ୍ରଦୀୟତାମ୍ ।

ସର୍ୱେଭ୍ୟଃ ସୁଖବାସାର୍ଥଂ ମନ୍ଦିରାଣି ପ୍ରକଲ୍ପୟ ॥ ୩୨॥

ରାମେଣୈବଂ ସମାଦିଷ୍ଟୋ ଭରତଶ୍ଚ ତଥାକରୋତ୍ ।

ଉବାଚ ଚ ମହାତେଜାଃ ସୁଗ୍ରୀବଂ ରାଘବାନୁଜଃ ॥ ୩୩॥

ରାଘବସ୍ୟାଭିଷେକାର୍ଥଂ ଚତୁଃସିନ୍ଧୁଜଲଂ ଶୁଭମ୍ ।

ଆନେତୁଂ ପ୍ରେଷୟସ୍ୱାଶୁ ଦୂତାଂସ୍ତ୍ୱରିତବିକ୍ରମାନ୍ ॥ ୩୪॥

ପ୍ରେଷୟାମାସ ସୁଗ୍ରୀବୋ ଜାମ୍ବବନ୍ତଂ ମରୁତ୍ସୁତମ୍ ।

ଅଙ୍ଗଦଂ ଚ ସୁଷେଣଂ ଚ ତେ ଗତ୍ୱା ବାୟୁବେଗତଃ ॥ ୩୫॥

ଜଲପୂର୍ଣାନ୍ ଶାତକୁମ୍ଭକଲଶାଂଶ୍ଚ ସମାନୟନ୍ ।

ଆନୀତଂ ତୀର୍ଥସଲିଲଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସହ ॥ ୩୬॥

ରାଘବସ୍ୟାଭିଷେକାର୍ଥଂ ବସିଷ୍ଠାୟ ନ୍ୟବେଦୟତ୍ ।

ତତସ୍ତୁ ପ୍ରୟତୋ ବୃଦ୍ଧୋ ବସିଷ୍ଠୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ॥ ୩୭॥

ରାମଂ ରତ୍ନମୟେ ପୀଠେ ସସୀତଂ ସଂନ୍ୟବେଶୟତ୍ ।

ବସିଷ୍ଠୋ ବାମଦେବଶ୍ଚ ଜାବାଲିର୍ଗୌତମସ୍ତଥା ॥ ୩୮॥

ବାଲ୍ମୀକିଶ୍ଚ ତଥା ଚକ୍ରୁଃ ସର୍ୱେ ରାମାଭିଷେଚନମ୍ ।

କୁଶାଗ୍ରତୁଲସୀୟୁକ୍ତପୁଣ୍ୟଗନ୍ଧଜଲୈର୍ମୁଦା ॥ ୩୯॥

ଅଭ୍ୟଷିଞ୍ଚନ୍ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ବାସବଂ ବସବୋ ଯଥା ।

ଋତ୍ୱିଗ୍ଭିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୈଃ କନ୍ୟାଭିଃ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ॥ ୪୦॥

ସର୍ୱୌଷଧିରସୈଶ୍ଚୈବ ଦୈବତୈର୍ନଭସି ସ୍ଥିତୈଃ ।

ଚତୁର୍ଭିର୍ଲୋକପାଲୈଶ୍ଚ ସ୍ତୁବଦ୍ଭିଃ ସଗଣୈସ୍ତଥା ॥ ୪୧॥

ଛତ୍ରଂ ଚ ତସ୍ୟ ଜଗ୍ରାହ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପାଣ୍ଡୁରଂ ଶୁଭମ୍ ।

ସୁଗ୍ରୀବରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୌ ତୌ ଦଧତୁଃ ଶ୍ୱେତଚାମରେ ॥ ୪୨॥

ମାଲାଂ ଚ କାଞ୍ଚନୀଂ ବାୟୁର୍ଦଦୌ ବାସବଚୋଦିତଃ ।

ସର୍ୱରତ୍ନସମାୟୁକ୍ତଂ ମଣିକାଞ୍ଚନଭୂଷିତମ୍ ॥ ୪୩॥

ଦଦୌ ହାରଂ ନରେନ୍ଦ୍ରାୟ ସ୍ୱୟଂ ଶକ୍ରସ୍ତୁ ଭକ୍ତିତଃ ।

ପ୍ରଜଗୁର୍ଦେବଗନ୍ଧର୍ୱା ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ ॥ ୪୪॥

ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭୟୋ ନେଦୁଃ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟିଃ ପପାତ ଖାତ୍ ।

ନବଦୂର୍ୱାଦଲଶ୍ୟାମଂ ପଦ୍ମପତ୍ରାୟତେକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୪୫॥

ରବିକୋଟିପ୍ରଭାୟୁକ୍ତକିରୀଟେନ ବିରାଜିତମ୍ ।

କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲାବଣ୍ୟଂ ପୀତାମ୍ବରସମାବୃତମ୍ ॥ ୪୬॥

ଦିବ୍ୟାଭରଣସମ୍ପନ୍ନଂ ଦିବ୍ୟଚନ୍ଦନଲେପନମ୍ ।

ଅୟୁତାଦିତ୍ୟସଙ୍କାଶଂ ଦ୍ୱିଭୁଜଂ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ ॥ ୪୭॥

ବାମଭାଗେ ସମାସୀନାଂ ସୀତାଂ କାଞ୍ଚନସନ୍ନିଭାମ୍ ।

ସର୍ୱାଭରଣସମ୍ପନ୍ନାଂ ବାମାଙ୍କେ ସମୁପସ୍ଥିତାମ୍ ॥ ୪୮॥

ରକ୍ତୋତ୍ପଲକରାମ୍ଭୋଜାଂ ବାମେନାଲିଙ୍ଗ୍ୟ ସଂସ୍ଥିତମ୍ ।

ସର୍ୱାତିଶୟଶୋଭାଢ୍ୟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଭକ୍ତିସମନ୍ୱିତଃ ॥ ୪୯॥

ଉମୟା ସହିତୋ ଦେବଃ ଶଙ୍କରୋ ରଘୁନନ୍ଦନମ୍ ।

ସର୍ୱଦେବଗଣୈର୍ୟୁକ୍ତଃ ସ୍ତୋତୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ ॥ ୫୦॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ନମୋଽସ୍ତୁ ରାମାୟ ସଶକ୍ତିକାୟ

       ନୀଲୋତ୍ପଲଶ୍ୟାମଲକୋମଲାୟ ।

କିରୀଟହାରାଙ୍ଗଦଭୂଷଣାୟ

       ସିଂହାସନସ୍ଥାୟ ମହାପ୍ରଭାୟ ॥ ୫୧॥

ତ୍ୱମାଦିମଧ୍ୟାନ୍ତବିହୀନ ଏକଃ

       ସୃଜସ୍ୟବସ୍ୟତ୍ସି ଚ ଲୋକଜାତମ୍ ।

ସ୍ୱମାୟଯା ତେନ ନ ଲିପ୍ୟସେ ତ୍ୱଂ

       ଯତ୍ସ୍ୱେ ସୁଖେଽଜସ୍ରରତୋଽନବଦ୍ୟଃ ॥ ୫୨॥

ଲୀଲାଂ ବିଧତ୍ସେ ଗୁଣସମ୍ବୃତସ୍ତ୍ୱଂ

       ପ୍ରପନ୍ନଭକ୍ତାନୁବିଧାନହେତୋଃ ।

ନାନାବତାରୈଃ ସୁରମାନୁଷାଦ୍ୟୈଃ

       ପ୍ରତୀୟସେ ଜ୍ଞାନିଭିରେବ ନିତ୍ୟମ୍ ॥ ୫୩॥

ସ୍ୱାଂଶେନ ଲୋକଂ ସକଲଂ ବିଧାୟ ତଂ

       ବିଭର୍ଷି ଚ ତ୍ୱଂ ତଦଧଃ ଫଣୀଶ୍ୱରଃ ।

ଉପର୍ୟଧୋ ଭାନ୍ୱନିଲୋଡୁପୌଷଧି-

       ପ୍ରବର୍ଷରୂପୋଽବସି ନୈକଧା ଜଗତ୍ ॥ ୫୪॥

ତ୍ୱମିହ ଦେହଭୃତାଂ ଶିଖିରୂପଃ

       ପଚସି ଭୁକ୍ତମଶେଷମଜସ୍ରମ୍ ।

ପବନପଞ୍ଚକରୂପସହାୟୋ

       ଜଗଦଖଣ୍ଡମନେନ ବିଭର୍ଷି ॥ ୫୫॥

ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ୟଶିଖିମଧ୍ୟଗତଂ ଯତ୍

       ତେଜ ଈଶ ଚିଦଶେଷତନୂନାମ୍ ।

ପ୍ରାଭବତ୍ତନୁଭୃତାମିବ ଧୈର୍ୟଂ

       ଶୌର୍ୟମାୟୁରଖିଲଂ ତବ ସତ୍ତ୍ୱମ୍ ॥ ୫୬॥

ତ୍ୱଂ ବିରିଞ୍ଚିଶିବବିଷ୍ଣୁବିଭେଦାତ୍

       କାଲକର୍ମଶଶିସୂର୍ୟବିଭାଗାତ୍ ।

ବାଦିନାଂ ପୃଥଗିବେଶ ବିଭାସି

       ବ୍ରହ୍ମ ନିଶ୍ଚିତମନନ୍ୟଦିହୈକମ୍ ॥ ୫୭॥

ମତ୍ସ୍ୟାଦିରୂପେଣ ଯଥା ତ୍ୱମେକଃ

       ଶ୍ରୁତୌ ପୁରାଣେଷୁ ଚ ଲୋକସିଦ୍ଧଃ ।

ତଥୈବ ସର୍ୱଂ ସଦସଦ୍ୱିଭାଗ-

       ସ୍ତ୍ୱମେବ ନାନ୍ୟଦ୍ଭବତୋ ବିଭାତି ॥ ୫୮॥

ଯଦ୍ୟତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନମନନ୍ତସୃଷ୍ଟା-

       ବୁତ୍ପତ୍ସ୍ୟତେ ଯଚ୍ଚ ଭବଚ୍ଚ ଯଚ୍ଚ ।

ନ ଦୃଶ୍ୟତେ ସ୍ଥାବରଜଙ୍ଗମାଦୌ

       ତ୍ୱୟା ବିନାତଃପରତଃ ପରସ୍ତ୍ୱମ୍ ॥ ୫୯॥

ତତ୍ତ୍ୱଂ ନ ଜାନନ୍ତି ପରାତ୍ମନସ୍ତେ

       ଜନାଃ ସମସ୍ତାସ୍ତବ ମାୟଯାତଃ ।

ତ୍ୱଦ୍ଭକ୍ତସେବାଽମଲମାନସାନାଂ

       ବିଭାତି ତତ୍ତ୍ୱଂ ପରମେକମୈଶମ୍ ॥ ୬୦॥

ବ୍ରହ୍ମାଦୟସ୍ତେ ନ ବିଦୁଃ ସ୍ୱରୂପଂ

       ଚିଦାତ୍ମତତ୍ତ୍ୱଂ ବହିରର୍ଥଭାବାଃ ।

ତତୋ ବୁଧସ୍ତ୍ୱାମିଦମେବ ରୂପଂ

       ଭକ୍ତ୍ୟା ଭଜନ୍ମୁକ୍ତିମୁପୈତ୍ୟଦୁଃଖଃ ॥ ୬୧॥

ଅହଂ ଭବନ୍ନାମ ଗୃଣନ୍ କୃତାର୍ଥୋ

       ବସାମି କାଶ୍ୟାମନିଶଂ ଭବାନ୍ୟା ।

ମୁମୂର୍ଷମାଣସ୍ୟ ବିମୁକ୍ତୟେଽହଂ

       ଦିଶାମି ମନ୍ତ୍ରଂ ତବ ରାମ ନାମ ॥ ୬୨॥

ଇମଂ ସ୍ତବଂ ନିତ୍ୟମନନ୍ୟଭକ୍ତ୍ୟା

       ଶୃଣ୍ୱନ୍ତି ଗାୟନ୍ତି ଲିଖନ୍ତି ଯେ ବୈ ।

ତେ ସର୍ୱସୌଖ୍ୟଂ ପରମଂ ଚ ଲବ୍ଧ୍ୱା

       ଭବତ୍ପଦଂ ଯାନ୍ତୁ ଭବତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ॥ ୬୩॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଉବାଚ ।

ରକ୍ଷୋଽଧିପେନାଖିଲଦେବ ସୌଖ୍ୟଂ

       ହୃତଂ ଚ ମେ ବ୍ରହ୍ମବରେଣ ଦେବ ।

ପୁନଶ୍ଚ ସର୍ୱଂ ଭବତଃ ପ୍ରସାଦାତ୍

       ପ୍ରାପ୍ତଂ ହତୋ ରାକ୍ଷସଦୁଷ୍ଟଶତ୍ରୁଃ ॥ ୬୪॥

ଦେବା ଊଚୁଃ

ହୃତା ଯଜ୍ଞଭାଗା ଧରାଦେବଦତ୍ତା

       ମୁରାରେ ଖଲେନାଦିଦୈତ୍ୟେନ ବିଷ୍ଣୋ ।

ହତୋଽଦ୍ୟ ତ୍ୱୟା ନୋ ବିତାନେଷୁ ଭାଗାଃ

       ପୁରାବଦ୍ଭବିଷ୍ୟନ୍ତି ଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ॥ ୬୫॥

ପିତର ଊଚୁଃ

ହତୋଽଦ୍ୟ ତ୍ୱୟା ଦୁଷ୍ଟଦୈତ୍ୟୋ ମହାତ୍ମନ୍

       ଗୟାଦୌ ନରୈର୍ଦତ୍ତପିଣ୍ଡାଦିକାନ୍ନଃ ।

ବଲାଦତ୍ତି ହତ୍ୱା ଗୃହୀତ୍ୱା ସମସ୍ତା-

       ନିଦାନୀଂ ପୁନର୍ଲବ୍ଧସତ୍ତ୍ୱା ଭବାମଃ ॥ ୬୬॥

ଯକ୍ଷା ଊଚୁଃ

ସଦା ବିଷ୍ଟିକର୍ମଣ୍ୟନେନାଭିୟୁକ୍ତା

       ବହାମୋ ଦଶାସ୍ୟଂ ବଲାଦ୍ଦୁଃଖୟୁକ୍ତାଃ ।

ଦୁରାତ୍ମା ହତୋ ରାବଣୋ ରାଘବେଶ

       ତ୍ୱୟା ତେ ବୟଂ ଦୁଃଖଜାତାଦ୍ୱିମୁକ୍ତାଃ ॥ ୬୭॥

ଗନ୍ଧର୍ୱା ଊଚୁଃ

ବୟଂ ସଙ୍ଗୀତନିପୁଣା ଗାୟନ୍ତସ୍ତେ କଥାମୃତମ୍ ।

ଆନନ୍ଦାମୃତସନ୍ଦୋହୟୁକ୍ତାଃ ପୂର୍ଣାଃ  ସ୍ଥିତାଃ ପୁରା ॥ ୬୮॥

ପଶ୍ଚାଦ୍ଦୁରାତ୍ମନା ରାମ ରାବଣେନାଭିବିଦ୍ରୁତାଃ ।

ତମେବ ଗାୟମାନାଶ୍ଚ ତଦାରାଧନତତ୍ପରାଃ ॥ ୬୯॥

ସ୍ଥିତାସ୍ତ୍ୱୟା ପରିତ୍ରାତା ହତୋଽୟଂ ଦୁଷ୍ଟରାକ୍ଷସଃ ।

ଏବଂ ମହୋରଗାଃ ସିଦ୍ଧାଃ କିନ୍ନରା ମରୁତସ୍ତଥା ॥ ୭୦॥

ବସବୋ ମୁନୟୋ ଗାବୋ ଗୁହ୍ୟକାଶ୍ଚ ପତତ୍ତ୍ରିଣଃ ।

ସପ୍ରଜାପତୟଶ୍ଚୈତେ ତଥା ଚାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ ॥ ୭୧॥

ସର୍ୱେ ରାମଂ ସମାସାଦ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ନେତ୍ରମହୋତ୍ସବମ୍ ।

ସ୍ତୁତ୍ୱା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସର୍ୱେ ରାଘବେଣାଭିବନ୍ଦିତାଃ ॥ ୭୨॥

ଯୟୁଃ ସ୍ୱଂ ସ୍ୱଂ ପଦଂ ସର୍ୱେ ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦୟସ୍ତଥା ।

ପ୍ରଶଂସନ୍ତୋ ମୁଦା ରାମଂ ଗାୟନ୍ତସ୍ତସ୍ୟ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୭୩॥

ଧ୍ୟାୟନ୍ତସ୍ତ୍ୱଭିଷେକାର୍ଦ୍ରଂ ସୀତାଲକ୍ଷ୍ମଣସଂୟୁତମ୍ ।

ସିଂହାସନସ୍ଥଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଂ ଯୟୁଃ ସର୍ୱେ ହୃଦି ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୭୪॥

ଖେ ବାଦ୍ୟେଷୁ ଧ୍ୱନତ୍ସୁ ପ୍ରମୁଦିତହୃଦୟୈର୍ଦେବବୃନ୍ଦୈଃ ସ୍ତୁବଦ୍ଭିଃ

ବର୍ଷଦ୍ଭିଃପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟିଂ ଦିବି ମୁନିନିକରୈରୀଡ୍ୟମାନଃ ସମନ୍ତାତ୍ ।

ରାମଃ ଶ୍ୟାମଃ ପ୍ରସନ୍ନସ୍ମିତରୁଚିରମୁଖଃ ସୂର୍ୟକୋଟିପ୍ରକାଶଃ

ସୀତାସୌମିତ୍ରିବାତାତ୍ମଜମୁନିହରିଭିଃ ସେବ୍ୟମାନୋ ବିଭାତି ॥ ୭୫॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ

ପଞ୍ଚଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥ ୧୫॥

॥ଷୋଡଶଃ ସର୍ଗଃ ॥

ଶ୍ରୀମହାଦେବ ଉବାଚ ।

ରାମେଽଭିଷିକ୍ତେ ରାଜେନ୍ଦ୍ରେ ସର୍ୱଲୋକସୁଖାବହେ ।

ବସୁଧା ସସ୍ୟସମ୍ପନ୍ନା ଫଲବନ୍ତୋ ମହୀରୁହାଃ ॥ ୧॥

ଗନ୍ଧହୀନାନି ପୁଷ୍ପାଣି ଗନ୍ଧବନ୍ତି ଚକାଶିରେ ।

ସହସ୍ରଶତମଶ୍ୱାନାଂ ଧେନୂନାଂ ଚ ଗବାଂ ତଥା ॥ ୨॥

ଦଦୌ ଶତବୃଷାନ୍ ପୂର୍ୱଂ ଦ୍ୱିଜେଭ୍ୟୋ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।

ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟିଂ ସୁବର୍ଣସ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ୟୋ ଦଦୌ ପୁନଃ ॥ ୩॥

ବସ୍ତ୍ରାଭରଣରତ୍ନାନି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ୟୋ ମୁଦା ତଥା ।

ସୂର୍ୟକାନ୍ତିସମପ୍ରଖ୍ୟାଂ ସର୍ୱରତ୍ନମୟୀଂ ସ୍ରଜମ୍ ॥ ୪॥

ସୁଗ୍ରୀବାୟ ଦଦୌ ପ୍ରୀତ୍ୟା ରାଘବୋ ଭକ୍ତବତ୍ସଲଃ ।

ଅଙ୍ଗଦାୟ ଦଦୌ ଦିବ୍ୟେ ହ୍ୟଙ୍ଗଦେ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ॥ ୫॥

ଚନ୍ଦ୍ରକୋଟିପ୍ରତୀକାଶଂ ମଣିରତ୍ନବିଭୂଷିତମ୍ ।

ସୀତାୟୈ ପ୍ରଦଦୌ ହାରଂ ପ୍ରୀତ୍ୟା ରଘୁକୁଲୋତ୍ତମଃ ॥ ୬॥

ଅବମୁଚ୍ୟାତ୍ମନଃ କଣ୍ଠାଦ୍ଧାରଂ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ।

ଅବୈକ୍ଷତ ହରୀନ୍ ସର୍ୱାନ୍ ଭର୍ତାରଂ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ ୭॥

ରାମସ୍ତାମାହ ବୈଦେହୀମିଙ୍ଗିତଜ୍ଞୋ ବିଲୋକୟନ୍ ।

ବୈଦେହି ଯସ୍ୟ ତୁଷ୍ଟାସି ଦେହି ତସ୍ମୈ ବରାନନେ ॥ ୮॥

ହନୂମତେ ଦଦୌ ହାରଂ ପଶ୍ୟତୋ ରାଘବସ୍ୟ ଚ ।

ତେନ ହାରେଣ ଶୁଶୁଭେ ମାରୁତିର୍ଗୌରବେଣ ଚ ॥ ୯॥

ରାମୋଽପି ମାରୁତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା କୃତାଞ୍ଜଲିମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।

ଭକ୍ତ୍ୟା ପରମୟା ତୁଷ୍ଟ ଇଦଂ ବଚନମବ୍ରବୀତ୍ ॥ ୧୦॥

ହନୂମଂସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନୋଽସ୍ମି ବରଂ ବରୟ କାଙ୍କ୍ଷିତମ୍ ।

ଦାସ୍ୟାମି ଦେବୈରପି ଯଦ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ଭୁବନତ୍ରୟେ ॥ ୧୧॥

ହନୂମାନପି ତଂ ପ୍ରାହ ନତ୍ୱା ରାମଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଧୀଃ ।

ତ୍ୱନ୍ନାମ ସ୍ମରତୋ ରାମ ନ ତୃପ୍ୟତି ମନୋ ମମ ॥ ୧୨॥

ଅତସ୍ତ୍ୱନ୍ନାମ ସତତଂ ସ୍ମରନ୍ ସ୍ଥାସ୍ୟାମି ଭୂତଲେ ।

ଯାବତ୍ସ୍ଥାସ୍ୟତି ତେ ନାମ ଲୋକେ ତାବତ୍କଲେବରମ୍ ॥ ୧୩॥

ମମ ତିଷ୍ଠତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବରୋଽୟଂ ମେଽଭିକାଙ୍କ୍ଷିତଃ ।

ରାମସ୍ତଥେତି ତଂ ପ୍ରାହ ମୁକ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠ ଯଥାସୁଖମ୍ ॥ ୧୪॥

କଲ୍ପାନ୍ତେ ମମ ସାୟୂଜ୍ୟଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟସେ ନାତ୍ର ସଂଶୟଃ ।

ତମାହ ଜାନକୀ ପ୍ରୀତା ଯତ୍ର କୁତ୍ରାପି ମାରୁତେ ॥ ୧୫॥

ସ୍ଥିତଂ ତ୍ୱାମନୁୟାସ୍ୟନ୍ତି ଭୋଗାଃ ସର୍ୱେ ମମାଜ୍ଞୟା ।

ଇତ୍ୟୁକ୍ତୋ ମାରୁତିସ୍ତାଭ୍ୟାମୀଶ୍ୱରାଭ୍ୟାଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଧୀଃ ॥ ୧୬॥

ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁପରୀତାକ୍ଷୋ ଭୂୟୋ ଭୂୟଃ ପ୍ରଣମ୍ୟ ତୌ ।

କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ୟଯୌ ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ହିମବନ୍ତଂ ମହାମତିଃ ॥ ୧୭॥

ତତୋ ଗୁହଂ ସମାସାଦ୍ୟ ରାମଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିମବ୍ରବୀତ୍ ।

ସଖେ ଗଚ୍ଛ ପୁରଂ ରମ୍ୟଂ ଶୃଙ୍ଗବେରମନୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧୮॥

ମାମେବ ଚିନ୍ତୟନ୍ନିତ୍ୟଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ୱ ଭୋଗାନ୍ନିଜାର୍ଜିତାନ୍ ।

ଅନ୍ତେ ମମୈବ ସାରୂପ୍ୟଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟସେ ତ୍ୱଂ ନ ସଂଶୟଃ ॥ ୧୯॥

ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ୱା ପ୍ରଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଦିବ୍ୟାନ୍ୟାଭରଣାନି ଚ ।

ରାଜ୍ୟଂ ଚ ବିପୁଲଂ ଦତ୍ତ୍ୱା ବିଜ୍ଞାନଂ ଚ ଦଦୌ ବିଭୁଃ ॥ ୨୦॥

ରାମେଣାଲିଙ୍ଗିତୋ ହୃଷ୍ଟୋ ଯୟୌ ସ୍ୱଭବନଂ ଗୁହଃ ।

ଯେ ଚାନ୍ୟେ ବାନରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଅୟୋଧ୍ୟାଂ ସମୁପାଗତାଃ ॥ ୨୧॥

ଅମୂଲ୍ୟାଭରଣୈର୍ୱସ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଜୟାମାସ ରାଘବଃ ।

ସୁଗ୍ରୀବପ୍ରମୁଖାଃ ସର୍ୱେ ବାନରାଃ ସବିଭୀଷଣାଃ ॥ ୨୨॥

ଯଥାର୍ହଂ ପୂଜିତାସ୍ତେନ ରାମେଣ ପରମାତ୍ମନା ।

ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ୱେ ଜଗ୍ମୁରେବ ଯଥାଗତମ୍ ॥ ୨୩॥

ସୁଗ୍ରୀବପ୍ରମୁଖାଃ ସର୍ୱେ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ପ୍ରୟଯୁର୍ମୁଦା ।

ବିଭୀଷଣସ୍ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ରାଜ୍ୟଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୨୪॥

ରାମେଣଃ ପୂଜିତଃ ପ୍ରୀତ୍ୟା ଯୟୌ ଲଙ୍କାମନିନ୍ଦିତଃ ।

ରାଘବୋ ରାଜ୍ୟମଖିଲଂ ଶଶାସାଖିଲବତ୍ସଲଃ ॥ ୨୫॥

ଅନିଚ୍ଛନ୍ନପି ରାମେଣ ଯୌବରାଜ୍ୟେଽଭିଷେଚିତଃ ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପରୟା ଭକ୍ତ୍ୟା ରାମସେବାପରୋଽଭବତ୍ ॥ ୨୬॥

ରାମସ୍ତୁ ପରମାତ୍ମାପି କର୍ମାଧ୍ୟକ୍ଷୋଽପି ନିର୍ମଲଃ ।

କର୍ତୃତ୍ୱାଦି ବିହୀନୋଽପି ନିର୍ୱିକାରୋଽପି ସର୍ୱଦା ॥ ୨୭॥

ସ୍ୱାନନ୍ଦେନାପି ତୁଷ୍ଟଃ ସନ୍ ଲୋକାନାମୁପଦେଶକୃତ୍ ।

ଅଶ୍ୱମେଧାଦିୟଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ସର୍ୱୈର୍ୱିପୁଲଦକ୍ଷିଣୈଃ ॥ ୨୮॥

ଅୟଜତ୍ପରମାନନ୍ଦୋ ମାନୁଷଂ ବପୁରାଶ୍ରିତଃ ।

ନ ପର୍ୟଦେବନ୍ ବିଧବା ନ ଚ ବ୍ୟାଲକୃତଂ ଭୟମ୍ ॥ ୨୯॥

ନ ବ୍ୟାଧିଜଂ ଭୟଂ ଚାସୀଦ୍ରାମେ ରାଜ୍ୟଂ ପ୍ରଶାସତି ।

ଲୋକେ ଦସ୍ୟୁଭୟଂ ନାସୀଦନର୍ଥୋ ନାସ୍ତି କଶ୍ଚନ ॥ ୩୦॥

ବୃଦ୍ଧେଷୁ ସତ୍ସୁ ବାଲାନାଂ ନାସୀନ୍ମୃତ୍ୟୁଭୟଂ ତଥା ।

ରାମପୂଜାପରାଃ ସର୍ୱେ ସର୍ୱେ ରାଘବଚିନ୍ତକାଃ ॥ ୩୧॥

ବବର୍ଷୁର୍ଜଲଦାସ୍ତୋୟଂ ଯଥାକାଲଂ ଯଥାରୁଚି ।

ପ୍ରଜାଃ ସ୍ୱଧର୍ମନିରତା ବର୍ଣାଶ୍ରମଗୁଣାନ୍ୱିତାଃ ॥ ୩୨॥

ଔରସାନିବ ରାମୋଽପି ଜୁଗୋପ ପିତୃବତ୍ପ୍ରଜାଃ ।

ସର୍ୱଲକ୍ଷଣସଂୟୁକ୍ତଃ ସର୍ୱଧର୍ମପରାୟଣଃ ॥ ୩୩॥

ଦଶବର୍ଷସହସ୍ରାଣି ରାମୋ ରାଜ୍ୟମୁପାସ୍ତ ସଃ ॥ ୩୪॥

ଇଦଂ ରହସ୍ୟଂ ଧନଧାନ୍ୟଋଦ୍ଧିମ-

       ଦ୍ଦୀର୍ଘାୟୁରାରୋଗ୍ୟକରଂ ସୁପୁଣ୍ୟଦମ୍ ।

ପବିତ୍ରମାଧ୍ୟାତ୍ମିକସନ୍ଜ୍ଞିତଂ ପୁରା

       ରାମାୟଣଂ ଭାଷିତମାଦିଶମ୍ଭୁନା ॥ ୩୫॥

ଶୃଣୋତି ଭକ୍ତ୍ୟା ମନୁଜଃ ସମାହିତୋ

       ଭକ୍ତ୍ୟା ପଠେଦ୍ୱା ପରିତୁଷ୍ଟମାନସଃ ।

ସର୍ୱାଃ ସମାପ୍ନୋତି ମନୋଗତାଶିଷୋ

       ବିମୁଚ୍ୟତେ ପାତକକୋଟିଭିଃ କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୩୬॥

ରାମାଭିଷେକଂ ପ୍ରୟତଃ ଶୃଣୋତି ଯୋ

       ଧନାଭିଲାଷୀ ଲଭତେ ମହଦ୍ଧନମ୍ ।

ପୁତ୍ରାଭିଲାଷୀ ସୁତମାର୍ୟସମ୍ମତଂ

       ପ୍ରାପ୍ନୋତି ରାମାୟଣମାଦିତଃ ପଠନ୍ ॥ ୩୭॥

ଶୃଣୋତି ଯୋଽଧ୍ୟାତ୍ମିକରାମସଂହିତାଂ

       ପ୍ରାପ୍ନୋତି ରାଜା ଭୁବମୃଦ୍ଧସମ୍ପଦମ୍ ।

ଶତ୍ରୂନ୍ ବିଜିତ୍ୟାରିଭିରପ୍ରଧର୍ଷିତୋ

       ବ୍ୟପେତଦୁଃଖୋ ବିଜୟୀ ଭବେନ୍ନୃପଃ ॥ ୩୮॥

ସ୍ତ୍ରିୟୋଽପି ଶୃଣ୍ୱନ୍ତ୍ୟଧିରାମସଂହିତାଂ

       ଭବନ୍ତି ତା ଜୀବିସୁତାଶ୍ଚ ପୂଜିତାଃ ।

ବନ୍ଧ୍ୟାପି ପୁତ୍ରଂ ଲଭତେ ସୁରୂପିଣଂ

       କଥାମିମାଂ ଭକ୍ତିୟୁତା ଶୃଣୋତି ଯା ॥ ୩୯॥

ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ୱିତୋ ଯଃ ଶୃଣୁୟାତ୍ପଠେନ୍ନରୋ

       ବିଜିତ୍ୟ କୋପଂ ଚ ତଥା ବିମତ୍ସରଃ ।

ଦୁର୍ଗାଣି ସର୍ୱାଣି ବିଜିତ୍ୟ ନିର୍ଭୟୋ

       ଭବେତ୍ସୁଖୀ ରାଘବଭକ୍ତିସଂୟୁତଃ ॥ ୪୦॥

ସୁରାଃ ସମସ୍ତା ଅପି ଯାନ୍ତି ତୁଷ୍ଟତାଂ

       ବିଘ୍ନାଃ ସମସ୍ତା ଅପୟାନ୍ତି ଶୃଣ୍ୱତାମ୍ ।

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣମାଦିତୋ ନୃଣାଂ

       ଭବନ୍ତି ସର୍ୱା ଅପି ସମ୍ପଦଃ ପରାଃ ॥ ୪୧॥

ରଜସ୍ୱଲା ବା ଯଦି ରାମତତ୍ପରା

       ଶୃଣୋତି ରାମାୟଣମେତଦାଦିତଃ ।

ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରସୂତେ ଋଷଭଂ ଚିରାୟୁଷଂ

       ପତିବ୍ରତା ଲୋକସୁପୂଜିତା ଭବେତ୍ ॥ ୪୨॥

ପୂଜୟିତ୍ୱା ତୁ ଯେ ଭକ୍ତ୍ୟା ନମସ୍କୁର୍ୱନ୍ତି ନିତ୍ୟଶଃ ।

ସର୍ୱୈଃ ପାପୈର୍ୱିନିର୍ମୁକ୍ତା ବିଷ୍ଣୋର୍ୟାନ୍ତି ପରଂ ପଦମ୍ ॥ ୪୩॥

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମଚରିତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଶୃଣ୍ୱନ୍ତି ଭକ୍ତିତଃ ।

ପଠନ୍ତି ବା ସ୍ୱୟଂ ବକ୍ତ୍ରାତ୍ତେଷାଂ ରାମଃ ପ୍ରସୀଦତି ॥ ୪୪॥

ରାମ ଏବ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁଷ୍ଟେଽଖିଲାତ୍ମନି ।

ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାଂ ଯଦ୍ୟଦିଚ୍ଛତି ତଦ୍ଭବେତ୍ ॥ ୪୫॥

ଶ୍ରୋତବ୍ୟଂ ନିୟମେନୈତଦ୍ରାମାୟଣମଖଣ୍ଡିତମ୍ ।

ଆୟୁଷ୍ୟମାରୋଗ୍ୟକରଂ କଲ୍ପକୋଟ୍ୟଘନାଶନମ୍ ॥ ୪୬॥

ଦେବାଶ୍ଚ ସର୍ୱେ ତୁଷ୍ୟନ୍ତି ଗ୍ରହାଃ ସର୍ୱେ ମହର୍ଷୟଃ ।

ରାମାୟଣସ୍ୟ ଶ୍ରବଣେ ତୃପ୍ୟନ୍ତି ପିତରସ୍ତଥା ॥ ୪୭॥

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣମେତଦଦ୍ଭୁତଂ

       ବୈରାଗ୍ୟବିଜ୍ଞାନୟୁତଂ ପୁରାତନମ୍ ।

ପଠନ୍ତି ଶୃଣ୍ୱନ୍ତି ଲିଖନ୍ତି ଯେ ନରାଃ

       ତେଷାଂ ଭବେଽସ୍ମିନ୍ନ ପୁନର୍ଭବୋ ଭବେତ୍ ॥ ୪୮॥

ଆଲୋଡ୍ୟାଖିଲବେଦରାଶିମସକୃଦ୍ୟତ୍ତାରକଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍-

ରାମୋ ବିଷ୍ଣୁରହସ୍ୟମୂର୍ତିରିତି ଯୋ ବିଜ୍ଞାୟ ଭୂତେଶ୍ୱରଃ ।

ଉଦ୍ଧୃତ୍ୟାଖିଲସାରସଙ୍ଗ୍ରହମିଦଂ ସଙ୍କ୍ଷେପତଃ ପ୍ରସ୍ଫୁଟଂ

ଶ୍ରୀରାମସ୍ୟ ନିଗୂଢତତ୍ତ୍ୱମଖିଲଂ ପ୍ରାହ ପ୍ରିୟାୟୈ ଭବଃ ॥ ୪୯॥

ଇତି ଶ୍ରୀମଦଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ ଉମାମହେଶ୍ୱରସମ୍ବାଦେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଷୋଡଶଃ

ସର୍ଗଃ ॥ ୧୬॥

॥ ସମାପ୍ତମିଦଂ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ॥

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣମାହାତ୍ମ୍ୟମ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପୁରାଣେ

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ 1 ବାଲକାଣ୍ଡମ୍

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ 2 ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡମ୍

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ 3 ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡମ୍

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ 4 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ 5 ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ 6 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟଣେ 7 ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡମ୍

ଅଧ୍ୟାତ୍ମରାମାୟାଣାଧିଷ୍ଠିତା ଶ୍ରୀରାମନାମାବଲିଃ

.